ELÇİN EFENDİYEV’İN “BAYRAQDAR” POVESTİNDE İNSAN PANORAMASI

Çağdaş Azerbaycan nesrinde, 1960 kuşağı yazarları arasında yer alan Elçin Efendiyev; öykü, povest, tiyatro ve roman gibi birçok türde eser kaleme almıştır. Yazarın “Bayraqdar” povestinde, 1992’deki işgalden önce Şuşa’da yaşayan Azerbaycan Türklerinin yaşamlarından kesitler sunulurken, işgalden sonra Bakü’ye göçe zorlanmaları sonucunda yaşadıkları sıkıntı ve buhranlar yansıtılmaktadır. Bakü’de Buzovna kasabasına göçen insanların 1992’de Şuşa’da yaşadıkları siyasi karışıklıkları, Buzovna’daki sosyolojik ve iktisadi durumlarını ve bireysel psikolojilerini kendi penceresinden kurguya aktaran Elçin Efendiyev, bu povestinde yarattığı karakter ve tipler üzerinden okuyucuya “tarihî hikâyeler” sunmaktadır. Yazar bu hikâyelerde, kimi zaman dış dünyadaki olay ve kimliklere de atıfta bulunmuş ve bunlardan istifade etmiştir.

Tarihte Şuşa işgalinin ele alındığı bu povest, Elçin Efendiyev’in kaleminden okuyucuların dikkatine sunulmuştur. Povestte dış dünyadaki birtakım tarihî bilgilerin bilinmesi, ele alınan konunun daha iyi anlamlandırılması açısından önem taşıyabilir. Bununla beraber söz konusu metin, bir tarihî belge olarak değil; yazarın tarihî olaylardan yola çıkmak suretiyle kendi kurgusunu yarattığı edebî bir eser olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda makalede tarihî ve sosyolojik eleştiri yöntemi kullanılsa da metinin her şeye rağmen bir kurgu olduğu esası temel alınmıştır.