The 19th century was a period of heightened awareness of language classification, etymology, and the origins of terms in Ottoman lexicography. Dictionaries written during this period were not merely for the purpose of providing meaning; they also went beyond simply providing meaning to words and became texts of philological and etymological documentary value. Dictionary authors were meticulous in stating whether words were of Arabic, Persian, or Turkish origin; in some cases, they even indicated the language from which these words had passed into Arabic or Turkish. Thus, these dictionaries are considered sources that reveal the multilayered structure of Ottoman Turkish and provide important data on the historical development of the language. In this context, "mu'arreb" words, words that have migrated into Arabic from other languages and have been Arabicized, become a crucial concept in lexicography. The identification of mu'arreb words in Ottoman dictionaries is valuable not only for determining word origins but also for understanding the linguistic understanding and dictionary writing principles of the period. This study examines the identification, presentation, and etymological explanations of the mu‘arreb words found in the 19th-century Ottoman dictionary Mir’ātü’l-Luġat, and evaluates Mehmed Rif‘at Efendi's approach to word origins. The study identifies words explicitly designated as mu‘arreb in the work, along with examples of those used without marking them. It also examines the process of the transition of mu‘arreb words into Arabic, the sound changes they underwent during this process, and the linguistic adaptation methods employed to adapt them to Arabic's structural characteristics.
Language Ambiguous word Arabic language Dictionary Mir’ātü’l-Luġat
19. yüzyıl Osmanlı sözlükçülüğünde dil tasnifi, etimoloji ve terimlerin kökenine dair farkındalığın arttığı bir dönemdir. Bu dönemde kaleme alınan sözlükler, sadece anlam vermek amacıyla değil, aynı zamanda hazırlanan sözlükler, yalnızca kelimelere anlam kazandıran eserler olmanın ötesine geçerek, filolojik ve etimolojik açıdan belge niteliği taşıyan metinler hâline gelmiştir. Sözlük müellifleri, kelimelerin Arapça, Farsça veya Türkçe kökenli olup olmadığını belirtmeye; hatta kimi durumlarda bu kelimelerin hangi dilden Arapçaya ya da Türkçeye geçtiğini göstermeye özen göstermiştir. Böylece, söz konusu sözlükler Osmanlı Türkçesinin çok katmanlı yapısını ortaya koyan ve dilin tarihsel gelişim sürecine ilişkin önemli veriler sunan kaynaklar olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, Arap diline başka dillerden geçmiş ve Arapçalaştırılmış kelimeler olan “mu‘arreb” kelimeler, sözlükçülüğün önemli bir kavramı hâline gelir. Osmanlı sözlüklerinde mu‘arreb kelimelerin tespiti, yalnızca kelime kökenlerinin belirlenmesi açısından değil, aynı zamanda dönemin dil anlayışının ve sözlük yazım ilkelerinin anlaşılması bakımından da değer taşımaktadır Bu çalışmada 19. yüzyıl Osmanlı sözlüklerinden biri olan Mir’ātü’l-Luġat adlı eser örnek alınarak sözlükte yer alan mu‘arreb kelimelerin tespiti, sunuluş biçimi ve etimolojik açıklamaları üzerinde durulmuş; Mehmed Rif‘at Efendiˈnin kelime kökenlerine yaklaşımı değerlendirilmiştir. Çalışmada, eserde mu‘arreb olarak açık biçimde belirtilen kelimeler tespit edilmekle birlikte, mu‘arreb olduğu hâlde işaretlenmeden kullanılan örnekler de gösterilmiştir. Ayrıca, mu‘arreb kelimelerin Arapçaya geçiş süreci, bu süreçte geçirdikleri ses değişimleri ve Arapçanın yapısal özelliklerine uyum sağlamak amacıyla gerçekleştirilen dilsel uyarlama yöntemleri üzerinde de durulmuştur.
Bu çalışmanın hazırlanması sürecinde değerli bilgi birikimi, yönlendirmeleri ve yapıcı eleştirileriyle bana yol gösteren danışmanım Prof. Dr. Gülden SAĞOL YÜKSEKKAYA’ya içten teşekkürlerimi sunarım.
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 3 Kasım 2025 |
| Kabul Tarihi | 3 Mart 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 19 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.20322/littera.1816708 |
| IZ | https://izlik.org/JA45GF33XY |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: Littera Turca-2026 |
LITTERA TURCA OCAK 2026'DAN SONRA SÜREKLİ YAYIN MODUNA GEÇMİŞTİR.
Sürekli Yayın Modeli (Continuous Publication)
Dergimiz sayı yayımlanma tarihini beklemeden makale yayımlayacaktır.
ℹ️ Odak Noktası Makaledir: "Sayı yayımlama" değil, "Makale yayımlama" mantığı geçerlidir.
ℹ️ Tarih: Önemli olan makalenin yayımlandığı tarihtir. Sayının yayımlanma tarihi yoktur.
ℹ️ Sıralama: Makaleler yayımlanma tarihine göre otomatik sıralanır.
ℹ️ Tek Aktif Sayı Kuralı: Yıl içinde birden fazla sayı oluşturabilirsiniz. Ancak aynı anda sadece 1 tane "Aktif Sayı"nız açık olabilir. Yeni bir sayı açmak için, mevcut aktif sayıyı kapatmanız gerekir.
İstisna olarak aktif sayınız varken, aynı anda "Özel Sayı" oluşturabilir ve yayımlayabilirsiniz.
Littera Turca, aşağıdaki dil ve edebiyat alanlarındaki her türlü bilimsel çalışmanın yayımlanabileceği bir dergidir. Bu çerçevede başta Türkçe olmak üzere diğer dillerde hazırlanmış makale, çeviri, kitap tanımı vb. özgün çalışmalara yer verilir.
Eski Türk Edebiyatı
Yeni Türk Edebiyatı
Halk Edebiyatı
Türk Dili
Türk-İslam Edebiyatı
Çağdaş Türk Lehçeleri
Dilbilim
Karşılaştırmalı Edebiyat Bilimi
1. GENEL İLKELER VE GÖNDERİM SÜRECİ
İletişim: LİTTERA TURCA'ya gönderilen çalışmalarla ilgili tüm yazışmalar, aksi belirtilmedikçe sorumlu (ilk) yazar ile yürütülür.
Gönderim Kanalı: Makale gönderimi yalnızca DergiPark sistemi üzerinden ve çevrimiçi olarak yapılır.
Gerekli Belgeler: Gönderim sırasında makalenin Microsoft Word formatındaki isimli ve isimsiz dosyası, sistem üzerinden alınacak benzerlik raporu ve tüm yazarlar tarafından imzalanmış telif hakkı anlaşması formu ve çıkar çatışması formu sisteme yüklenmelidir.
Çıkar Çatışması Formu
2. BİÇİMSEL ÖZELLİKLER
Sayfa Yapısı: Kâğıt boyutu A4 dikey, kenar boşlukları (alt, üst, sağ, sol) 2,5 cm olmalıdır.
Yazı Tipi ve Boyutu: Makaleler Times New Roman, 11 punto, 1,5 satır aralığı ile yazılmalıdır. Özel fontlar yalnızca gerekli bölümlerde sınırlı olarak kullanılabilir.
Başlıklar: Tüm başlıklar koyu (bold) yazılmalı; yalnızca ilk harfleri büyük olacak şekilde düzenlenmelidir. Ana başlıklar, ara başlıklar ve alt başlıklar 12 punto olmalıdır.
Paragraf Düzeni: Metinde paragraf başı (girinti) yapılmamalıdır. Paragraf araları 6 nk boşluk bırakılarak belirginleştirilmelidir.
Dipnotlar: 9 punto ile yazılmalıdır. Paragraf araları önce ve sonra 0 nk, tek satır aralığı olarak ayarlanmalıdır. Kaynak gösterme amacıyla kullanılmamalı, sadece açıklamalar için başvurulmalıdır. Otomatik numaralandırma kullanılmalıdır.
Manzum Metinler: Önce ve sonra 0 nk boşluk ve tek satır aralığı olacak şekilde düzenlenmelidir.
3. ÖZETLER VE ANAHTAR KELİMELER
Özet Formatı: Yazı tipi boyutu 10 punto olmalıdır.
Kelime Sayısı: Türkçe özet 200-250, İngilizce özet (Abstract) 200-250 kelime olmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Her iki dilde de en az 5, en fazla 8 anahtar kelime bulunmalıdır.
Genişletilmiş Özet (Extended Abstract), 2026 yılından itibaren LİTTERA TURCA'ya gönderilen araştırma makaleleri için zorunludur. Makale dili Türkçe olan çalışmalarda İngilizce olarak hazırlanır ve 750–1200 kelime arasında olmalıdır. Genişletilmiş özet, makalenin başındaki kısa özetten (Abstract/Öz) ayrı, onu tekrar etmeyen ve bağımsız bir metin niteliği taşımalı; makale metninin en sonunda yer almalıdır. Metin; çalışmanın amacı ve araştırma problemi, kuramsal çerçevesi ve literatür bağlamı, yöntemi, temel bulguları ile tartışma ve sonuçlarını akademik bütünlük içinde içermelidir. Alt başlık kullanımı isteğe bağlıdır. Genişletilmiş özette kaynakça, metin içi atıf, tablo, şekil, grafik, dipnot ve ek kullanılmaz; anahtar kelimeler yeniden verilmez. Metin, makale içeriğiyle tam tutarlı olmalı ve akademik yazım kurallarına uygun biçimde hazırlanmalıdır.
Ayrıntılar için tıklayınız.
4. UZUNLUK VE YAZAR BİLGİLERİ
Uzunluk: Makaleler (özet ve kaynakça dâhil) 10.000 kelimeyi veya 45 sayfayı geçmemelidir. Daha uzun çalışmalar Yayın Kurulu kararıyla değerlendirilebilir.
Yazar Bilgileri: Yazar adı başlığın altında yer almalı; soyadı büyük harflerle yazılmalıdır. Dipnotta; unvan, kurum, e-posta ve ORCID bilgileri verilmelidir.
5. DİL VE YAZIM ESASLARI
Kılavuz: Yazım ve kısaltmalarda Türk Dil Kurumu (TDK) Yazım Kılavuzu esas alınır.
Çevriyazı: Çevriyazı metinlerde belirlenen özel fontlar (Oktay New Transkripsiyon, Times Turkish Transcription vb.) kullanılabilir; ancak diğer bölümler Times New Roman olmalıdır.
6. TABLO, ŞEKİL VE RESİMLER
Tablolar: Metin içinde ilgili yerde bulunmalı, numaralandırılmalı ve başlıklandırılmalıdır. Tablo içindeki metinler 9 punto olmalıdır.
Şekiller: Şekil numaraları ve adları şeklin hemen altına ortalı yazılmalıdır. Şekil numarası eğik (italik) yazılmalı ve nokta ile bitmelidir. Şekil adı dik yazılmalı ve sadece ilk harfi büyük olmalıdır. (Örn: Şekil 1. Şekil adı)
Resimler: Yüksek çözünürlüklü ve baskı kalitesinde olmalıdır.
Genel Kural: Görsel unsurlar yazının üçte birini aşmamalı, estetik bir biçimde metne yerleştirilmelidir.
7. KAYNAK GÖSTERME (APA 7. SÜRÜM)
Metin içi atıf ve kaynakça düzeninde APA 7 sistemi kullanılır. Kaynak gösterme için kesinlikle dipnot kullanılmaz.
Kaynakça hazırlanırken EndNote, Zotero veya Mendeley gibi atıf yönetim programlarının kullanılması önerilmektedir.
8. SORUMLULUK
Gönderilen çalışmaların hukuki, bilimsel ve etik sorumluluğu tamamen yazarlara aittir. Yayın Kurulu ve hakem raporları doğrultusunda yazarlardan düzeltme talep edilebilir.
Yazım kurallarını indirmek için tıklayınız.
Örnek Makale Şablonu için tıklayınız.
Littera Turca, makalelerin gönderim, değerlendirme ve yayınlanma olmak üzere hiçbir aşamasında ücret talep etmez.
Yazarlar dergiye gönderdikleri çalışmalar için makale işlem ücreti veya gönderim ücreti ödemezler.
Özer Şenödeyici, 1981 yılında İzmit’te doğdu. Lise öğrenimini tamamlayıncaya kadar bu şehirde yaşadıktan sonra, 1999 yılında lisans öğrenimi için Ankara’ya geldi. Gazi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü 2003 yılında bitirdi. Aynı yıl, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eski Türk Edebiyatı bilim dalında yüksek lisans eğitimine başladı. Yüksek lisans eğitimi devam ederken Gazi Üniversitesi Kırşehir Fen-Edebiyat Fakültesi’nde araştırma görevlisi olarak çalışmaya başladı (Aynı fakülte daha sonra Ahi Evran Üniversitesi’nin bir birimi oldu). 2006 yılında yüksek lisansını tamamladı ve doktora eğitimine başladı. 2007 yılında Sultan Hanım’la evlendi. 2011 yılında Eski Türk Edebiyatı sahasında doktorasını tamamladı. Aynı yıl içinde askerlik vazifesini ifa etti ve ardından Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne yardımcı doçent olarak atandı. 2013 yılında Doçent unvanını aldı. 2015 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne atandı. Halen bu görevini devam ettirmekte olan Şenödeyici, bir çocuk babasıdır.
Lisans: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Giresun Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü (2006)
Yüksek Lisans: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı (2010)
Doktora: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (2016)
Özer Şenödeyici, 1981 yılında İzmit’te doğdu. Lise öğrenimini tamamlayıncaya kadar bu şehirde yaşadıktan sonra, 1999 yılında lisans öğrenimi için Ankara’ya geldi. Gazi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü 2003 yılında bitirdi. Aynı yıl, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eski Türk Edebiyatı bilim dalında yüksek lisans eğitimine başladı. Yüksek lisans eğitimi devam ederken Gazi Üniversitesi Kırşehir Fen-Edebiyat Fakültesi’nde araştırma görevlisi olarak çalışmaya başladı (Aynı fakülte daha sonra Ahi Evran Üniversitesi’nin bir birimi oldu). 2006 yılında yüksek lisansını tamamladı ve doktora eğitimine başladı. 2007 yılında Sultan Hanım’la evlendi. 2011 yılında Eski Türk Edebiyatı sahasında doktorasını tamamladı. Aynı yıl içinde askerlik vazifesini ifa etti ve ardından Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne yardımcı doçent olarak atandı. 2013 yılında Doçent unvanını aldı. 2015 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne atandı. Halen bu görevini devam ettirmekte olan Şenödeyici, bir çocuk babasıdır.
Lisans: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Giresun Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü (2006)
Yüksek Lisans: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı (2010)
Doktora: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (2016)
1981 yılında Adıyaman Kâhta’da dünyaya geldi. Orta öğrenimini Manisa’da tamamladıktan sonra Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne yerleşti. 2003 yılında buradan mezun oldu. Klasik edebiyatımızdaki edebî münazaralarla ilgili teziyle Hacettepe Üniversitesi, klasik edebiyat kürsüsünden yüksek lisans derecesiyle mezun oldu (2005). Daha sonra Erciyes Üniversitesi’ne atandı. Burada İsmâîl Rüsûhî Efendi’nin Şerh-i Mesnevî’si üzerine hazırladığı tezle doktor unvanı aldı (2010). Erciyes Üniversitesi’nde bir süre araştırma görevlisi ve Türk Dili okutmanı olarak görev yaptıktan sonra 2011’de Dicle Üniversitesi’ne atandı. 2014’te doçent, 2019’da profesör olan yazar, hâlen Dicle Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Çeşitli edebiyat dergilerinde yazıları yayımlanan Tanyıldız’ın kültür ve edebiyat tarihimize ilişkin 9 kitabı bulunmaktadır.
Özer Şenödeyici, 1981 yılında İzmit’te doğdu. Lise öğrenimini tamamlayıncaya kadar bu şehirde yaşadıktan sonra, 1999 yılında lisans öğrenimi için Ankara’ya geldi. Gazi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü 2003 yılında bitirdi. Aynı yıl, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eski Türk Edebiyatı bilim dalında yüksek lisans eğitimine başladı. Yüksek lisans eğitimi devam ederken Gazi Üniversitesi Kırşehir Fen-Edebiyat Fakültesi’nde araştırma görevlisi olarak çalışmaya başladı (Aynı fakülte daha sonra Ahi Evran Üniversitesi’nin bir birimi oldu). 2006 yılında yüksek lisansını tamamladı ve doktora eğitimine başladı. 2007 yılında Sultan Hanım’la evlendi. 2011 yılında Eski Türk Edebiyatı sahasında doktorasını tamamladı. Aynı yıl içinde askerlik vazifesini ifa etti ve ardından Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne yardımcı doçent olarak atandı. 2013 yılında Doçent unvanını aldı. 2015 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne atandı. Halen bu görevini devam ettirmekte olan Şenödeyici, bir çocuk babasıdır.
Kars’ta doğdum. İlk, orta ve lise öğrenimini Kars’ta tamamladım. Erzurum Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden 1989-90 eğitim öğretim yılında dereceyle mezun oldum. Aynı yıl, bitirdiğim bölümde açılan sınavı kazanıp Eski Türk Edebiyatı Anabilim Dalı’nda araştırma görevlisi oldum. 1993 yılında yüksek lisans (Rızâ Tezkiresi, İnceleme-Metin), 1997 yılında da doktora (Türk Edebiyatı’nda Gül ve Bülbül Mesnevileri-Mukayeseli Çalışma, C.I, II) eğitimimi tamamladım. 1998 yılında Kocaeli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Eski Türk Edebiyatı Anabilim Dalı’na yardımcı doçent olarak atandım. 6 Ekim 2008 tarihinde doçent, 17 Temmuz 2014 tarihinde ise profesör oldum.
Ağustos 1998’den beri görev yaptığım Kocaeli Üniversitesi’nde üç yıl Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi (1999-2002), bir yıl da Türk Dili (2002-2003) Bölümü Başkanlığı yaptım. Yaklaşık 7 yıl da Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü başkan yardımcılığı görevini yürüttüm. Yunus Emre Enstitüsü ile YÖK arasında 2012 yılında imzalanmış olan anlaşma kapsamında 2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Yarıyılı’nda (15 Şubat-1 Temmuz 2014) Bosna-Hersek Tuzla Üniversitesi’nde görevlendirildim. 2015 Yılı Şubat ayında Yabancılara Türkçe Öğretimi Birimi (YATÖB) Sorumlusu olarak atandım. Ocak 2015- Ocak 2018 tarihleri arasında 3 yıl Kocaeli Üniversitesi Türk Dili Bölümü Başkanlığı, 2015 yılı haziranından 2017 yılı sonuna kadar da 2.5 yıl kuruluşunda bizzat görev üstlendiğim Kocaeli Üniversitesi Dil Öğretimi ve Uygulama Merkezi (KOÜ DİLMER) Müdürlüğü’nü yaptım. 2014-2020 yılları arasında iki dönem (6 yıl) Eski Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı Başkanlığı yaptım. 6 Ekim 2020 tarihinden beridir Kocaeli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Başkanlığı görevini yürütmekte, alanı ile ilgili lisans ve lisansüstü düzeyde dersler okutmakta, araştırma ve yazı faaliyetlerimi sürdürmekteyim.
Prof. Dr.
F.Gül Koçsoy graduated from the Department of English Language and Literature at Ataturk University in Erzurum. She completed her MA on Katherine Anne Porter’s short fiction and her Doctorate on Willa Cather’s novels. After her graduation from the university, she worked as an English teacher for four years in Erzurum and as an instructor at Karadeniz Technical University in Trabzon for eight years. Currently, she works as an Associate Prof. Dr. at Firat University in Elazig, Turkey. Her research interests are American culture and literature.
Prof. Dr.



