DELALET VE GÖSTERGE KAVRAMLARININ BELAGAT-GÖSTERGEBİLİM İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
Öz
Simgesel sistemiyle görünür olan dil, onu kullanan bireyin evrene ve ögelerine bakışını, düşünüş biçimini sunar ve böylelikle toplumu seslendirerek ve topluma seslenerek yaşama eşlik eder. Anlamı inşa eden insan, dili konuşarak onu yeniden üretmiş olur. Bu da ancak dilsel göstergeler yoluyla gerçekleşebilmektedir. Sesin söze dönüşmesiyle gösterdiği şey, söylenişi, çağrışımları ve anlam alanları gibi birçok öge Doğu ve Batı dünyasında çeşitli boyutlarıyla araştırma konusu edilmiştir. Bunlar arasında kavram, kelime ve nesne arasındaki ilişkiler de yer almaktadır. Dile ait bu bilimsel disiplinlerin kapsamlı ve geçmişi bakımından en önemlilerinden biri belagattir. Sözün doğru, güzel, yerinde ve zamanında dinleyicinin durumunu gözeterek söylenmesiyle ilgilenen belagat, kullandığı malzeme bakımından ve çeşitli yönlerden göstergebilimle örtüşür. Bunda klasik belagatin ve Batı'daki çalışmaların, Aristo tarafından sistemleştirilen klasik mantıktan beslenmesinin payı vardır. Bu çalışmada İslam mantıkçılarının üzerine eğildiği delalet kavramı ile Saussure ve Peirce'ün üzerinde durduğu gösterge kavramı ele alınacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmet Cevdet Paşa (2000). Belagat-ı Osmâniye. Hazırlayan: Turgut Karabey-Mehmet Atalay. Ankara: Akçağ Yayınları.
- Bingöl, Abdülkuddûs (1993). Gelenbevî'nin Mantık Anlayışı. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
- Bolay, Naci (1990). Farabi ve İbni Sina'da Kavram Anlayışı. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
- Bolay, Naci (1994). “Delalet”. İslâm Ansiklopedisi. Cilt 9. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. s. 119-122.
- Büyükkantarcıoğlu, Nalan (2006). Toplumsal Gerçeklik ve Dil. İstanbul: Multilingual Yayınları.
- Erkman-Akerson, Fatma (2005). Göstergebilime Giriş. İstanbul: Multilingual Yayınları.
- Erkman-Akerson, Fatma (2008). Türkçe Örneklerle Dile Genel Bir Bakış. İstanbul: Multilingual Yayınları.
- Filizok, Rıza (2001). Anlam Analizine Giriş. İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi. http://www.egeedebiyat.org/modules.php?name=News&file=article&sid=247, (Erişim Tarihi: 01.01.2018).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Temmuz 2018
Gönderilme Tarihi
11 Nisan 2018
Kabul Tarihi
28 Temmuz 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 4 Sayı: 3
Cited By
Türkçe belagat semantiğinde cümle bağlama, ayırma, birleştirme
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.29000/rumelide.791095
