TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE FİİLİMSİLER SORUNU VE ÖĞRENİM ZORLUKLARI

Birol İpek; Cemil Özcan

doi:10.20322/littera.1606216

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE FİİLİMSİLER SORUNU VE ÖĞRENİM ZORLUKLARI

Öz

Türkiye Türkçesi gramer kitapları incelendiğinde fiilimsiler konusunun birkaç kaynak dışında detaylı bir şekilde ele alınmadığı görülmektedir. Türkiye Türkçesinin gramerinde bir bütünlüğün olmasından dolayı bir konunun eksik öğrenilmesi diğer konuların da öğreniminde güçlükler yaratmaktadır. Fiilimsiler konusunun ilişkili olduğu bölümlere bakıldığında kelime bilgisi, cümle bilgisi, şekil bilgisi gibi konular görülür. Fiilimsiler konusunun bazı kaynaklarda fiilimsi adı altında işlenirken bazı kaynaklarda da eylemsi şeklinde işlenmesi konunun öğreniminde güçlük oluşturmaktadır. Yine öğrencilerin bazı eklerin oluşum kurallarını ve kullanım yerlerini bilmemesi kelime morfolojisinde sorun yaratmaktadır. Türkiye Türkçesinde kullanılan bazı zaman eklerinin (/-(y)A+cAk/, /-Ar/, /-mA+z/, /-mIş/) eylemin gerçekleştiği zamanı bildirme fonksiyonunda olmayıp fiilden türetilmiş ve ismi niteleyen sıfatlar yapması akabinde bazı eylemleri gerçekleştiren alet isimleri yapması (kalıcı isimler) bu zaman eklerinin sanki farklı birer ekmiş gibi öğrenciye öğretilmesi konunun öğreniminde sorun oluşturmaktadır. Oysa Türkçede tek bir tane (/-(y)A+cAk/, /-Ar/, /-mA+z/, /-mIş/) eki bulunmaktadır. Bu ekler de cümlenin kuruluşuna göre bazen fonksiyon değiştirip fiilden isim yapan ekler gibi kullanılabilir. Şüphesiz fiilimsiler konusunun en önemli sorunlarından biri de içinde bulundukları cümlelerin basit cümle mi birleşik cümle mi olduğu sorunudur. Bu bağlamda hem akademik kaynaklarda hem de Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulunca onaylı ders kitaplarında bilgi birliği olmayışı sorunun hâlen devam ettiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aydın, İ. (2009). Birleşik cümle üzerine. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kongresi. İstanbul: İstanbul Kültür Üniversitesi.
Ayverdi, İ. (2005). Misalli büyük Türkçe sözlük. Kubbealtı Neşriyat.
Banguoğlu, T. (2015). Türkçenin grameri. TDK Yayınları.
Bayraktar, N. (2018). Türkçede fiilimsiler. TDK Yayınları.
Delice, H. İ. (2003). Türkçe sözdizimi. Kitabevi Yayınları.
Eker, S. (2010). Çağdaş Türk dili. Grafiker Yayınları.
Ergin, M. (2009). Türk dil bilgisi. Bayrak Yayınları.
Esenlioğlu, H. & Set, S. & Yücel, A. (2021). Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Türkçe 8. sınıf ders kitabı. MEB Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Güney-Batı (Oğuz) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Birol İpek ^*
0000-0001-7874-3830
Türkiye

Cemil Özcan Bu kişi benim
0009-0002-7672-6484
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

31 Ocak 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2025

Gönderilme Tarihi

23 Aralık 2024

Kabul Tarihi

31 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 11 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.20322/littera.1606216

IZ

https://izlik.org/JA23GL55EL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

İpek, B., & Özcan, C. (2025). TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE FİİLİMSİLER SORUNU VE ÖĞRENİM ZORLUKLARI. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 11(1), 13-24. https://doi.org/10.20322/littera.1606216

AMA

1.İpek B, Özcan C. TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE FİİLİMSİLER SORUNU VE ÖĞRENİM ZORLUKLARI. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2025;11(1):13-24. doi:10.20322/littera.1606216

Chicago

İpek, Birol, ve Cemil Özcan. 2025. “TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE FİİLİMSİLER SORUNU VE ÖĞRENİM ZORLUKLARI”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 11 (1): 13-24. https://doi.org/10.20322/littera.1606216.

EndNote

İpek B, Özcan C (01 Ocak 2025) TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE FİİLİMSİLER SORUNU VE ÖĞRENİM ZORLUKLARI. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 11 1 13–24.

IEEE

[1]B. İpek ve C. Özcan, “TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE FİİLİMSİLER SORUNU VE ÖĞRENİM ZORLUKLARI”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 11, sy 1, ss. 13–24, Oca. 2025, doi: 10.20322/littera.1606216.

ISNAD

İpek, Birol - Özcan, Cemil. “TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE FİİLİMSİLER SORUNU VE ÖĞRENİM ZORLUKLARI”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 11/1 (01 Ocak 2025): 13-24. https://doi.org/10.20322/littera.1606216.

JAMA

1.İpek B, Özcan C. TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE FİİLİMSİLER SORUNU VE ÖĞRENİM ZORLUKLARI. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2025;11:13–24.

MLA

İpek, Birol, ve Cemil Özcan. “TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE FİİLİMSİLER SORUNU VE ÖĞRENİM ZORLUKLARI”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 11, sy 1, Ocak 2025, ss. 13-24, doi:10.20322/littera.1606216.

Vancouver

1.Birol İpek, Cemil Özcan. TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE FİİLİMSİLER SORUNU VE ÖĞRENİM ZORLUKLARI. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Ocak 2025;11(1):13-24. doi:10.20322/littera.1606216