KİTÂB-I GÜZÎDE’DE GEÇEN DİN VE İNANÇLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE
Öz
Kitâb-ı Güzîde Eski Anadolu Türkçesi ile yazılmış dinî içerikli kitaplardan biridir. Ebû Nasr bin Tahir bin Muhammed es-Serahsî tarafından olga-bolga diliyle kaleme alınmıştır. Olga-bolga dili, hem Doğu Türkçesinin hem de Batı Türkçesinin dil özelliklerini temsil eden bir dildir. Karışık dilli olarak adlandırılan eserler bu dil ile verilmiştir. Eserin yazarı hakkında yeterince bilgi bulunmamaktadır. Kitâb-ı Güzîde 14. Yüzyılda Anadolu Türkçesine aktarılmıştır. Dinî bilgilere ve öğütlere çokça yer verildiği için Arapça ve Farsça sözcüklere rastlamak mümkündür. Eser hem Doğu Türkçesinin hem de Batı Türkçesinin dil özelliklerini taşıdığı için karışık dilli eserler içerisinde değerlendirilmektedir. Eserin farklı adlarla tanınan nüshaları bulunmaktadır. Türkler tarih boyunca farklı dinleri benimsemişlerdir. İslamiyet’i kabul etmeleriyle birlikte hem sosyal hem de kültürel açıdan birtakım değişiklikler yaşamışlardır. Bu değişim doğal olarak dile de yansımıştır. Karışık dilli eserlerden biri olan Kitâb-ı Güzîde adlı eser ise din ve inanç bakımından zengin bir söz varlığına sahiptir. Eser, Batı Türkçesine doğru yönelişin izlerini taşımakla birlikte aynı zamanda din değişikliğinin dile yansımasının da örneğini teşkil etmektedir. Çalışma oluşturulurken Serhat Küçük’ün “Kitâb-ı Güzîde Akâidü’l-İslâm” adlı eseri esas alınmıştır. Eser içerisindeki inançla ilgili olan sözcükler tarama yöntemiyle tespit edilmiştir. Belirlenen sözcüklerle ilgili açıklamalara yer verilmiş ve sözcüklerin metin içerisinde geçtiği yerlere dair örnek cümleler metin numaraları ile verilmiştir. Çalışma metne dayalı olduğu için bir inceleme niteliği taşımakta olup ulaşılan veriler sonucunda değerlendirmeler yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Harran Üniversitesi
Teşekkür
Dergi ekibine başarılar dilerim
Kaynakça
- Caferoğlu, Ahmet (1993). Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü. İstanbul: Enderun Kitabevi.
- Clauson, Sir Gerard (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-CenturyTurkish. Press: Oxford University.
- Gürsoy, Naskali Muvaffak & Duranlı, Emine (1999). Altayca-Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Koç, Fatma (2020). “Karışık Dilli Eserlerin Fonetik Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Millî Kültür Araştırmaları Dergisi, 4 (1): 55-68.
- Koç, Fatma (2020). “Kitâb-ı Güzîde’de Geçen Birleşik Fiiller Üzerine Bir Değerlendirme”. Diyalektolog Ulusal Sosyal Bilimler Dergisi, 24: 263-281.
- Küçük, Serhat (2014). Kitâb-ı Güzîde. İstanbul: Kesit Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ekim 2022
Gönderilme Tarihi
29 Mayıs 2022
Kabul Tarihi
30 Eylül 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 8 Sayı: 4
APA
Türk, O., & Koç, F. (2022). KİTÂB-I GÜZÎDE’DE GEÇEN DİN VE İNANÇLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 8(4), 1137-1148. https://doi.org/10.20322/littera.1122966
AMA
1.Türk O, Koç F. KİTÂB-I GÜZÎDE’DE GEÇEN DİN VE İNANÇLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2022;8(4):1137-1148. doi:10.20322/littera.1122966
Chicago
Türk, Osman, ve Fatma Koç. 2022. “KİTÂB-I GÜZÎDE’DE GEÇEN DİN VE İNANÇLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8 (4): 1137-48. https://doi.org/10.20322/littera.1122966.
EndNote
Türk O, Koç F (01 Ekim 2022) KİTÂB-I GÜZÎDE’DE GEÇEN DİN VE İNANÇLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8 4 1137–1148.
IEEE
[1]O. Türk ve F. Koç, “KİTÂB-I GÜZÎDE’DE GEÇEN DİN VE İNANÇLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 8, sy 4, ss. 1137–1148, Eki. 2022, doi: 10.20322/littera.1122966.
ISNAD
Türk, Osman - Koç, Fatma. “KİTÂB-I GÜZÎDE’DE GEÇEN DİN VE İNANÇLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8/4 (01 Ekim 2022): 1137-1148. https://doi.org/10.20322/littera.1122966.
JAMA
1.Türk O, Koç F. KİTÂB-I GÜZÎDE’DE GEÇEN DİN VE İNANÇLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2022;8:1137–1148.
MLA
Türk, Osman, ve Fatma Koç. “KİTÂB-I GÜZÎDE’DE GEÇEN DİN VE İNANÇLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 8, sy 4, Ekim 2022, ss. 1137-48, doi:10.20322/littera.1122966.
Vancouver
1.Osman Türk, Fatma Koç. KİTÂB-I GÜZÎDE’DE GEÇEN DİN VE İNANÇLA İLGİLİ SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Ekim 2022;8(4):1137-48. doi:10.20322/littera.1122966
Cited By
Mahmut Bin Şeyh Fahreddin’in Şükür-nâme Adlı Eserindeki Dinî Terimler
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.33437/ksusbd.1359660“Kitab-ı Ġunya”da Sayı Adlarının Sözcüksel ve İşlevsel Görevleri Üzerine
Uluslararası Filoloji Bengü
https://doi.org/10.62605/ufb.1649060
