KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE VUSLAT

Klasik Türk şiirinde geleneksel bir aşk anlayışı olduğu için bu aşkta fizikî görünümü ve karakter özellikleriyle ortak bir sevgili tipi vardır. Sevgili, sınırsız güç ve kudret sahibi bir padişah gibidir. Güzellikte onun eşine rastlamak mümkün değildir. Sevgilinin yüzü, yanağı, boyu, beli, gözü, bakışları, saçı, ağzı, dişleri, dudakları, kaşı, kirpiği, benleri, yüzündeki tüyleri, sinesi idealize edilmiş bir şekilde takdim edilir. Mükemmel ve kusursuz olan sevgili, bu cezbedici özellikleriyle âşığın hayranlık duygusunu uyandırır, ancak Klasik şiirde aşk tek taraflı yaşandığı için âşık bu ilişkinin acı çeken kişisidir. Âşığın en büyük arzusu sevgiliye kavuşmak olsa da sevgilinin buna pek de müsaade etmediği görülür. Vuslat yolunun acıdan, sıkıntıdan, gözyaşından geçtiğini bilen âşık, türlü zorluklara göğüs gerse de bundan genellikle şikâyetçi olmaz. Âşık için bu yolda verilen mücadele kutsaldır ve çekilen sıkıntılar, aşkın ta kendisidir. Klasik şiirde vuslat, çok yüce bir değer olarak görüldüğü için onunla ilgili geliştirilen imajlar da dikkat çekicidir. Şairler; benzetme, istiare, telmih gibi edebî sanatlardan yararlanarak bu kavramla ilgili özgün bağdaştırmalar ortaya koymuşlardır. Vuslat, mutluluğu ve sonsuzluğu çağrıştırdığı için gökyüzü, bir umut olduğu için güneş, âşığın nefes aldığı, huzur bulduğu bir bahçe ya da gönül gemisinin ulaşmak istediği bir deniz olarak tahayyül edilmiştir. Vuslat, bir nimet olduğundan sofra, lokma, şeker, güllaç, helva, bal; taşıdığı yüksek değerden dolayı cevher, inci, hazine, sermaye gibi görülmüştür. Vuslat, bazen bir bayram ya da cennet sevinci, bazen de çıkılan kutsal yolculuğun erişilmek istenen Kâbe’sidir. Vuslat, bir mum olunca âşık da onun için kendini yakan pervane olmuştur. Sevgiliye kavuşmak, bazen saltanatla bazen de en büyük nimet olan hayatla özdeşleştirilmiştir.