LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ
Öz
Lisân-ı Pepegî (Kekeme dili) ile yazılan şiirler kekemelerin konuşmalarının yani hece tekrarlarının taklit edilerek yazıldığı şiirlerdir. Tekrarlar genellikle kelimelerin ilk hecelerinde olmakla birlikte kimi örneklerde orta veya son hecelerde de görülebilir. Bu tür şiirlerde çoğunlukla gazel nazım şekli kullanıldığı için “Lisân-ı Pepegî Gazel” vb. başlıklara yer verilmiştir.
Elifnâmelere gelince; dize ya da beyitlerinin ilk harfleri alt alta getirildiğinde Arap alfabesindeki elif’ten başlayıp ye’ye kadar sıralı şekilde devam eden şiirler elifnâme olarak isimlendirilmiştir. Çeşitli nazım şekilleriyle ve değişik konularda yazılabilen elifnâmelerin aruz ya da hece vezniyle yazılmış örnekleri vardır. En önemli özelliği dize ya da beyitlerin ilk harflerinin alfabetik sıralanması olan elifnâmeler bu yönleriyle akrostiş ya da muvaşşah niteliği taşıyan şiirlere benzer. Muvaşşahlarda dize başlarındaki harfler alt alta getirildiğinde bir isim ortaya çıkar.
Yazımızda ele alacağımız Benderli Cesârî’ye ait şiir, kekeme dili ile elifnâmeyi bir araya getirmesi bakımından ilgi çekici bir örnektir. Her iki şiir çeşidinin de farklı şekilde yazılanları olmakla birlikte, incelediğimiz bu metin benzerlerine çok rastlanmaması dolayısıyla dikkate değerdir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akkuş, Yasemin (2010). Benderli Cesârî’nin (Ölüm: 1829) Dîvânı ve Dîvânçesi (İnceleme-Tenkitli Metin). Basılmamış Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
- Batislam, H. Dilek (2017). “Mihrî Hatun’un Elifnâmeleri”. Uluslar Arası Türk Dili ve Edebiyatında Kadın Sempozyumu (4-6 Mayıs 2017 Amasya), Bildiriler Kitabı. ed. M. Fatih Köksal, Mücahit Kaçar ve Mevlüt İlhan. Ankara: KIBATEK Yay. 185-196.
- Batislam, H. Dilek (2018). “Kıbrıslı Âşık Kenzî’nin Elif-Nâmeleri”. KKTC Kıbrıs Sosyal Bilimler Üniversitesi Adalarda Türk-İslâm Kültürü Sempozyumu (16-17 Kasım 2017-Lefkoşa), Kıbrıs Sosyal Bilimler Üniversitesi Kıbrıs Araştırmaları ve İncelemeleri Dergisi Ocak, S.2: 7-16.
- Candan, Gülşen (2012). “Senî Ali’nin Elifnâmesi”. Turkish Studies, International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 7/1 Winter: 631-641.
- Ciğa, Özkan (2020). “Deneysel Edebiyat Yönüyle Müstakil Bir Şiir Risâlesi: Cemâlî’nin (Bâyezîd) Er-Risâletü’l-‘Acîbe Fi’s-Sanâyi’ Ve’l-Bedâyi’ Adlı Eseri”. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 (16): 431-480.
- Çelebioğlu, Âmil (1998a). “Kekeme Dili (Lisan-ı Pepegî) İle Şiirler”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: MEB Yay. 497-502.
- Çelebioğlu, Âmil (1998b)., “Elif Harfiyle İlgili Bazı Edebî Hususiyetler”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: MEB Yay. 607-624.
- Çelebioğlu, Âmil (1998c). “Harflere Dair”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: MEB Yay. 599-606.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Ekim 2021
Gönderilme Tarihi
1 Temmuz 2021
Kabul Tarihi
6 Eylül 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 7 Sayı: 4
APA
Batislam, H. D. (2021). LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 7(4), 964-976. https://doi.org/10.20322/littera.960796
AMA
1.Batislam HD. LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2021;7(4):964-976. doi:10.20322/littera.960796
Chicago
Batislam, Hanife Dilek. 2021. “LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 7 (4): 964-76. https://doi.org/10.20322/littera.960796.
EndNote
Batislam HD (01 Ekim 2021) LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 7 4 964–976.
IEEE
[1]H. D. Batislam, “LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 7, sy 4, ss. 964–976, Eki. 2021, doi: 10.20322/littera.960796.
ISNAD
Batislam, Hanife Dilek. “LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 7/4 (01 Ekim 2021): 964-976. https://doi.org/10.20322/littera.960796.
JAMA
1.Batislam HD. LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2021;7:964–976.
MLA
Batislam, Hanife Dilek. “LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 7, sy 4, Ekim 2021, ss. 964-76, doi:10.20322/littera.960796.
Vancouver
1.Hanife Dilek Batislam. LİSÂN-I PEPEGÎ (KEKEME DİLİ) İLE YAZILMIŞ BİR ELİFNÂME ÖRNEĞİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Ekim 2021;7(4):964-76. doi:10.20322/littera.960796
Cited By
TÜRK EDEBİYATINDA ELİF-NÂMELER VE SEYYİD NEVRUZ’UN ELİF-NÂMESİ
Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature
https://doi.org/10.20322/littera.1089871Tradition of Elifname in Classical Turkish Literature and İsmail Hikmetî’s Elifnames
Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi
https://doi.org/10.34083/akaded.1140752Âşık tarzı şiir geleneğinde akrostiş şiirler
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.29000/rumelide.1379421Konuşma Engelliliği, Edebiyat ve Müzik İlişkisinde Taklitli Bir Türkü: Kediyi Koydum Torbaya
Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi
https://doi.org/10.34083/akaded.1787800GAVSÎ’NİN ELİFNÂME TERTİBİNDE KALEME ALDIĞI MANZUM HALVETİYE SİLSİLENÂMESİ
Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.15247/devdergisi.1783057



