18. YÜZYILDA DERLENMİŞ BİR GÜFTE MECMUASI VE ITRÎ’NİN BİLİNMEYEN ESERLERİ
Öz
güftelerin zamanımıza ulaşmasında önemli bir yere sahip olan güfte mecmuaları,
bestelerde en fazla kullanılan makam ve usûl bilgisi ile güftekâr ve bestekârlara ait
biyografik bilgi ve tarih kayıtlarını da vererek sadece mûsikî tarihi değil, aynı zamanda
edebiyat ve kültür tarihi bakımından da önemli birer kaynak vazifesi görmektedir.
Araştırmacıların aktardığı bilgilere göre gerek ülkemizde gerekse dünyada Osmanlı sahası
nadir eser kütüphanelerinde, çeşitli hacimlerde yüzlerce güfte mecmuası bulunmaktadır.
Mecmualar üzerinde titizlikle yapılacak bilimsel çalışmalar, Türk müziği repertuvarının
tespiti ve eserlerin ne tür değişimlere uğradığının açığa çıkarılması noktasında büyük önem
taşımaktadır. Bu çalışma da ilim alemine kazandırılmayı bekleyen ve mecmua literatürü
açısından önem arz eden güfte mecmualarından birini konu edinmektedir*. Anılan güfte
mecmuası, Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi 1057 numarada kayıtlıdır.
Eserde 1238 adet bestelenmiş şiir bulunmaktadır. Pek çok güfteyi ihtiva eden mecmuada,
184 adet bestesi ile Buhûrîzâde Mustafa Itrî en fazla eser kaydı yapılan bestekârımızdır.
Makalenin hacmini büyütmemesi sebebiyle çalışmada yalnızca Itrî adına kayıtlı eserler
incelenmiş, çeşitli kaynaklardan yapılan taramalar neticesinde de mecmuada Itrî’ye ait
henüz hiçbir yayına konu olmayan 10 adet beste ile 1 adet şiiri ortaya konulmuştur. Eserin
bu yönüyle sahanın araştırmacıları için önemli bir kaynak vazifesi göreceği
düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acar, Burcu (2020). Konya Büyükşehir Belediyesi Koyunoğlu Müzesi ve Kütüphanesi’ndeki 13215 Numaralı Güfte Mecmuası ve 14717 Numaralı Şiir Mecmuasının “Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi”ne (MESTAP) Göre Tasnifi. Yüksek Lisans Tezi. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi.
- Aras, İsmail (2018). Hazîne-i Enderûn-ı Hümâyûn’dan Es-Seyyîd Mîr Mehmed İzzet’in Hayatı ve Güfte Mecmuası’nın İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Gümüşhane: Gümüşhane Üniversitesi.
- Ateş, Atilla (2012). Tevfik Rıza Yenal’ın Söz ve Saz İsimli Yazma Müzik Eserinin 3. Kitabı Olan Güfteler Bölümünün Günümüz Türkçesine Çevirisi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
- Baran Gündoğdu, Zehra Mine (2019). Şarkı Mecmuası (Çorum Hasanpaşa Ktp. 19 HK 2253/3) Adlı Eserin Transkripsiyonu ve İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Çorum: Hitit Üniversitesi.
- Berksan, F. Emine (2010). Hekimbaşı Abdülaziz Efendi’nin Güfte Mecmuası’ndaki Şarkılar. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
- Çıpan, Mustafa (2012). “Güfte ve Şiir Mecmualarımız Hakkında Bir Değerlendirme: Dervîş Avnî Güfte ve Şiir Mecmuası”. Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları VII Mecmua: Osmanlı Edebiyatının Kırkambarı. hzl. Hatice Aynur, Müjgân Çakır, Hanife Koncu, Selim S. Kuru, Ali Emre Özyıldırım. İstanbul: Turkuaz Yayınları. 220.
- Çırak, Emine Hilal (2007). 18. Yy.da Yazıldığı Tahmin Edilen Bir Yazmadaki Güfteler. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
- Çoban, İbrahim (2015). XIX. Yüzyılda Yazıldığı Anlaşılan Bir Güfte Mecmuasındaki Eserlerin Çeviri Yazımı ve Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Melis Susem
*
0000-0001-7695-7421
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2022
Gönderilme Tarihi
4 Mart 2022
Kabul Tarihi
28 Nisan 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 8 Sayı: 2
