ABDURRAHMAN LÂMİʿ EFENDİ’NİN MİDHAT PAŞA’YA YAZDIĞI MÜLEMMA KASİDESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Öz
Osmanlılar döneminde yöneticiler koruyucu olarak görüldüğü için şair ve yazarların gerek meramlarını ifade etme gerekse yeteneklerini ortaya koyma konusunda başvurdukları yollardan biri, eserlerini doğrudan ya da yazışmalar yoluyla devlet yöneticilerine sunmak olmuştur. Devlet yöneticisi yeni bir göreve başladığında veya üst bir makama terfi ettiğinde, tebrik ve övgü konulu kaside yazma ve takdim etme konusunda uygun şartlar oluşur. Sanat değeri yüksek metinlerden olan kasidelerde başta benzetme ve abartma olmak üzere birçok edebi sanat kullanılır. Şairin Arapça ve Farsça sözcük, tamlama ve ifade kullanma veya metni farklı dillerle yazma konusundaki bilinçli tasarrufu, kasidenin dilini külfetli hâle getirir. Buna mukabil metnin şekil ve muhteva estetiği konularında iyi oluşu, şairlik yeteneğinin anlaşılmasına katkı sağlar.
Bu çalışmada, M. 1860 yılında eğitimini tamamladıktan sonra çeşitli devlet kademelerinde görevlerde bulunan Süleymâniyeli Abdurrahman Lâmiʿ Efendi’nin Midhat Paşa’ya Türkçe, Arapça ve Farsça yazdığı mülemma kasidesi incelenmiştir. Çalışmanın teorik çerçevesinin anlaşılması için mülemma geleneği, kaside nazım şekli, Midhat Paşa ve Abdurrahman Lâmiʿ Efendi’nin biyografileri hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra Devlet Arşivinde BOA.ŞD.2870.13.3 yer numarasıyla kayıtlı olan mülemma kasidesinin çeviri metni yazılmış, dil içi çevirisi yapılmış; metin, şekil ve anlam bakımından incelenmiştir. Böylece tespit edilen yeni bir kaside ile mülemma şiir çeşidine ve methiye türü literatürüne katkı sağlanmıştır. Üç farklı dil (Türkçe, Arapça ve Farsça) ile edebi eser yazabilen şair ve yazar Süleymâniyeli Abdurrahman Lâmiʿ Efendi ilim âlemine tanıtılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aksoy, Hasan (1993). “Kınalızâde Ali Çelebi ve Mülemma’ Na’tı”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5-6: 125-144.
- Aksoyak, İ. Hakkı (2009). “Divan Şiirinin Dili İmparatorluk Dilidir”. Turkish Studies= Türkoloji Araştırmaları: 4 (5): 1-18. https://turkishstudies.net/turkishstudies?mod=tammetin&makaleadi=&makaleurl=799742576_aksoyakismailhakk%C4%B11500.pdf&key=14107. [erişim tarihi: 24.10.2021].
- Aksoyak, İ. Hakkı (2018). Gelibolulu Mustafa Âlî Dîvânı. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/58695,gelibolulu-mustafa-ali-divanipdf.pdf?0 [erişim tarihi: 13.10.2021].
- Aydemir, Yaşar (2002). “Türk Edebiyatında Kaside”. Bilig. 133-168.
- Aygar Bacanlı, Sevda- Koyun, Tülay (2018). “Mülemma ve Abdülvâsi-i Cebelî”. Nüsha. 46: 143-154.
- Bekki, Salahaddin (2012). “Âşık Tarzı Şiir Geleneğinde Mülemma”. I. Uluslararası Âşık Sümmâni ve Âşıklık Geleneği Sempozyumu Bildirileri. hzl. Abdülkadir Erkal. Ankara: Birleşik Yay. 485-500.
- Bekki, Salahaddin (2017). “Kafkas Kökenli Âşıkların Karışık Dilli Şiirleri Mülemmalar”. 1. Uluslararası Kafkasya Halk Kültürü Kongresi. 9-11 Ekim. Kars. 258-262.
- Çağlayan, Bünyamin (2012). “Nazim’in Arnavutça Divanı’nda Yer Alan Türkçe- Arnavutça Mülemmalar”. Uluslararası Klasik Türk Edebiyatı Sempozyumu. Prof. Dr. Mehmet Çavuş Anısına. ed. Muhammet Kuzubaş vd. Ordu: Ordu Üniversitesi Yay. 202-210.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ocak 2022
Gönderilme Tarihi
13 Aralık 2021
Kabul Tarihi
21 Ocak 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 8 Sayı: 1
APA
Gider, M., & Ahmad, H. O. (2022). ABDURRAHMAN LÂMİʿ EFENDİ’NİN MİDHAT PAŞA’YA YAZDIĞI MÜLEMMA KASİDESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 8(1), 127-144. https://doi.org/10.20322/littera.1035838
AMA
1.Gider M, Ahmad HO. ABDURRAHMAN LÂMİʿ EFENDİ’NİN MİDHAT PAŞA’YA YAZDIĞI MÜLEMMA KASİDESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2022;8(1):127-144. doi:10.20322/littera.1035838
Chicago
Gider, Mahmut, ve Hemin Omar Ahmad. 2022. “ABDURRAHMAN LÂMİʿ EFENDİ’NİN MİDHAT PAŞA’YA YAZDIĞI MÜLEMMA KASİDESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8 (1): 127-44. https://doi.org/10.20322/littera.1035838.
EndNote
Gider M, Ahmad HO (01 Ocak 2022) ABDURRAHMAN LÂMİʿ EFENDİ’NİN MİDHAT PAŞA’YA YAZDIĞI MÜLEMMA KASİDESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8 1 127–144.
IEEE
[1]M. Gider ve H. O. Ahmad, “ABDURRAHMAN LÂMİʿ EFENDİ’NİN MİDHAT PAŞA’YA YAZDIĞI MÜLEMMA KASİDESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 8, sy 1, ss. 127–144, Oca. 2022, doi: 10.20322/littera.1035838.
ISNAD
Gider, Mahmut - Ahmad, Hemin Omar. “ABDURRAHMAN LÂMİʿ EFENDİ’NİN MİDHAT PAŞA’YA YAZDIĞI MÜLEMMA KASİDESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8/1 (01 Ocak 2022): 127-144. https://doi.org/10.20322/littera.1035838.
JAMA
1.Gider M, Ahmad HO. ABDURRAHMAN LÂMİʿ EFENDİ’NİN MİDHAT PAŞA’YA YAZDIĞI MÜLEMMA KASİDESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2022;8:127–144.
MLA
Gider, Mahmut, ve Hemin Omar Ahmad. “ABDURRAHMAN LÂMİʿ EFENDİ’NİN MİDHAT PAŞA’YA YAZDIĞI MÜLEMMA KASİDESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 8, sy 1, Ocak 2022, ss. 127-44, doi:10.20322/littera.1035838.
Vancouver
1.Mahmut Gider, Hemin Omar Ahmad. ABDURRAHMAN LÂMİʿ EFENDİ’NİN MİDHAT PAŞA’YA YAZDIĞI MÜLEMMA KASİDESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Ocak 2022;8(1):127-44. doi:10.20322/littera.1035838
