ATA ATACANOV’UN ŞİİRLERİNDE PEKİŞTİRME VE VURGULAMAYI ANLATAN MODAL SÖZLER
Öz
Türkmen Türkçesinde, modal sözler gramer kategorisi olarak ayrı bir başlık altında sınıflandırılmaktadır. Bu bağlamda modal sözler ayrı bir sözcük kategorisi olarak kabul edilir. Modal sözlerin Türkmen Türkçesinde kendine özgü bir işlevi ve kullanımı vardır. Modal sözlerin Türkmen Türkçesindeki kullanımı dil bilgisel ve anlatımsal özelliklerle belirlenir ve dilin zenginliğine katkıda bulunur. Bu çalışmada Türkmen şairi Ata Atacanov’un şiirleri taranarak pekiştirme ve vurgulamayı anlatan modal sözler tespit edilmiştir. Modal sözler, güçlendirme, pekiştirme ve vurgulama amacıyla kullanılan; düşüncenin yönünü değiştiren sözcüklerdir. Bu çalışmada sadece pekiştirme ve vurgulamayı anlatan modal sözler incelenmiştir. Şiirlerde modal sözlerin nasıl kullanıldığını tespit etmek için böyle bir çalışma yapılmıştır. Bu amaçla Atacanov’un şiirlerindeki pekiştirme ve vurgulamayı anlatan modal sözler tespit edilmiştir ve örneklerdeki kullanımı ile izah edilmiştir. Böylece Atacanov’un, şiirlerinde bu modal sözlerin nasıl kullanıldığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Taranan şiirlerde “Hääli şindi, Haas, Uçursız, Kään, Uçursız kään, Gatı, Hava, Arlı, Garşı, Ençeme, Basım, Birden, Yene Örään, Tiiz, Valla, Esli, Bütiinley, Hut, Telim, Birhiili, Nääçe, Günde Günde, Gaytaalap, Gayta”, olarak sıralanabilecek 25 pekiştirme ve vurgulama bildiren modal söz tespit edilmiştir. Modal sözler Türkmen Türkçesinde ve diğer Türk lehçelerinde daha çok karşılıklı konuşmalarda ve nesir yazılarında kullanılmıştır. Çalışmada şiirlerdeki kullanımın nasıl olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Atacanov, önemli bir Türkmen şairi olduğu için tercih edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktaş, Şerif (2015). Şiir Tahlili-Teori ve Uygulama. Ankara. Kurgan Edebiyat Yayınları.
- Alışova Demirdağ, Elza (2021). “Azerbaycan Türkçesinde Kiplik İşaretleyicisi Olarak Modal Sözlerin Spesifik Özellikleri ve Söz Diziminde İşlevleri”. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi. (51): 61-80.
- Aslan Demir, Sema (2008). Türkçede İsteme Kipliği: Semantik-Pragmatik Bir İnceleme. Ankara. Grafiker Yayınları.
- Atabay, Neşe; Kutluk, İbrahim; Özel, Sevgi (1983). Sözcük Türleri. Ankara. Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Azimov, Pıgam (2016). Türkmen Diliniň Düşündirişli Sözlügi. C. I-II. Aşgabat. Türkmenistan.
- Biray, Nergis (2009). “Kazak Türkçesinde Modal Söz (Kelimenin Dokuzuncu Türü Mü?)”. Turkish Studies. 4(3): 338-361.
- Buran, Ahmet; Alkaya, Ercan (2010). Çağdaş Türk Lehçeleri. Ankara: Akçağ Yayınları.
- Buran, Ahmet; Alkaya Ercan; Yalçın, Süleyman Kaan (2014). Çağdaş Türk Yazı Dilleri I. Ankara: Akçağ Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Güney-Batı (Oğuz) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Ekim 2024
Gönderilme Tarihi
17 Eylül 2024
Kabul Tarihi
20 Ekim 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 10 Sayı: 4
APA
İpek, B., & Akyol, A. (2024). ATA ATACANOV’UN ŞİİRLERİNDE PEKİŞTİRME VE VURGULAMAYI ANLATAN MODAL SÖZLER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 10(4), 516-536. https://doi.org/10.20322/littera.1551704
AMA
1.İpek B, Akyol A. ATA ATACANOV’UN ŞİİRLERİNDE PEKİŞTİRME VE VURGULAMAYI ANLATAN MODAL SÖZLER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2024;10(4):516-536. doi:10.20322/littera.1551704
Chicago
İpek, Birol, ve Abdullah Akyol. 2024. “ATA ATACANOV’UN ŞİİRLERİNDE PEKİŞTİRME VE VURGULAMAYI ANLATAN MODAL SÖZLER”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 10 (4): 516-36. https://doi.org/10.20322/littera.1551704.
EndNote
İpek B, Akyol A (01 Ekim 2024) ATA ATACANOV’UN ŞİİRLERİNDE PEKİŞTİRME VE VURGULAMAYI ANLATAN MODAL SÖZLER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 10 4 516–536.
IEEE
[1]B. İpek ve A. Akyol, “ATA ATACANOV’UN ŞİİRLERİNDE PEKİŞTİRME VE VURGULAMAYI ANLATAN MODAL SÖZLER”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 10, sy 4, ss. 516–536, Eki. 2024, doi: 10.20322/littera.1551704.
ISNAD
İpek, Birol - Akyol, Abdullah. “ATA ATACANOV’UN ŞİİRLERİNDE PEKİŞTİRME VE VURGULAMAYI ANLATAN MODAL SÖZLER”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 10/4 (01 Ekim 2024): 516-536. https://doi.org/10.20322/littera.1551704.
JAMA
1.İpek B, Akyol A. ATA ATACANOV’UN ŞİİRLERİNDE PEKİŞTİRME VE VURGULAMAYI ANLATAN MODAL SÖZLER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2024;10:516–536.
MLA
İpek, Birol, ve Abdullah Akyol. “ATA ATACANOV’UN ŞİİRLERİNDE PEKİŞTİRME VE VURGULAMAYI ANLATAN MODAL SÖZLER”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 10, sy 4, Ekim 2024, ss. 516-3, doi:10.20322/littera.1551704.
Vancouver
1.Birol İpek, Abdullah Akyol. ATA ATACANOV’UN ŞİİRLERİNDE PEKİŞTİRME VE VURGULAMAYI ANLATAN MODAL SÖZLER. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Ekim 2024;10(4):516-3. doi:10.20322/littera.1551704
