Araştırma Makalesi

BUCAK AĞZINDA ESKİCİL KELİMELER

Cilt: 9 Sayı: 3 31 Temmuz 2023
PDF İndir

BUCAK AĞZINDA ESKİCİL KELİMELER

Öz

Bucak, Akdeniz Bölgesi sınırları içinde yer alan Burdur iline bağlı bir ilçedir. Batı grubu ağız bölgesinde yer alan yöre, zengin söz varlığına sahiptir. Anadolu ağızlarındaki söz varlığının tespiti ile ilgili çalışmalar Cumhuriyet'in ilk yıllarında başlamış, 1963 yılından itibaren Derleme Sözlüğü’nün yayımlanmasıyla büyük bir aşama kaydetmiştir. Bunun yanında yeni araştırmalarla birçok yöreden söz varlığı ile ilgili çalışmalar yapılmış ve yapılmaya devam edilmektedir. Eskicil/arkaik ifadesi farklı kaynakların yaptığı tanımlamalara göre artık standart dilde kullanımdan düşmüş unsurlar şeklinde tarif edilmektedir. Bu ögeler gerek ses gerek yapı gerekse söz varlığı bakımından oldukça zengin özellikler sergilemekte ve Türkçenin geçmişten günümüze sahip olduğu gelişim ve değişimi gözler önüne sermektedir. Standart dilde kullanımdan düşmüş bu eskicil kelimeler ağızlarda ise yaşamaya devam etmektedir. Bu kelimelerin ağızlarda yaşaması dil çalışmalarında ağızların kaynak olma özelliğini sağlamlaştırmaktadır. Çalışmada Türkiye Türkçesi ağızlarının Batı grubunda yer alan Bucak ağzındaki eskicil kelimeler incelenmiştir. Özellikle yazı dilinde bulunmayıp Bucak ağzında yaşayan kelimelerin gelişimi ele alınmıştır. Yörede derlemeler neticesinde belirlenen kelimeler, Türk dilinin eski kaynaklarıyla karşılaştırılmış ve bu karşılaştırma neticesinde yörede 239 eskicil kelime tespit edilmiştir. Kaynaklarda bulunan kelimeler ses, şekil ve anlamlarıyla birlikte verilmiştir. Bu kelimelerin 48’i Eski Türkçenin Grameri; 65’i Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü; 155’i Divanü Lügati’t-Türk ve 193’ü Yeni Tarama Sözlüğü kaynaklarında yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Atalay, Besim (1986). Divanü Lügati't-Türk Dizini. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  2. Caferoğlu, Ahmet (2021). Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  3. Clauson, Sir Gerard (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. Oxford University Press. London: Oxford University Press.
  4. Dilçin, Cem (1983). Yeni Tarama Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  5. Ercilasun, Ahmet Bican, Akkoyunlu, Ziya (2018). Dîvânu Lugâti’t-Türk (Giriş-Metin-Çeviri-Notlar-Dizin). Ankara: TDK Yayınları.
  6. Gabain, A. Von (2000). Eski Türkçenin Grameri. çev. Mehmet Akalın. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  7. Gemalmaz, Efrasiyap (2010). “Ağız Bilimi Araştırmaları Üzerine Genellemeler”. Türkçenin Derin Yapısı, C. Alyılmaz-O. Mert Ed., Belen Yayıncılık. 331-349.
  8. Gülsevin, Gürer (2015), “Arkaik-Periferik Kavramı ve Bu Kavramın Tarihî Batı Rumeli Türkçesi Ağızlarının Tespitindeki Önemi”. The Journal of Academic Social Science Studies. 32 (3): 1-12.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2023

Gönderilme Tarihi

16 Haziran 2023

Kabul Tarihi

16 Temmuz 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 9 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Eryiğit, C. (2023). BUCAK AĞZINDA ESKİCİL KELİMELER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 9(3), 545-575. https://doi.org/10.20322/littera.1315604
AMA
1.Eryiğit C. BUCAK AĞZINDA ESKİCİL KELİMELER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2023;9(3):545-575. doi:10.20322/littera.1315604
Chicago
Eryiğit, Celal. 2023. “BUCAK AĞZINDA ESKİCİL KELİMELER”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 9 (3): 545-75. https://doi.org/10.20322/littera.1315604.
EndNote
Eryiğit C (01 Temmuz 2023) BUCAK AĞZINDA ESKİCİL KELİMELER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 9 3 545–575.
IEEE
[1]C. Eryiğit, “BUCAK AĞZINDA ESKİCİL KELİMELER”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 9, sy 3, ss. 545–575, Tem. 2023, doi: 10.20322/littera.1315604.
ISNAD
Eryiğit, Celal. “BUCAK AĞZINDA ESKİCİL KELİMELER”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 9/3 (01 Temmuz 2023): 545-575. https://doi.org/10.20322/littera.1315604.
JAMA
1.Eryiğit C. BUCAK AĞZINDA ESKİCİL KELİMELER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2023;9:545–575.
MLA
Eryiğit, Celal. “BUCAK AĞZINDA ESKİCİL KELİMELER”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 9, sy 3, Temmuz 2023, ss. 545-7, doi:10.20322/littera.1315604.
Vancouver
1.Celal Eryiğit. BUCAK AĞZINDA ESKİCİL KELİMELER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Temmuz 2023;9(3):545-7. doi:10.20322/littera.1315604

Cited By

İlgi, katkı ve desteğiniz için teşekkür eder, iyi çalışmalar dileriz.