RÛDEKÎ’NİN MÂDER-İ MEY KASİDESİNİN AÇIKLAMASI
Öz
İran şiirinin babası olarak nitelendirilen Rûdekî, kendinden sonra gelen şairleri etkileyip onlara yol göstermiştir. Bu yüzden de dünya kültüründe çok önemli bir yere sahiptir. Rudekî’nin şiirdeki tarzı, kendisinden sonraki İran şairlerinkinden farklıdır. Kendisinden sonra gelen büyük şairler onun İran şiirine büyük katkıları olduğunu söylerler. Divânı ile çok sayıda şiiri günümüze kadar gelememiş ve kaybolmuştur; elimizdeki şiirleri bin beyti aşmaz. Rûdekî, şiirlerinin ana temaları daha çok dünyanın geçiciliği, vefasızlığı, zamanın değerliliği, sevgi ve arkadaşlık konularıdır. Aynı zamanda bağların ve şarabın yapılışına da şiirlerinde çok yer vermiştir. Edebiyatın doğuşundan beri şiirin temel konusu sevgili ve şaraptır. Sâmânî döneminde şarabı anlatan ilk önemli şiir ise Rûdekî’nin Mâder-i Mey kasidesidir. Bu kaside, Rûdekî’nin elimizde olan en uzun kasidesidir ve ölümünden 7 sene önce yazılmıştır. Aynı zamanda Derî Farsçasının kaside biçimindeki en eski örneklerindendir.
Mâder-i Mey Kasidesi’nden ilk kez Sistân Tarihi’nde bahsedilmiştir. İran edebiyatının en uzun kasidelerinden sayılan bu şiir bazı nüshalarda 94 bazılarında ise 97 beyittir. Rûdekî bu kasidede Emir Ebu Cafer’i gerçeğe dayanarak hayallerle süslü bir şekilde övmüştür. Divan edebiyatında Farsçaya ve İran edebiyatına önem verilmesi o dönemin şairlerinin İran edebiyatıyla ilişki içinde olmalarını sağlamıştır. Edebiyat tarihinde önemli bir yere sahip olan bu kasidenin açıklaması bu konuda çalışacak günümüz edebiyat araştırmacılarına kolaylık sağlayacaktır. Bu yüzden bu makalede Mâder-i Mey Kasidesi’ni günümüz Türkçesine aktarıp açıklamaya çalıştık.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Dehhuda, http://www.parsi.wiki/. Develioğlu, F. (2010). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, 26. b., Aydın Kitabevi Yayınları, Ankara. Ganjoor, http://ganjoor.net/roodaki/. Husrevî, H. (2010). “Sebk-i Şiir-i Rûdekî”, Azâd-i İslamî Üniversitesinin Fars Dili ve Edebiyatı Dergisi, s. 1, Şehr-i Kürd. Kâmjû, B. “Câygâh-ı Cihânî-i Rûdekî-i Büzürg”, http://sarzaminearyan.com/wp-content/uploads/2016/02/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C.pdf. Golâmrezâyî, M. “Bahsî der-Bâb-ı Kaside-i Mâder-i Mey”, http://rasekhoon.net/article/show/744827/%D8%A8%D8%AD%D8%AB%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%B5%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C/. Onay, A. T. (2013). Divan Şiiri Sözlüğü-Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar ve İzahı, Kurgan Edebiyat Yayınları, Ankara. Pala, İ. (2004). Ansiklopedk Divân Şiiri Sözlüğü, 18. b., Kapı Yayınları, İstanbul. Ritter, H. (2011). Doğu Mitolojisinin Edebiyata Etkisi, Ayrıntı yayınları, İstanbıl. Safâ, Z. (2012). Tarih-i Edebiyat-ı İran, 11. b., C. I, Firdevs Yay., Tahran. Sami, Ş. (1978). Kâmûs-i Türki, Çağrı Yayınları, İstanbul. Şiâr, C. (2014). Divân-ı Şiir-i Rûdekî, 6. b., Katre Yayınları. Tahran. Şiâr, C. ve Enverî, H. (2003). Güzîde-i Eşâr-ı Rûdekî, Neşr-i İlm, Tahran. Tulum, M. (2013). Osmanlı Türkçesi Büyük El Sözlüğü, Kapı Yıyınları, İstanbul. Yıldırım, N. (2008). Fars Mitolojisi Sözlüğü, Kabalcı Yayınevi, İstanbul.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Diğer
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
29 Ocak 2018
Gönderilme Tarihi
22 Kasım 2017
Kabul Tarihi
29 Aralık 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 4 Sayı: 1
