SÖZ DİZİMSEL SANAL ÇİZGİ YAKLAŞIMIYLA NÂBÎ’NİN GELÜR GİDER REDİFLİ GAZELİ ÜZERİNE BİR OKUMA DENEMESİ

Tarafımızdan öne sürülen Söz Dizimsel Sanal Çizgi Yaklaşımının çıkış noktasını, cümlenin ögelerinin kendileriyle aynı olan ögelerle sanal bir çizgi yardımıyla birleştirilmesi sonucu ortaya çıkan geometrik şekiller oluşturmaktadır. Bu geometrik şekillerin her şiirde farklılaştığının ve şiirin anlamıyla örtüştüğünün fark edilmesi konuyu çalışılmaya değer kılmıştır. Çalışmada, Söz Dizimsel Sanal Çizgi Yaklaşımı ile söz dizimi ve anlam arasında çözülmeye muhtaç, ilk bakışta fark edilmeyen, derin ve organik bağın nasıl çözümlenebileceği sorusu cevaplanmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada Nâbî’nin “gelür gider” redifli gazeli Söz Dizimsel Sanal Çizgi Yaklaşımı ile ele alınarak yorumlanmaya çalışılmıştır. Gazelin odağında yer alan “gelür gider” yüklemi, zıt yöne doğru gerçekleşen hareketi ifade etmektedir. Ögelerin birleşmesi sonucu “zikzak” şeklinin ortaya çıkmasının dikkate değer bir özellik olduğunu düşünmekteyiz. Şiirin tamamında zikzak şeklini çizen dolaylı tümleçlerin neredeyse tamamı “gelür gider” yüklemine bağlanmaktadır. Düz bir çizgide ilerleyen öznenin, gazelin bütününe hâkim olan sevgiliye ulaşamayan bir âşık profilinin aksine, sevgiliyi kucağına almış “âşık-ı rüsvâ” öznesinde zikzak çizmesi de ilgi çekicidir. Ögelerin sanal bir çizgi yardımıyla birleştirilmesi sonucu ortaya çıkan geometrik şekillerin şiirin anlamıyla belli bir oranda örtüşmesi, öge dizilişi ile anlam arasındaki ilişkiye dikkat çekmektedir.