RAMAZAN BEHİŞTÎ DİVANI’NDA RAKİP İLE İLGİLİ TASAVVURLAR
Öz
Arapça bir kelime olan ve gözetleyen, bekleyen, bekçi, başkasıyla aynı şeyi isteyen gibi anlamlara gelen rakip, divan şiirinde adı sıklıkla geçen tiplerden biridir. Divan şiirinin başlıca konusu olan aşk; sevgili, aşık ve rakip kadrosu etrafında işlenmektedir. Rakip; aşığın sevgiliye ulaşmasını engeller, fitnecidir, cahildir, aşığın bedduasını alır, kötü huyludur, sevgiliyi aşıktan kıskanır, aşıklar arasında sevilmez hatta yok olması temenni edilir. Ayrıca rakip için; merhametsiz oluşu nedeniyle kafir, sadece kendi rahatını düşündüğü için domuz, kötü görüntüsü ve çirkin sesinden dolayı karga, samimiyetsiz oluşu nedeniyle münafık, sürekli sevgiliyi gözlemesinden dolayı köpek, uğursuzluğu yönüyle baykuş, daima kötülük düşünmesi ve vesvese vermesi nedeniyle şeytan, güle benzetilen sevgiliye yakın olması, onun yanından ayrılmaması nedeniyle diken benzetmeleri yapılmaktadır. Tüm bu örnekler, divan şiirinde aşığın rakibe dair söylemlerinin anlaşılması açısından önemlidir. Sevgiliye olan aşkında samimi olan ve ona ulaşmak için her türlü eziyeti kabullenen aşık ile ona engel olmaya çalışan rakip arasında bitmeyen bir mücadele söz konusudur. Aslında aşığın üzüldüğü husus, rakibin varlığından ziyade sevgilinin ona ilgi göstermesi ve iltifatta bulunmasıdır. Her ne olursa olsun aşık, sevgisinde samimidir ve tüm bunlara rağmen asla sevgiliden vazgeçmez. Bu çalışmada amaç, 16. yüzyıl divan şairlerinden Ramazan Behiştî’nin divanında rakip tipinin aşık ve sevgili nazarında nasıl algılandığını tespit etmek ve rakip ile ilgili tasavvurları ortaya koymaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akün, Ömer Faruk (1994). “Divan Edebiyatı”. İslâm Ansiklopedisi. C. 9. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. 415.
- Aydemir, Yaşar (2018). Ramazan Behiştî Divanı. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/56445,ramazan-behisti-divanipdf.pdf?0. (Erişim Tarihi: 01.12.2022)
- Aydın, Abdullah (2013). Divan Şiirinde Rakip Portresi. Ankara: Sonçağ Yayınları.
- Babür, Yusuf (2020). “Klasik Türk Şiirinde Gayr-i İslami İnanç Unsurlarının Kullanımı”. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 30 (2): 165-188.
- Bahar, Bahanur Özkan (2022). “Talihliler Zümresinden Bir Tip: Nâdân”. AVRASYA Uluslararası Araştırmalar Dergisi. 10 (33): 103-120.
- Batislam, Hanife Dilek (2020). “Divan Şiirinde Savaş ve Fehîm-i Kadîm’in Savaş Gazelleri”. Littera Turca Journal Of Turkish Language And Literature. 6 (3): 318-327.
- Cöntürk, Hüseyin (2012). Divan Şiiri Üstüne Denemeler. hzl. Haluk Aker. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
- Çavuşoğlu, Mehmed (1981). Divanlar Arasında. Ankara: Umran Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Temmuz 2023
Gönderilme Tarihi
25 Mayıs 2023
Kabul Tarihi
30 Haziran 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 9 Sayı: 3
APA
Aydın, M., & Aydın, S. (2023). RAMAZAN BEHİŞTÎ DİVANI’NDA RAKİP İLE İLGİLİ TASAVVURLAR. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 9(3), 429-444. https://doi.org/10.20322/littera.1301432
AMA
1.Aydın M, Aydın S. RAMAZAN BEHİŞTÎ DİVANI’NDA RAKİP İLE İLGİLİ TASAVVURLAR. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2023;9(3):429-444. doi:10.20322/littera.1301432
Chicago
Aydın, Metin, ve Selahattin Aydın. 2023. “RAMAZAN BEHİŞTÎ DİVANI’NDA RAKİP İLE İLGİLİ TASAVVURLAR”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 9 (3): 429-44. https://doi.org/10.20322/littera.1301432.
EndNote
Aydın M, Aydın S (01 Temmuz 2023) RAMAZAN BEHİŞTÎ DİVANI’NDA RAKİP İLE İLGİLİ TASAVVURLAR. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 9 3 429–444.
IEEE
[1]M. Aydın ve S. Aydın, “RAMAZAN BEHİŞTÎ DİVANI’NDA RAKİP İLE İLGİLİ TASAVVURLAR”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 9, sy 3, ss. 429–444, Tem. 2023, doi: 10.20322/littera.1301432.
ISNAD
Aydın, Metin - Aydın, Selahattin. “RAMAZAN BEHİŞTÎ DİVANI’NDA RAKİP İLE İLGİLİ TASAVVURLAR”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 9/3 (01 Temmuz 2023): 429-444. https://doi.org/10.20322/littera.1301432.
JAMA
1.Aydın M, Aydın S. RAMAZAN BEHİŞTÎ DİVANI’NDA RAKİP İLE İLGİLİ TASAVVURLAR. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2023;9:429–444.
MLA
Aydın, Metin, ve Selahattin Aydın. “RAMAZAN BEHİŞTÎ DİVANI’NDA RAKİP İLE İLGİLİ TASAVVURLAR”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 9, sy 3, Temmuz 2023, ss. 429-44, doi:10.20322/littera.1301432.
Vancouver
1.Metin Aydın, Selahattin Aydın. RAMAZAN BEHİŞTÎ DİVANI’NDA RAKİP İLE İLGİLİ TASAVVURLAR. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Temmuz 2023;9(3):429-44. doi:10.20322/littera.1301432
