SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRASIN KORUNMASI FAALİYETLERİ KAPSAMINDA ÂŞIKLIK GELENEĞİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNDE GÜNCEL ETKENLER

Kültür; politika, ekonomi, teknoloji, sosyolojik hareketler gibi birçok faktörden doğrudan etkilenmektedir. Kültüre etki eden bu faktörler kültürel çeşitliliği sağlayabildiği gibi kültürel çeşitliliğin aleyhine de gelişebilmektedir. Son yıllarda nüfusun kırsaldan kente doğru yoğunlaşması, kitle iletişim araçlarına ayrılan zamanın artması daha bireysel bir yaşam şeklini önceleyerek, sosyal faaliyetlerle dinamikleşen kültürel unsurların ise kaybolmasına yol açmaktadır. Bu süreçte insanın doğasında var olan farklılıkları ifade eden somut olmayan kültürel mirasa yönelik koruma yaklaşımları ve farkındalık oluşturulmasının gerekliliği önem arz etmektedir. Buradan hareketle çalışmada, köklü geleneklerden birisi olan âşıklık geleneğinin son dönemde içinde bulunduğu durum, aktarım süreci göz önünde bulundurularak tartışılmaktadır. Bu tartışmada geleneğin aktarımını güçleştiren temel sorunlar tespit edilerek nedenleri üzerinde durulmaktadır. Âşıklığın ve âşıklık geleneğinin sürdürülememesi sadece kırsaldan kentsel alana yönelişle değil, kentsel mekânların kendi içindeki dönüşümünden de kaynaklıdır. Geleneğin icra mekânlarının değişmesi, âşıklık geleneğine dair türlerin dönüşümü ile geleneğin icra edilmesi ve geleneğe dair ürünlerin de kaybolmasını kaçınılmaz kılmıştır. Küresel ve popüler kültürün son yıllarda bu tür yerel kültürleri etkisi altında bıraktığı görüşüyle birlikte varılan sonuçlar, âşıklık geleneği gibi yerel kültürlerin korunması gerekliliğini de ortaya koymaktadır. Hem söz varlığının hem kültürel ifade çeşitliliğinin devam ettirilmesi için bu tür yerel geleneklerin önemi yadsınamaz düzeydedir. Yerel kültürlerin yaşatarak koruma politikası içerisinde evrensel insan hareketliliğinin hizmetine sunulabilmesi aynı zamanda geleneğe ve geleneğin icra ortamlarına katma değer kazandırabilir.