Türkiye’nin Kerevit Pontastacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823) Üretiminin Ulusal ve Küresel Ölçekte Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmada, Dünya’daki kerevit üretim miktarlarının yıllar içerisindeki değişimi ve Türkiye’de gerçekleşen üretimin küresel ölçekteki payı değerlendirilmiş olup, üretim kapasitesinin arttırılmasına yönelik bazı tavsiyelerde bulunulmuştur. 2016 yılı Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre Dünya’da avcılığa dayalı kerevit üretimi 15.782 t’dur. Bu miktarın 5.460 t’u Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tarafından yapılmaktadır. Türkiye’de ise üretim sadece 544 t ile sınırlı kalmıştır. 2000’li yılların başlarından itibaren yetiştiricilik kapasitesinde önemli bir artış gözlenmeye başlamış; Çin Halk Cumhuriyeti, ABD, Mısır, İspanya gibi bazı ülkeler ön plana çıkmışlardır. Yetiştiricilikte en çok tercih edilen tür ise yüksek yumurta verimi, veba hastalığına karşı dirençli olması ve iyi büyüme performansı göstermesi nedeni ile Procambarus clarkii olmuştur. Türkiye’de ise yetiştiriciliğe dayalı kerevit üretimi yapılmamaktadır. 2016 yılı rakamlarına göre Dünya’da kerevit üretiminin ekonomik karşılığı 7.721.093.642 $USD olarak gerçekleşmiştir. Pazardaki en büyük pay 7.403.800.000 $USD ile Çin HC’ne aittir. Türkiye’nin pazardaki payı 1.454.000 $USD toplam gelir ile sadece %0,0188’dir. Sahip olduğu yüksek iç su potansiyeline karşın, Türkiye’nin kerevit üretimi oldukça azdır. Doğal stoklarımızın hastalık, balıkçılık baskısı, kirlilik ve habitat tahribatları gibi sorunlarla karşı karşıya olmasından dolayı yakın gelecekte üretimi avcılık yolu ile arttırmak olası görülmemektedir. Üretim miktarı artışı diğer ülkelerde olduğu gibi yetiştiricilik ile sağlanabileceğinden, yetiştiriciliğe yönelik çalışmaların hızlandırılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kerevit,Pontastacus leptodactylus,üretim,avcılık

Evaluation of Turkey's crayfish (Pontastacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823) Production in National and Global Scale

Abstract

In this study, changes in crayfish production and global production proportion over years were evaluated. In addition, some recommendations were made to increase the yield capacity. According to 2016 FAO data, the world's freshwater crayfish production based on fishing was 15 782 tons and the USA is the first with 5460 tonnes. However, Turkey was limited to just 544 tons. Important capacity increasing has shown in production based on aquaculture, since 2000’s; China, USA, Egypt, Spain were come into prominence in this period. Procambarus clarkii has been most preferred species in aquaculture, due to its high egg productivity, resistance to plague disease and good growth performance. While there is no crayfish production based on aquaculture in Turkey. In 2016, the economic value of crayfish production in the world was 7 721 093 642 $USD. Republic of China has the largest portion in the market with 7 403 800 000 $USD. The market portion of Turkey is only 0.0188% with 1 454 000 $USD income. In contrast to high potential of inland water resource, Turkey’s crayfish production is very low. Since natural stocks are faced with problems such as disease, fishing pressure, pollution and habitat destruction, it is unlikely to increase the production by fishery. Increase in production quantity can be achieved by aquaculture as in other countries, the studies for cultivation should be started rapidly.

Keywords

• Crayfish,Pontastacus leptodactylus,production,fishing

Kaynakça

1. Akhan S, Bektas Y, Berber S, Kalayci G. 2014. Population structure and genetic analysis of narrow-clawed crayfish (Astacus leptodactylus) populations in Turkey. Genetica. 142(5):381-395. doi:10.1007/s10709-014-9782-5
2. Alpbaz A. 2005. Su ürünleri yetiştiriciliği. İzmir: Alp Yayınları 549 p.
3. Albertson LK, Daniels MD. 2018. Crayfish ecosystem engineering effects on riverbed disturbance and topography are mediated by size and behavior. Freshw Sci. 37(4): 836-844. doi:10.1086/700884
4. Bahadir Koca S, Uzunmehmetoglu OY, Yazicioglu B. 2015. Effects of enriched artemia on growth and survival of juvenile freshwater crayfish (Astacus leptodactylus Esch. 1823). Iranian Journal of Fisheries Sciences. 14(1):87-98.
5. Bahadir Koca S, Yigit NO, Uzunmehmetoglu E, Guclu Z, Diken G, Eralp H. 2015. Growth, survival and fatty acid composition of freshwater crayfish (Astacus leptodactylus) juveniles fed enriched Daphnia magna as alternative to artemia. The Israeli Journal of Aquaculture – Bamidgeh. 67 (2015), IJA_67.2015.1192
6. Balık S, Ustaoğlu MR, Sarı HM, Berber S. 2005. Determination of traits some growth and morphometric of crayfish (Astacus leptodactylus Eschscholtz, 1823) at Demirköprü (Manisa). Ege J Fish Aquat Sci. 22(1-2):83–89.
7. Balık İ, Çubuk H, Uysal R. 2003. Effect of bait on efficiency of fyke-nets for catching crayfish Astacus leptodactylus Esch. 1823. Turk J Fish Aquat Sc. 3(2003):1-4.
8. Balık İ, Özkök E, Özkök R. 2002. Catch per unit effort and size composition of crayfish, Astacus leptodactylus Eschscholtz 1823, in Lake İznik. Asian-Australas J Anim Sci. 15(6): 884-889, doi:10.5713/ajas.2002.884

9. Balık S, Ustaoğlu MR, Sarı HM, Berber S. 2006. Demirköprü Baraj Gölü’nde (Manisa) yaşayan tatlısu ıstakozunun (Astacus leptodactylus Eschscholtz, 1823) bazı üreme özellikleri. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Dergisi. 23(3-4):245–249.
10. Balik İ, Çubuk H, Özkök R, Uysal R. 2005. Some biological characteristics of crayfish (Astacus leptodactylus Eschscholtz, 1823) in Lake Eğirdir. Turk J Zool. 29(4): 295-300.
11. Benzer F, Özçelik M, Yıldırım NC. 2016. The effects of dietary antioxidants on the arginase activity and nitric oxide level of narrow-clawed Turkish crayfish (Astacus leptodactylus, Esch. 1823) in moulting period. Turk J Fish Aquat Sc.16(2):283-288. doi:10.4194/1303-2712-v16_2_08
12. Berber S, Balık S. 2006. Manyas Gölü (Balıkesir) Tatlısu İstakozunun (Astacus leptodactylus Eschscholtz, 1823) Bazı Büyüme ve Morfometrik Özelliklerinin Belirlenmesi. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Dergisi. 23(1-2):83–91. , Berber S, Yildiz H, Ateş AS, Bulut M, Mendeş M. 2010. A study on the relationships between some morphological and reproductive traits of the Turkish crayfish, Astacus leptodactylus Eschscholtz, 1823 (Crustacea: Decapoda). Rev Fish Sci. 18(1):131-137. doi:10.1080/10641260903491003
13. Berber S, Mazlum Y, Demirci A, Türel S. 2012. Structure, growth, mortality and size at sexual maturity of various populations Astacus leptodactylus Eschscholtz, 1823 (Cructacea: Decopada) in Turkey. Marine Science and Technology Bullettin. 1(1):21-27.
14. Bolat Y. 2001. Eğirdir Gölü Hoyran Bölgesi Tatlı Su İstakozlarının (Astacus leptodactylus Esch., 1823) populasyon büyüklüğünün tahmini. [Doktora Tezi] Süleyman Demirel Üniversitesi. 117p.
15. Bolat Y, Kaya MA. 2016. Eğirdir Gölü kerevitlerinde (Astacus leptodactylus, Eschscholtz, 1823) büyüme ve üreme özelliklerinin belirlenmesi. Eğirdir Su Ürünleri Fakültesi Dergisi. 12(1): 11-24.
16. Bolat Y, Demirci A, Mazlum Y. 2010. Size selectivity of traps (Fyke-Nets) of different mesh size on the narrow-clawed crayfish, Astacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823) (Decapoda, Astacidae) in Eğirdir Lake, Turkey. Crustaceana. 83(11):1349-1361. doi: 10.1163/001121610X536969
17. Bök T, Aydın H, Ateş C. 2013. A study on some morphological characteristics of Astacus leptodactylus (Eschscholtz 1823) in seven different inland waters in Turkey. J. Black Sea/Mediterranean Environment. 19(2):190˗205.
18. Cilbiz M, Aydın C, Tosunoğlu Z. 2018. Grid application to improve size selectivity of fyke net for crayfish in Eğirdir Lake (Turkey). Paper presented at: II. International Fisheries Symposium (IFSC2018); Kyrenia, Turkish Republic of Northern Cyprus. doi:10.1007/978-1-4020-8259-7_32
19. Crandall KA, Buhay JE. 2007. Global diversity of crayfish (Astacidae, Cambaridae, and Parastacidae—Decapoda) in freshwater. In: Balian EV, Lévêque C, Segers H & Martens K editors. Freshwater animal diversity assessment. Dordrecht (Netherlands): Springer. p. 295-301. doi:10.1007/978-1-4020-8259-7_32
20. Deval MC, Bök T, Ateş C, Tosunoǧlu Z. 2007. Length-based estimates of growth parameters, mortality rates, and recruitment of Astacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823) (Decapoda, Astacidae) in unexploited inland waters of the northern Marmara region, European Turkey). Crustaceana. 80(6):655-665. doi: 10.1163/156854007781360649
21. Erişir M, Barım ÖÖ, Özçelik M, Harlıoğlu MM. 2006. The effect of dietary vitamin E on the arginase activity in the females of freshwater crayfish Astacus leptodactylus Esch 1823. Turk J VetAnim Sci. 30(2):195-199.
22. Erol KG, Özkök R, Küçükkara R, Çınar Ş. 2010. Tatlı su istakozu Astacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823) yetiştiriciliğinde yavru dönemde muhtemel ölüm nedenleri. Eğirdir Su Ürünleri Fakültesi Dergisi. 6 (2):23-30.
23. FAO (2018). Fishery and Aquaculture Statistics-Global aquaculture production 1950-2016 (FishstatJ)-In: FAO Fisheries and Aquaculture Department [online]- Rome-Updated 2018 [cited: 2019 Apr 18] Available from: http://www-fao-org/fishery/statistics/software/fishstatj/en
24. Farhadi A, Harlıoğlu MM. 2018. Elevated water temperature impairs gamete production in male narrow-clawed crayfish Pontastacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823). Knowl Manag Aquat Ec. (419), 40. doi:10.1051/kmae/2018029
25. Gherardi F, Acquistapace P. 2007. Invasive crayfish in Europe: the impact of Procambarus clarkii on the littoral community of a Mediterranean Lake. Freshwater Biol. 52(7): 1249-1259. doi:10.1111/j.1365-2427.2007.01760.x
26. Gherardi F, Holdich DM. 1999. Crayfish in Europe as non-native species- how to make the best of a bad situation. 299 pp. Crustacean Issues 11. A. A. Balkema, Rotterdam. ISBN 90 5410 469 4.
27. Goddard JS. 1988. Food and feeding. In: Holdich DM, Lowery RS, editors. Freshwater crayfish: Biology, management and exploitation Portland (OR): Timber Press. p. 145–166.
28. Graczyk R, Chachaj B, Stanek M, Dąbrowski J, Gackowski G. 2019. Fertility of spiny-cheek crayfish (Orconectes limosus Raf.) from the Vistula Lagoon. B Enviro Contam Tox. 102(3):365-370. doi:10.1007/s00128-019-02543-y
29. Harlıoğlu MM, Köprücü K. 2000. An investigation on the vitamin A2 C E and carotene contents of freshwater crayfish Astacus leptodactylus Eschscholtz 1823. Fırat Üniversitesi, Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi. 12(2):277-181.
30. Harlioǧlu MM. 2004. The present situation of freshwater crayfish, Astacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823) in Turkey. Aquaculture. 230(1-4):181-187. doi:10.1016/S0044-8486(03)00429-0
31. Harlıoğlu MM, Harlıoğlu AG. 2004. The harvest of freshwater crayfish, Astacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823) in Turkey. Rev Fish Biol Fish. 14(4):415–419. doi: 10.1007/s11160-005-0812-3
32. Harlıoğlu MM, Güner U. 2006. Studies on the recently discovered crayfish, Austropotamobius torrentium (Shrank, 1803), in Turkey: morphological analysis and meat yield. Aquac Res. 37(5):538-542. doi:10.1111/j.1365-2109.2006.01451.x
33. Harlıoğlu MM, Yonar SM. 2007. Yabancı tatlı su ıstakoz türlerinin Türkiye’ye stoklanmasının meydana getirebileceği muhtemel sonuçlar. E.Ü. Su Ürünleri Dergisi. 24(1-2):213-218.
34. Harlioǧlu MM. 2008. The harvest of the freshwater crayfish Astacus leptodactylus Eschscholtz in Turkey: Harvest history, impact of crayfish plague, and present distribution of harvested populations. Aquacult Int. 16(4):351-360. doi: 10.1007/s10499-007-9145-7
35. Harlioğlu AG, Harlioğlu MM. 2009. the status of freshwater crayfish (Astacus leptodactylus Eschscholtz) Fisheries in Turkey. Rev Fish Sci. 17(2):187-189. doi:10.1080/10641260802645311
36. Harlıoğlu MM, Farhadi A, Gür S. 2018. Determination of sperm quality in decapod crustaceans. Aquaculture. 490:185-193. doi: 10.1016/j.aquaculture.2018.02.031
37. Harlioğlu MM, Kutluyer F, Gür S. 2012. An investigation on the sperm number and reproductive parameters of males in wild caught freshwater crayfish (Astacus leptodactylus, Eschscholtz). Anim Biol. 62(4):409-418. doi: 10.1163/157075612X638559
38. Hirsch PE. 2009. Freshwater crayfish invasions: former crayfish invader Galician crayfish hands title “invasive” over to new invader spiny-cheek crayfish. Biol Invasions. 11(3):515-521. doi:10.1007/s10530-008-9267-5
39. Holdich DM. 1999. The negative effects of established crayfish introductions. In: Ronald V, Ghrardi F. editors. Crayfish in Europe as Alien Species. How to Make the Best of a Bad Situation? 1st ed. Rotterdam (Netherland): A.A. Balkema Publishers p: 31-47. doi:10.1201/9781315140469
40. Holdich DM. 2002. Biology of freshwater crayfish. Oxford: Blackwell Science. 702 p.
41. Huner JV. 1995. Production and culture of crayfish. In: Policar T, Kozak P, editors. Crayfish biology and culture. Czech Republic: University of South Bohemia. p. 203-234.
42. Huner JV. 2002. Procambarus. In: Holdich DM, editor Biology of freshwater Crayfish. London (England): Blackwell Scientific Press. p.541-584
43. Jones R. 1984. Assessing the effects of in expoilation pattem using length composition data (With noter on VPA and chort analysis), FAD Fish.Tech.Pop. (256): 188 p.
44. Karakoyun S. 1988. Kerevit biyolojisi ve kerevit yetiştiriciliği, Su Ürün. Eğ. Semineri Notları, T.K.B Su Ür.Arş. Enst.Müd., Eğirdir-Isparta.
45. Kokko H, Koistinen L, Harlioǧlu MM, Makkonen J, Aydin H, Jussila J. 2012. Recovering Turkish narrow clawed crayfish (Astacus leptodactylus) populations carry Aphanomyces astaci. Knowl Manag Aquat Ec.404: 12. doi:10.1051/kmae/2012006
46. Kokko H, Harlioglu MM, Aydin H, Makkonen J, Gökmen G, Aksu Ö, Jussila JJ. 2018. Observations of crayfish plague infections in commercially important narrow-clawed crayfish populations in Turkey. Knowl Manag Aquat Ec. 419: 10. doi.org/10.1051/kmae/2018001
47. Kouba A, Petrusek A, Kozák P. 2014. Continental-wide distribution of crayfish species in Europe: update and maps. Knowl Manag Aquat Ec. 413:05. doi:10.1051/kmae/2014007
48. Köksal G. 1984. Tatlısu istakozu, Astacus leptodactylus salinus (Nordman, 1842)’un yumurtaları ile embriyonik ve post-embriyonik gelişme dönemleri üzerinde çalışmalar. Ege Üni. Su Ürün. Y.O., Su Ürün. Dergisi, 1(3):39-55.
49. Köksal G. 1985. Kültür koşullarında tatlı su ıstakozu (A. leptodactylus salinus) yavru yetiştiriciliği. Ege Üni. Su Ürünleri Dergisi. 7(8):61-71.
50. Köksal G. 1986. Kültür koşullarında Tatlısu İstakozu yetiştiriciliği ve doğal sularda stokların korunması. Akdeniz Üni. Isparta Müh.Fak. II.Müh.Haftası Tebliğleri, Isparta Müh.Fak. Yayın No: 20, Isparta, 240-249s.
51. Köksal G. 1988. Astacus leptodactylus in Europe. In: Holdich DM and Lovery RS editors. Freshwater Crayfish: Biology, and exploitation. London (England): Chapman and Hall. p.365- 400.
52. Kumlu M. 2010. Türkiye’nin ılıman akdeniz iklim kuşağındaki tatlı su kaynaklarında bazı tropik Krustase türlerinin yetiştiricilik olanakları. Süleyman Demirel Üniversitesi Eğirdir Su Ürünleri Fakültesi Dergisi. 6(2):11-22.
53. Mazlum Y, Yılmaz E. 2006. Türkiye’de önemli kerevit türlerinin yetiştiriciliği. E.Ü. Su Ürünleri Dergisi. 23(1-2):201-205.
54. Muller H. 1973. Die flusskrebe 2, 73 Aziemsem Verlag Witten berg Lutherstadt.
55. Momot WT, Gowing H, Jones PD. 1978. The dynamics of crayfish and their role in ecosystems. The American Midland Naturalist. 99(1):10-35. doi: 10.2307/2424930
56. Policar T, Kozak P. 2015. Production and culture of Crayfish. In: Novakova P, Dvarakova Z, editors. Crayfish biology and culture. Czech Republic: University of South Bohemia. p. 293-363.
57. Statzner B, Peltret O, Tomanova S. 2003. Crayfish as geomorphic agents and ecosystem engineers: Effect of a biomass gradient on baseflow and flood-induced transport of gravel and sand in experimental streams. Freshwater Biol. 48(1):147–163. doi: 10.1046/j.1365-2427.2003.00984.x
58. Taylor CA. 2002. Taxonomy and conservation of native crayfish stocks. In: Holdich DM (ed). Biology of freshwater crayfish. Nottingham (England): School of Life and Environmental Sciences, University of Nottingham. p. 236–257.
59. Taylor CA, Warren ML, Fitzpatrick JF, Hobbs HH, Jezerinac RF, Pflieger WL, Robison HW. 1996. Conservation status of crayfishes of the United States and Canada. Fisheries 21(4):25–38. doi:10.1577/15488446(1996)021<0025:CSOCOT>2.0.CO;2
60. Timur G, Timur M, Diler Ö. 2010. Türkiye’de tatlısu ıstakozu vebası hastalığının bazı göllerdeki tatlısu ıstakozu stoklarına etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Eğirdir Su Ürünleri Fakültesi Dergisi. 6(2):31-38.
61. TÜİK. 2018. Su Ürünleri İstatistikleri, [Erişim tarihi: 01 Ocak 2019] Erişim adresi: https://biruni.tuik.gov.tr/medas/? kn=97&locale=tr
62. Wickins JFL, Lee DO’C. 2002. Crustacean farming: ranching and culture. Wiley-Blackwell, NY.
63. Yaxin Shu. 2016. The Rise of China's Crayfish Capital. 5m The fish site. [Erişim Tarihi: 20 Mart 2019]. Erişim Adresi https://thefishsite.com/articles/the-rise-of-chinas-crayfish-capital.
64. Yüksel F, Demirol F, Gündüz F. 2013. Leslie population estimation for Turkish Crayfish (Astacus leptodactylus Esch., 1823) in the Keban Dam Lake, Turkey. Turk J Fish Aquat Sc. 13(5):835. doi:10.4194/1303-2712-v13_5_07