TÜRKÇEDE HAYVAN ADLARI 2: TÜRKÇE SÖZLÜK’TEKİ TEMEL SÖZLÜKBİRİMLER BAĞLAMINDA HAYVAN ADLARININ YANANLAMSAL-ÇAĞRIŞIMSAL GÖNDERMELERİ

Muna Yüceol Özezen

doi:10.20322/littera.1032098

TÜRKÇEDE HAYVAN ADLARI 2: TÜRKÇE SÖZLÜK’TEKİ TEMEL SÖZLÜKBİRİMLER BAĞLAMINDA HAYVAN ADLARININ YANANLAMSAL-ÇAĞRIŞIMSAL GÖNDERMELERİ

Öz

Bu çalışma, Türkiye Türkçesindeki göndermesi hayvan olmayan hayvan adları üzerine hazırlanmıştır. Çalışmanın evrenini Türk Dil Kurumu tarafından 2011 yılında basılan Türkçe Sözlük’ün, içerisinde hayvan adı geçen ancak göndermeleri hayvan adı (veya sıfatı) olmayan sözlükbirimler oluşturmaktadır. Örneklemde ise 958 sözlükbirim yer almaktadır. Bütünlüklü bir veriyi paylaşma ve değerlendirme iddiasıyla hazırlanan bu çalışma, hayvan adlarının ve hangi hayvanlara hangi adların nasıl verildiğinin incelenmesini içermemektedir. Çalışma hayvan adlarının yananlamsal ve çağrışımsal içeriklerini, bu adların hayvan evreninin oluşması dışındaki işlevlerini, Türk kültürünün kodlanmasındaki ve Türk kavrayış sistemindeki yerlerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu bakımdan çalışma aynı zamanda bir sözlükbilimsel antropoloji (ve bir yanıyla da) bir toplumdilbilim çalışmasıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Acar, E. (2017). Sinop ve yöresi ağızlarında mantar adları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 1 (1), 29-43.
Acar, E. (2018). Kastamonu ve yöresi ağızlarında mantar adları, Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi. 4 (9), 177-228.
Alkayış, M. Fatih (2019). Türkiye Türkçesinde Bitki Adları. İstanbul: Hiper Yayın.
Atatür, M. K. – Kaya, U. (2014). İngilizce-Türkçe Zooloji Terimleri Sözlüğü. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Barthes, R. (1979). Göstergebilim İlkeleri (Çevirenler: Berke Vardar-Mehmet Rifat). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Bircan, U. (2015). Roland Barthes ve göstergebilim. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi (SBArD). 13 (26), 17-41.
Blount, B. G. (1995). Anthropological linguistics. Handbook of Pragmatics-Manual. Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 36-45.
Çağlar, H. (2019). Türk kültüründe hayvanlara verilen özel adlar. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 5 (11), 391-410.

Demiray, E. - Saz, M. (2020). Derleme Sözlüğü’nde geçen hastalık adları ve tıp terimleri üzerine tematik bir değerlendirme. Tarihsel ve Çağdaş Türk Lehçelerinde Tıp: Metinler, Tarih, Uygulamalar, Kavramlar, Terimler (Yayıma Hazırlayan: Meryem Arslan). Ankara: Detay Yayınları, 147-264.
Demirci, K. (2021). Türkoloji İçin Dilbilim (Konular, Kavramlar, Teoriler). Ankara: Yenilenmiş 5. Baskı Anı Yayıncılık.
Düşmez, Ö. A. (2014). Türk Atasözlerinde Geçen Hayvan Adlarına Göre Kavram Profilleri (Bölge Ağızlarında Atasözleri ve Deyimler Adlı Eser Örnekleminde). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi (Danışman: Muna Yüceol Özezen). Adana: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Ergene, O. (2014). Türkiye Türkçesinin söz varlığında hayvan adlarının organ adlarıyla ya da vücut bölümlerine ilişkin adlarla oluşturduğu deyim aktarması örnekleri. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. 9 (6), 319-365.
Karabaş, S. (1999). Bütüncül Türk Budunbilimine Doğru. İstanbul: 2. Baskı Yapı Kredi Yayınları.
Karakuş, İ. (1997). Türkçe ad bilim (onomastik)’de hayvan adları. Erdem Dergisi. 9 (27), 1143-1152.
Leach, E. (1971). Language and anthrophology. Linguistics and Large. (Yayımlayan: Noel Minnis). Paladin (Çeviri: Tosun, C. (1982). Dil ve insanbilim. Dilbilim Seçkisi. (Yayımlayan: Doğan Aksan). Ankara, 235-250).
Murad, S. (2019). Tıp terimleri” üzerine yapılan çalışmalar hakkında bir bibliyografya denemesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. (14), 55-67.
Özden, M. (2020). Eski Oğuz Türkçesinde kullanılan hayvan adlarının Türkiye Türkçesi ağızlarındaki durumları. TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 8 (20), 44-74.
Sağlık, S. (2009). Türkmen Türkçesinde hayvan adlarının olumsuz anlamda kullanımları üzerine. Acta Turcica Çevrimiçi Tematik Türkoloji Dergisi. 1 (2/1), 16-27.
Şenel, M. - İlhan, N. (2008). Av hayvanlarının kişi adlarındaki yansıması. Av ve Avcılık Kitabı (Yayımlayanlar: Emine Gürsoy Naskali, Hilal Oytun Altun). İstanbul: Kitabevi Yayınları, 321-336.
Tosheva, D. (2016). Zoonim kısımlı paremaların şahsın betimlenmesindeki yeri. Modern Türklük Araştırmaları Dergisi 13 (3), 92-100.
Turan, Ş. (1990). Türk Kültür Tarihi: İstanbul: Bilgi Yayınevi.
Uçar, İ. (2013). Türkiye Türkçesinde hayvan adlarından türetilmiş bitki adları. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE). 2(1), 1-19.
--------- (2011). Türkçe Sözlük. Ankara: 11. Baskı, Türk Dil Kurumu Yayınları.
Williams, R. (2018). Anahtar Sözcükler-Kültür ve Toplumun Sözvarlığı (Çeviren: Savaş Kılıç). İstanbul: 7. Baskı İletişim Yayınları.
Yüceol Özezen, M. (2021). Türkçede Hayvan Adları 1: Türkçe Sözlük’teki temel sözlükbirimler bağlamında Türklerin hayvan evreni. Littera Turca (Journal of Turkis Language and Literature). 7 (4), 1439-1475.
elektronik kaynak Güncel Türkçe Sözlük (erişim adresi: www.tdk.org, erişim tarihi: 22.01.2021).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Muna Yüceol Özezen ^*
0000-0003-1880-2143
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2022

Gönderilme Tarihi

3 Aralık 2021

Kabul Tarihi

7 Ocak 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 8 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.20322/littera.1032098

IZ

https://izlik.org/JA54LY34GW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özezen, M. Y. (2022). TÜRKÇEDE HAYVAN ADLARI 2: TÜRKÇE SÖZLÜK’TEKİ TEMEL SÖZLÜKBİRİMLER BAĞLAMINDA HAYVAN ADLARININ YANANLAMSAL-ÇAĞRIŞIMSAL GÖNDERMELERİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 8(1), 247-289. https://doi.org/10.20322/littera.1032098

AMA

1.Özezen MY. TÜRKÇEDE HAYVAN ADLARI 2: TÜRKÇE SÖZLÜK’TEKİ TEMEL SÖZLÜKBİRİMLER BAĞLAMINDA HAYVAN ADLARININ YANANLAMSAL-ÇAĞRIŞIMSAL GÖNDERMELERİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2022;8(1):247-289. doi:10.20322/littera.1032098

Chicago

Özezen, Muna Yüceol. 2022. “TÜRKÇEDE HAYVAN ADLARI 2: TÜRKÇE SÖZLÜK’TEKİ TEMEL SÖZLÜKBİRİMLER BAĞLAMINDA HAYVAN ADLARININ YANANLAMSAL-ÇAĞRIŞIMSAL GÖNDERMELERİ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8 (1): 247-89. https://doi.org/10.20322/littera.1032098.

EndNote

Özezen MY (01 Ocak 2022) TÜRKÇEDE HAYVAN ADLARI 2: TÜRKÇE SÖZLÜK’TEKİ TEMEL SÖZLÜKBİRİMLER BAĞLAMINDA HAYVAN ADLARININ YANANLAMSAL-ÇAĞRIŞIMSAL GÖNDERMELERİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8 1 247–289.

IEEE

[1]M. Y. Özezen, “TÜRKÇEDE HAYVAN ADLARI 2: TÜRKÇE SÖZLÜK’TEKİ TEMEL SÖZLÜKBİRİMLER BAĞLAMINDA HAYVAN ADLARININ YANANLAMSAL-ÇAĞRIŞIMSAL GÖNDERMELERİ”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 8, sy 1, ss. 247–289, Oca. 2022, doi: 10.20322/littera.1032098.

ISNAD

Özezen, Muna Yüceol. “TÜRKÇEDE HAYVAN ADLARI 2: TÜRKÇE SÖZLÜK’TEKİ TEMEL SÖZLÜKBİRİMLER BAĞLAMINDA HAYVAN ADLARININ YANANLAMSAL-ÇAĞRIŞIMSAL GÖNDERMELERİ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8/1 (01 Ocak 2022): 247-289. https://doi.org/10.20322/littera.1032098.

JAMA

1.Özezen MY. TÜRKÇEDE HAYVAN ADLARI 2: TÜRKÇE SÖZLÜK’TEKİ TEMEL SÖZLÜKBİRİMLER BAĞLAMINDA HAYVAN ADLARININ YANANLAMSAL-ÇAĞRIŞIMSAL GÖNDERMELERİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2022;8:247–289.

MLA

Özezen, Muna Yüceol. “TÜRKÇEDE HAYVAN ADLARI 2: TÜRKÇE SÖZLÜK’TEKİ TEMEL SÖZLÜKBİRİMLER BAĞLAMINDA HAYVAN ADLARININ YANANLAMSAL-ÇAĞRIŞIMSAL GÖNDERMELERİ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 8, sy 1, Ocak 2022, ss. 247-89, doi:10.20322/littera.1032098.

Vancouver

1.Muna Yüceol Özezen. TÜRKÇEDE HAYVAN ADLARI 2: TÜRKÇE SÖZLÜK’TEKİ TEMEL SÖZLÜKBİRİMLER BAĞLAMINDA HAYVAN ADLARININ YANANLAMSAL-ÇAĞRIŞIMSAL GÖNDERMELERİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Ocak 2022;8(1):247-89. doi:10.20322/littera.1032098

Cited By

18. Yüzyıl Türkiye Türkçesi Hayvan Adları Üzerine İnceleme

Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1350115

Sivas İli Ağızlarında Hayvan Adları

AVRASYA TERİM DERGİSİ

https://doi.org/10.31451/ejatd.1866196