MU’ÎNÜ’L-MÜRÎD’DE DİNȊ TERİMLER
Öz
Mu’inü’l-mürîd Harezm, Türkçesiyle yazılmış önemli eserlerden biridir. İslam adlı biri tarafından 1313 yılında kaleme alınmıştır. Dinî – tasavvufî konuları öğretmek amacıyla dörtlükler halinde yazılmış manzum bir eserdir. Eser temel bazı dini bilgileri vermek düşüncesiyle sade ve yalın bir dille yazılmıştır. Eserde dinî açıdan imanın önemi, namaz, oruç, hac, zekât gibi temel bazı ibadetler hakkında bilgi verilir. Dinî bir eser olduğu için eserde dinî terimler çokça yer alır. Bu çalışmada Mu’inü’l-mürid’de yer alan dinî terimler tespit edilmiş ve bu terimler çeşitli yönleriyle incelenmiştir. Terimler, kökenlerine ve yapılarına göre değerlendirilmiş ve terimlerin sayısal oranları belirlenmiştir. İslamiyetin Türkler arasında yaygın olarak benimsendiği ilk zamanlarda dinî terimler için daha çok Türkçe karşılıklar kullanılmış olmasına rağmen zamanla bunların yerine genellikle Arapça terimlerin tercih edildiği anlaşılmaktadır. Bir kısım terimlerin hem Türkçe kökenli ve hem de Arapça kökenli karşılıklarının bir arada kullanıldığı görülmektedir. Eserde toplam 293 dinî terim bulunmaktadır. Bu terimlerden 32 tanesi Türkçe kökenlidir ve tek kelimeden meydana gelmiştir. Tek kelimeden oluşan bu terimler yüzde 12.5’ini oluşturur. Birden fazla kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu terimlerin sayısı ise 35’tir. Kelime grupları şeklinde oluşan bu terimler 293 terimin yüzde 12’sini kapsar. Eserde kullanılan tek kelimeden oluşan dinî terimlerin yüzde 79.5’i Arapça ve yüzde 12.5’i Türkçe kökenlidir. Farsça kökenli terimlerin sayısı ise sadece yüzde 5.4 gibi düşük bir oranı teşkil etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ağca, Ferruh (2015). “Eski Türkçe kök teŋri ve kök kalık ikilemeleri üzerine”, Türkbilig, 2015/30, s. 201-221.
- Akay, Hasan (2005). İslami Terimler Sözlüğü. İstanbul: İşaret Yayınları.
- Deniz, Sunay (2019). Karahanlı, Harezm ve Kıpçak Türkçesi Eserlerinde Dini Terimler. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi.
- Develioğlu, Ferit (2015). Osmanlıca - Türkçe Ansiklopedik Lugat. Ankara: Aydın Kitabevi.
- Karagöz, İsmail (2010). Dinî Kavramlar Sözlüğü. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
- Ölmez, Mehmet (2005). “Türkçede dini tabirler üzerine”, Türk Dilleri Araştırmaları 15. (2005), s. 213-218.
- Parlatır, İsmail (2017). Açıklamalı İslami Terimler Sözlüğü. Ankara: Akçağ Yayınları.
- Şirin, Hatice (2015). Kültigin Yazıtı Notlar. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ekim 2022
Gönderilme Tarihi
15 Haziran 2022
Kabul Tarihi
29 Ekim 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 8 Sayı: 4
APA
Sanaç Özçam, Ç., & Deniz, S. (2022). MU’ÎNÜ’L-MÜRÎD’DE DİNȊ TERİMLER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 8(4), 1094-1123. https://doi.org/10.20322/littera.1131307
AMA
1.Sanaç Özçam Ç, Deniz S. MU’ÎNÜ’L-MÜRÎD’DE DİNȊ TERİMLER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2022;8(4):1094-1123. doi:10.20322/littera.1131307
Chicago
Sanaç Özçam, Çimen, ve Sunay Deniz. 2022. “MU’ÎNÜ’L-MÜRÎD’DE DİNȊ TERİMLER”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8 (4): 1094-1123. https://doi.org/10.20322/littera.1131307.
EndNote
Sanaç Özçam Ç, Deniz S (01 Ekim 2022) MU’ÎNÜ’L-MÜRÎD’DE DİNȊ TERİMLER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8 4 1094–1123.
IEEE
[1]Ç. Sanaç Özçam ve S. Deniz, “MU’ÎNÜ’L-MÜRÎD’DE DİNȊ TERİMLER”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 8, sy 4, ss. 1094–1123, Eki. 2022, doi: 10.20322/littera.1131307.
ISNAD
Sanaç Özçam, Çimen - Deniz, Sunay. “MU’ÎNÜ’L-MÜRÎD’DE DİNȊ TERİMLER”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8/4 (01 Ekim 2022): 1094-1123. https://doi.org/10.20322/littera.1131307.
JAMA
1.Sanaç Özçam Ç, Deniz S. MU’ÎNÜ’L-MÜRÎD’DE DİNȊ TERİMLER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2022;8:1094–1123.
MLA
Sanaç Özçam, Çimen, ve Sunay Deniz. “MU’ÎNÜ’L-MÜRÎD’DE DİNȊ TERİMLER”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 8, sy 4, Ekim 2022, ss. 1094-23, doi:10.20322/littera.1131307.
Vancouver
1.Çimen Sanaç Özçam, Sunay Deniz. MU’ÎNÜ’L-MÜRÎD’DE DİNȊ TERİMLER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Ekim 2022;8(4):1094-123. doi:10.20322/littera.1131307
Cited By
Mahmut Bin Şeyh Fahreddin’in Şükür-nâme Adlı Eserindeki Dinî Terimler
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.33437/ksusbd.1359660
