16. YÜZYIL TEZKİRE MÜELLİFLERİNİN GÖZÜNDEN KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN
Öz
Osmanlı Devleti’nin onuncu padişahı olan Kanuni Sultan Süleyman, babası Yavuz Sultan Selim gibi şair sultanlardandır. Kanûnî Sultan Süleymân, şiirlerinde Muhibbî mahlasını kullanır. Şehzadeliği ve sultanlığı dönemlerinde şairlerle yakın ilişkiler kuran Sultan Süleyman, pek çok şaire hamilik etmiş ve onlara yüce ihsanlarda bulunmuştur. Şairlere/yazarlara hamilik yapması onları koruyup kollaması sebebiyle edebiyat çevresinde oldukça sevilen Sultan Süleyman, bu ve bu gibi sebeplerle XVI. yüzyıl tezkirelerinde kendisine oldukça geniş bir çerçevede yer bulmuştur. Tezkirelerde sultanın yaşam öyküsünün, fetihlerinin ve imaretlerinin yanı sıra şair kimliği de eksiksiz bir şekilde belirtilmiştir. Bu bölümlerde sultanın şiirlerinin yanı sıra sultana sunulan ve ona atfedilen şiirlere de oldukça geniş bir şekilde yer verilmiştir. Bu çalışmada XVI. yüzyıl tezkirelerinden hareketle şair sultanlardan olan Kanuni Sultan Süleyman’ın hayatı, sanatı, imaretleri ve hamiliğiyle ilgili değerlendirmeler ele alınacaktır. Ahdî, Beyânî, Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Sehî ve Latîfî tezkirelerinde padişahlar içinden şairlik yapanlar için ayrı bir başlık açılmıştır. Diğerlerinden farklı olarak Âşık Çelebi’de ise ayrı bir bölüm olmamasına karşın tezkirenin “Fasl-ı Evvel” ve “Mukaddime” bölümlerinde padişahların şairlikleriyle ilgili değerlendirmeler yapılır. Çalışmada; padişahla ilgili kullanılan başlıklar, saltanatının nasıl geçtiği, hamilikleri, verilen şiir örneklerinde bulunan odak unsuru, şairin biyografisinde kullanılan kelime kadrosu, sultanın ön plana çıkarılan özelliği, verilen şiir örneklerinin adeti ve içeriği, sultanın mahlasının sunum şekli, bilgilerin aktarılış sırası gibi çeşitli konulara değinilerek bu değerlendirmeler ele alınacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Canım, Rıdvan (2018). Tezkiretü’ş-şu’arâ ve Tabsıratü’n-nuzamâ. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-216998/latifi-tezkiretus-suara-ve-tabsiratun-nuzama.html (Erişim tarihi: 25.08.2022).
- İpekten, Haluk vd (2017). Heşt Bihişt. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/56165,hest-bihistpdf.pdf (Erişim Tarihi: 25.08.2022)
- İsen, Mustafa (2010). Tezkireden Biyografiye. İstanbu: Kapı Yayınları.
- İsen, Mustafa (2017). Künhü’l-ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-194288/kunhul-ahbarin-tezkire-kismi.html (Erişim Tarihi: 25.08.2022).
- İsen, Mustafa, Kılıç Filiz vd (2011). Şair Tezkireleri. Ankara: Grafiker Yayınları.
- Kılıç, Filiz (2018). Âşık Çelebi Meşâirü’ş-şu’arâ. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-210485/asik-celebi-mesairus-suara.html (Erişim Tarihi: 25.08.2022).
- Kılıç, Remzi (2020). “Kanuni Sultan Süleyman'ın Tebriz Seferi (1548-1549) ve Nahçıvan- Revan-Karabağ (1552-1554) Seferleri ve Sonuçları”. Journal of Universal History Studies, 3 s. 191-215.
- KURNAZ, Cemal (2011) “Kanunî’nin En Sevdiği Şairdi: Hayâlî Bey”, Dil ve Edebiyat, Haziran sayısı, S. 16-33.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ocak 2023
Gönderilme Tarihi
29 Ağustos 2022
Kabul Tarihi
14 Ocak 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 9 Sayı: 1
APA
Aydın, H., & Tombak, S. A. (2023). 16. YÜZYIL TEZKİRE MÜELLİFLERİNİN GÖZÜNDEN KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 9(1), 45-63. https://doi.org/10.20322/littera.1168396
AMA
1.Aydın H, Tombak SA. 16. YÜZYIL TEZKİRE MÜELLİFLERİNİN GÖZÜNDEN KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2023;9(1):45-63. doi:10.20322/littera.1168396
Chicago
Aydın, Halis, ve Süleyman Anıl Tombak. 2023. “16. YÜZYIL TEZKİRE MÜELLİFLERİNİN GÖZÜNDEN KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 9 (1): 45-63. https://doi.org/10.20322/littera.1168396.
EndNote
Aydın H, Tombak SA (01 Ocak 2023) 16. YÜZYIL TEZKİRE MÜELLİFLERİNİN GÖZÜNDEN KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 9 1 45–63.
IEEE
[1]H. Aydın ve S. A. Tombak, “16. YÜZYIL TEZKİRE MÜELLİFLERİNİN GÖZÜNDEN KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 9, sy 1, ss. 45–63, Oca. 2023, doi: 10.20322/littera.1168396.
ISNAD
Aydın, Halis - Tombak, Süleyman Anıl. “16. YÜZYIL TEZKİRE MÜELLİFLERİNİN GÖZÜNDEN KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 9/1 (01 Ocak 2023): 45-63. https://doi.org/10.20322/littera.1168396.
JAMA
1.Aydın H, Tombak SA. 16. YÜZYIL TEZKİRE MÜELLİFLERİNİN GÖZÜNDEN KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2023;9:45–63.
MLA
Aydın, Halis, ve Süleyman Anıl Tombak. “16. YÜZYIL TEZKİRE MÜELLİFLERİNİN GÖZÜNDEN KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 9, sy 1, Ocak 2023, ss. 45-63, doi:10.20322/littera.1168396.
Vancouver
1.Halis Aydın, Süleyman Anıl Tombak. 16. YÜZYIL TEZKİRE MÜELLİFLERİNİN GÖZÜNDEN KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Ocak 2023;9(1):45-63. doi:10.20322/littera.1168396
