AHMEDÎ’NİN GAZELLERİNİN MAHLAS BEYİTLERİNDE ŞİİR VE ŞAİR ÜZERİNE DÜŞÜNCELERİ

Ahmedî 14. yüzyılın önde gelen şairlerden biridir. Kişiliği ve eserleriyle dikkati çeken bir şairdir. Ahmedî güçlü bir şair olduğunun bilincindedir. Şair şiir anlayışını mahlas beyitlerinde daha belirgin bir şekilde dile getirmiştir. Mahlas beyitlerinde şiir ve şair üzerine düşüncelerinin temelinde “söz” vardır. Yaptığımız incelmede şiir ve ona yakın kavramların tespiti yapıldı ve “söz” kavramının “inci” anlamında kullanıldığı görüldü. Klasik şairler sözün değerine odaklanır ve onu inciye benzetir. Şairin söz söylemesinin sebebi sevgilisidir. Sevgilinin muhteşem güzelliği, şiirin güzel olmasındaki temel etkendir. Sözün; açık, ince, nazik, tatlı, ölçülü, olgun, parlak, süslü, renkli, gösterişli, güzel, saf, temiz, duru ve taze gibi özellikleri vardır. Sözün, insanları etkileme yönüyle büyülü özelliği de vardır. Şair, şiir ile ilgili belagat, fesahat, kelam, beyan gibi ilimleri de bilmek zorundadır. Şair mahlas beyitlerinde divan, defter, lügat, kitap gibi kavramları çağının anlayışına göre kullanır. Ahmedî, etkilediği ve etkilendiği şairleri, şiirinin etki alanlarını mahlas beyitlerinde dile getirmiştir. Şair, hikmetli söz söyleme konusunda kendisini Yunan filozoflarıyla kıyaslar. Ahmedî’nin iddialı bir şair olduğunu her mahlas beytinde görmek mümkündür. Şair, mahlas beyitlerinde beğendiği ve beğenmediği şairler, şiirlerinin yayıldığı yerler, bölgeler ve ülkeler, kullandığı araçlar hakkında düşüncelerini ifade ederken şiirde iddialı olduğunu göstermiştir.