MANZUM SÖZLÜK LİTERATÜRÜNE EK, BUDİNLİ CİHÂDÎ VE TEŞRÎH-İ TIBÂ' İSİMLİ TÜRKÇE – ARAPÇA MANZUM SÖZLÜĞÜ

Hasan Doğan

doi:10.20322/littera.271931

MANZUM SÖZLÜK LİTERATÜRÜNE EK, BUDİNLİ CİHÂDÎ VE TEŞRÎH-İ TIBÂ' İSİMLİ TÜRKÇE – ARAPÇA MANZUM SÖZLÜĞÜ

Öz

Klasik Türk şiirine özgü bir gelenek olan manzum sözlük yazma geleneği üzerine bugüne değin çok şey yazılıp söylendi. Molladan ümmiye, askerden kadıya, şehzadeden padişaha kadar hemen her kesimden şair yetiştiren bir milletin, şiir ile fetva sorup öğrenmesine; şiir ile yazışmasına ve dahî şiir ile dil öğrenip öğretmesine şaşmamak gerekir.

Türklerin coğrafyaları aşan kültür ve medeniyeti vesilesiyle birçok yazma yahut matbu eserin bugün yabancı ülkelerde olması, hemen her gün yeni bir eserin ortaya çıkmasına vesile olmuştur. İşte bu çalışmada, Osmanlı eğitim hayatında dil ve aruz öğreniminde kullanılan manzum sözlükler arasında sayılabilecek ve biri Belgrad’da olmak üzere şu ana kadar iki nüshasına ulaşabildiğimiz Budinli Cihâdî’nin Teşrîh-i Tıbâ’ isimli bilinmeyen sözlüğü incelenecektir.

Kaynakça

Aksoyak, İ. Hakkı (2014). “Cihâdî”, http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=1445 [erişim tarihi: 30.10.2016]
Cihâdî (t.y), Terşîh-i Tıbâ’, https://phaidrabg.bg.ac.rs/detail_object/o:1528?SID=&actPage=&type=thumbnails [erişim tarihi: 30.10.2016]
Çınar, Bekir (2007). Miftâh-ı Lisân Manzum Türkçe-Fransızca Sözlük, Ankara: Akçağ yayınları.
Çöğenli, Sadi (2000-2001). “Eski Harflerle Basılmış Türkçe Sözlükler Kataloğu”, Akademik Araştırmalar Dergisi, Yıl : 2, S. 7-8, Kasım 2000-Nisan 2001, s. 99-134.
Devellioğlu, Ferit (2012). Osmanlıca – Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Ankara: Aydın Kitabevi.
Duru, Necip Fazıl – Eren, Abdullah (hzl.) (2014), Nazm-ı Dil-ârâ (Farsça-Türkçe Manzum Lûgat), Ordu: Altınpost Yayınları.
Erdem, Mehmet Dursun (2005). “Manzum Sözlükler ve Tuhfe-i Âsım”, International Journal of Central Asian Studies, Volume 10-1, Editor in Chief: Choi Han-Woo, The İnternational Association of Central Asian Studies Intitute of Asian Culture and Development, p. 197-216, Korea.
Erdem, Mehmet Dursun (2005). “Osmanlı Dönemi Manzum Çocuk Sözlükleri ve Bir Lugât-ı Sıbyân Yazması”, Hece Aylık Edebiyat Dergisi, Çocuk Edebiyatı Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 104-105, Ağustos-Eylül 2005, s. 178- 189.

Ergun, Saadeddin Nüzhet (1936), Türk Şairleri, C.1, [y.y].
Gümüş, Zehra (2007). “Klâsik Türk Edebiyatında Manzum Sözlük Şerhleri”, Turkish Studies, C.2, S.4 Sonbahar 2007, s.423-431.
Gürbüz, Mehmet (2011). Kâbilî’nin “Sultân-ı Hûbâna Münâsib Eş‘âr” Adlı Şiir Mecmuası, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
İlhan, Seyfettin (1997). Şemsi Cevâhirü’l-Kelimât (Mukayeseli İnceleme), (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.
İmamoğlu, Ahmet Hilmi (2006). Muğlalı Şâhidî İbrahim Dede Tuhfe-i Şâhidî Farsça-Türkçe Manzum Sözlük, Muğla: Muğla Üniversitesi Yayınları.
Kalyon, Abuzer (2011). Peşteli Hisâlî Metâli’ü’n-Nezâir (II. Cilt), Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Karabey, Turgut -Numan Külekçi (1990). Sünbülzâde Vehbî, Tuhfe (Farsça-Türkçe Manzum Sözlük), Erzurum.
Karaismailoğlu, Adnan (1990). “Manzum Sözlüklerimizden Tuhfe-i Remzî”, Millî Kültür, 74, Temmuz 1990, s.60-61.
Kartal, Ahmet (2003). Tuhfe-i Remzî, Ankara: Akçağ yayınları.
Kılıç, Atabey (2006). “Klâsik Türk Edebiyatında Manzum Sözlük Yazma Geleneği ve Türkçe-Arapça Sözlüklerimizden Sübha-i Sıbyân”, Klâsik Türk Edebiyatı Sempozyumu, 6-7 Mayıs 2005 Şanlıurfa; (Prof. Dr. Abdülkadir Karahan’a Armağan ) (Yayına Hazırlayanlar Eyüp Azlal, Necmi Karadağ, M. Emin Karahan), Şanlıurfa: Şanlıurfa Belediyesi Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yay, s. 186-189.
Kılıç, Atabey (2006). “Mevlânâ Müzesi Kitaplığı 4026’da Kayıtlı Manzum Sözlük Mecmûası Hakkında”, Mevlânâ, Mesnevi, Mevlevihaneler Sempozyumu, 30 Eylül-01 Ekim 2006 Manisa.
Kılıç, Atabey (2006). “Türkçe-Arapça Manzum Sözlüklerimizden Sübha-i Sıbyân -1- (İnceleme)”, Turkish Studies, 1. Cilt 2. Sayı Ekim-Kasım-Aralık 2006, s. 81-100.
http://www.turkishstudies.net/dergi/cilt1/sayi2/makale/kilic.pdf
Kılıç, Atabey (2007). “Türkçe-Arapça Manzum Sözlüklerimizden Sübha-i Sıbyân-2-(Metin)”, Turkish Studies, 1. Cilt 3. Sayı Kış 2007, s. 29-71. http://www.turkishstudies.net/dergi/cilt1/sayi3/atabeykilic.pdf
Kılıç, Atabey (2007). “Türkçe-Farsça Manzum Sözlüklerden Tuhfe-i Vehbi(Metin)”, Turkish Studies, 1. Cilt 4. Sayı Bahar 2007, s. 410-475. http://www.turkishstudies.net/dergi/cilt1/sayi4/kilicatabey.pdf
Kılıç, Atabey (2001). Mustafâ bin Osmân Keskin Manzûme-i Keskin, Kayseri: Laçin Yayınevi.
Kırbıyık, Mehmet (2002). “Miftâh-ı Lisân Adlı Manzum Fransızca-Türkçe Sözlük Üzerine”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı:11-2002, s.184-200.
Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf. [erişim tarihi: 30.10.2016]
Öz, Yusuf (1996). Tarih Boyunca Farsça-Türkçe Sözlükler (Basılmamış doktora tezi), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Özbek, Durmuş (1994). “el-Ûşi ve Kasidetü’l-Emali”, Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, S.5, ss. 277-293. http://dergipark.ulakbim.gov.tr/neuifd/article/viewFile/5000125745/5000115544
Yakar, H. İbrahim (2007). “Manzum Sözlüklerimizden Tuhfe-i Fedâî”, Turkish Studies, C.2, S.4, Sonbahar 2007, s.1015-1025.
Yılmaz, Mehmet (1992). Edebiyatımızda İslamî Kaynaklı Sözler, İstanbul: Enderun Kitabevi.
Yurtseven, Necmettin (2003). Türk Edebiyatında Arapça-Türkçe Manzum Lugatler ve Sünbülzâde Vehbî’nin Nuhbe’si, (Basılmamış doktora tezi), Ankara.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Hasan Doğan

Yayımlanma Tarihi

23 Kasım 2016

Gönderilme Tarihi

31 Ekim 2016

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 2 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.20322/littera.271931

IZ

https://izlik.org/JA63NY35KS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Doğan, H. (2016). MANZUM SÖZLÜK LİTERATÜRÜNE EK, BUDİNLİ CİHÂDÎ VE TEŞRÎH-İ TIBÂ’ İSİMLİ TÜRKÇE – ARAPÇA MANZUM SÖZLÜĞÜ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 2(4). https://doi.org/10.20322/littera.271931

AMA

1.Doğan H. MANZUM SÖZLÜK LİTERATÜRÜNE EK, BUDİNLİ CİHÂDÎ VE TEŞRÎH-İ TIBÂ’ İSİMLİ TÜRKÇE – ARAPÇA MANZUM SÖZLÜĞÜ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2016;2(4). doi:10.20322/littera.271931

Chicago

Doğan, Hasan. 2016. “MANZUM SÖZLÜK LİTERATÜRÜNE EK, BUDİNLİ CİHÂDÎ VE TEŞRÎH-İ TIBÂ’ İSİMLİ TÜRKÇE – ARAPÇA MANZUM SÖZLÜĞÜ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 2 (4). https://doi.org/10.20322/littera.271931.

EndNote

Doğan H (01 Kasım 2016) MANZUM SÖZLÜK LİTERATÜRÜNE EK, BUDİNLİ CİHÂDÎ VE TEŞRÎH-İ TIBÂ’ İSİMLİ TÜRKÇE – ARAPÇA MANZUM SÖZLÜĞÜ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 2 4

IEEE

[1]H. Doğan, “MANZUM SÖZLÜK LİTERATÜRÜNE EK, BUDİNLİ CİHÂDÎ VE TEŞRÎH-İ TIBÂ’ İSİMLİ TÜRKÇE – ARAPÇA MANZUM SÖZLÜĞÜ”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 2, sy 4, Kas. 2016, doi: 10.20322/littera.271931.

ISNAD

Doğan, Hasan. “MANZUM SÖZLÜK LİTERATÜRÜNE EK, BUDİNLİ CİHÂDÎ VE TEŞRÎH-İ TIBÂ’ İSİMLİ TÜRKÇE – ARAPÇA MANZUM SÖZLÜĞÜ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 2/4 (01 Kasım 2016). https://doi.org/10.20322/littera.271931.

JAMA

1.Doğan H. MANZUM SÖZLÜK LİTERATÜRÜNE EK, BUDİNLİ CİHÂDÎ VE TEŞRÎH-İ TIBÂ’ İSİMLİ TÜRKÇE – ARAPÇA MANZUM SÖZLÜĞÜ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2016;2. doi:10.20322/littera.271931.

MLA

Doğan, Hasan. “MANZUM SÖZLÜK LİTERATÜRÜNE EK, BUDİNLİ CİHÂDÎ VE TEŞRÎH-İ TIBÂ’ İSİMLİ TÜRKÇE – ARAPÇA MANZUM SÖZLÜĞÜ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 2, sy 4, Kasım 2016, doi:10.20322/littera.271931.

Vancouver

1.Hasan Doğan. MANZUM SÖZLÜK LİTERATÜRÜNE EK, BUDİNLİ CİHÂDÎ VE TEŞRÎH-İ TIBÂ’ İSİMLİ TÜRKÇE – ARAPÇA MANZUM SÖZLÜĞÜ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Kasım 2016;2(4). doi:10.20322/littera.271931

Cited By

Tuhfe Literatürüne Ek: Şerîfî-zâde Âlî ve Resm-i Âlî Adlı Türkçe-Arapça Manzum Sözlüğü

Edebî Eleştiri Dergisi

https://doi.org/10.31465/eeder.1515438

16. Yüzyıldan Müellifi Meçhul Bir Arapça-Türkçe Manzum Sözlük

Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi

https://doi.org/10.34083/akaded.1624635