Araştırma Makalesi

LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ

Cilt: 7 Sayı: 4 31 Ekim 2021
PDF İndir

LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ

Öz

Lisân-ı Pepegî (Kekeme dili) ile yazılan şiirler kekemelerin konuşmalarının yani hece tekrarlarının taklit edilerek yazıldığı şiirlerdir. Tekrarlar genellikle kelimelerin ilk hecelerinde olmakla birlikte kimi örneklerde orta veya son hecelerde de görülebilir. Bu tür şiirlerde çoğunlukla gazel nazım şekli kullanıldığı için “Lisân-ı Pepegî Gazel” vb. başlıklara yer verilmiştir. Elifnâmelere gelince; dize ya da beyitlerinin ilk harfleri alt alta getirildiğinde Arap alfabesindeki elif’ten başlayıp ye’ye kadar sıralı şekilde devam eden şiirler elifnâme olarak isimlendirilmiştir. Çeşitli nazım şekilleriyle ve değişik konularda yazılabilen elifnâmelerin aruz ya da hece vezniyle yazılmış örnekleri vardır. En önemli özelliği dize ya da beyitlerin ilk harflerinin alfabetik sıralanması olan elifnâmeler bu yönleriyle akrostiş ya da muvaşşah niteliği taşıyan şiirlere benzer. Muvaşşahlarda dize başlarındaki harfler alt alta getirildiğinde bir isim ortaya çıkar. Yazımızda ele alacağımız Benderli Cesârî’ye ait şiir, kekeme dili ile elifnâmeyi bir araya getirmesi bakımından ilgi çekici bir örnektir. Her iki şiir çeşidinin de farklı şekilde yazılanları olmakla birlikte, incelediğimiz bu metin benzerlerine çok rastlanmaması dolayısıyla dikkate değerdir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akkuş, Yasemin (2010). Benderli Cesârî’nin (Ölüm: 1829) Dîvânı ve Dîvânçesi (İnceleme-Tenkitli Metin). Basılmamış Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
  2. Batislam, H. Dilek (2017). “Mihrî Hatun’un Elifnâmeleri”. Uluslar Arası Türk Dili ve Edebiyatında Kadın Sempozyumu (4-6 Mayıs 2017 Amasya), Bildiriler Kitabı. ed. M. Fatih Köksal, Mücahit Kaçar ve Mevlüt İlhan. Ankara: KIBATEK Yay. 185-196.
  3. Batislam, H. Dilek (2018). “Kıbrıslı Âşık Kenzî’nin Elif-Nâmeleri”. KKTC Kıbrıs Sosyal Bilimler Üniversitesi Adalarda Türk-İslâm Kültürü Sempozyumu (16-17 Kasım 2017-Lefkoşa), Kıbrıs Sosyal Bilimler Üniversitesi Kıbrıs Araştırmaları ve İncelemeleri Dergisi Ocak, S.2: 7-16.
  4. Candan, Gülşen (2012). “Senî Ali’nin Elifnâmesi”. Turkish Studies, International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 7/1 Winter: 631-641.
  5. Ciğa, Özkan (2020). “Deneysel Edebiyat Yönüyle Müstakil Bir Şiir Risâlesi: Cemâlî’nin (Bâyezîd) Er-Risâletü’l-‘Acîbe Fi’s-Sanâyi’ Ve’l-Bedâyi’ Adlı Eseri”. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 (16): 431-480.
  6. Çelebioğlu, Âmil (1998a). “Kekeme Dili (Lisan-ı Pepegî) İle Şiirler”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: MEB Yay. 497-502.
  7. Çelebioğlu, Âmil (1998b)., “Elif Harfiyle İlgili Bazı Edebî Hususiyetler”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: MEB Yay. 607-624.
  8. Çelebioğlu, Âmil (1998c). “Harflere Dair”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: MEB Yay. 599-606.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ekim 2021

Gönderilme Tarihi

1 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

6 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 7 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Batislam, H. D. (2021). LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 7(4), 964-976. https://doi.org/10.20322/littera.960796
AMA
1.Batislam HD. LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2021;7(4):964-976. doi:10.20322/littera.960796
Chicago
Batislam, Hanife Dilek. 2021. “LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 7 (4): 964-76. https://doi.org/10.20322/littera.960796.
EndNote
Batislam HD (01 Ekim 2021) LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 7 4 964–976.
IEEE
[1]H. D. Batislam, “LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 7, sy 4, ss. 964–976, Eki. 2021, doi: 10.20322/littera.960796.
ISNAD
Batislam, Hanife Dilek. “LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 7/4 (01 Ekim 2021): 964-976. https://doi.org/10.20322/littera.960796.
JAMA
1.Batislam HD. LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2021;7:964–976.
MLA
Batislam, Hanife Dilek. “LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 7, sy 4, Ekim 2021, ss. 964-76, doi:10.20322/littera.960796.
Vancouver
1.Hanife Dilek Batislam. LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Ekim 2021;7(4):964-76. doi:10.20322/littera.960796

Cited By

İlgi, katkı ve desteğiniz için teşekkür eder, iyi çalışmalar dileriz.