Yıl 2018, Cilt 4 , Sayı 2, Sayfalar 363 - 378 2018-04-26

CHEDO MIJATOVICH’IN ‘SERVIA AND THE SERVIANS [SIRBISTAN VE SIRPLAR]’ ADLI ESERİNDEKİ FIKRALARDA TÜRK İMGESİ

Salahaddin BEKKİ [1] , Sahra İpek EDİS AYDOĞAN [2]


Chedo Mıjatovıch, “Sırbistan ve Sırplar, London 1908” adını taşıyan eserinin V. bölümünü (s. 114-133) fıkralara ayırmıştır. Bu bölümde yer alan 21 adet fıkradan 9’unda (8, 9, 14, 16, 17, 18, 19, 20 ve 21 numaralı fıkralar), Türk fıkra tipleri arasında ortak şahsiyeti temsil yeteneğini kazanmış olan Nasreddin Hoca, ya fıkraların başkahramanıdır ya da fıkralarda önemli bir role sahiptir. Mıjatovıch, söz konusu bölümün girişinde, Sırp fıkralarında Türk ağaları, kadıları ve hocalarının komik ve aptal kişilikleri temsil eden tipler olarak resmedildiğini söyler ve bu görüşünü destekleyen fıkra metinlerine yer verir.

Gülmenin ortaya çıkabilmesi için fıkrada yer alan tiplerden birinin diğer fıkra tiplerine göre bir zaafının, bedenî bir noksanlığının veya bir zihinsel özrünün bulunması gerekir. Fıkralarda bir olumlu bir de olumsuz tip (rakip) vardır. Fıkra anlatıcısına göre olumlu tip, her zaman kendi mensubu bulunduğu millet veya topluluğu temsil eden fıkra tipidir. Anlatıcı böylelikle hedef aldığı, rakip olarak gördüğü topluluk veya millet karşısında fıkra tipi üzerinden bir üstünlük sağlamış olur. Olumsuz tip ise anlatıcının yermek istediği topluluk veya milleti temsil eden tiptir.

Çalışmamızda Sırplar arasında anlatılan ve olumsuz (rakip) tipleri Türklerin temsil ettiği fıkralar, “Mizahta Üstünlük Teorisi”ne göre ele alınıp değerlendirilecektir. Bu teorinin temelinde, “rakibi saf dışı bırakmaktan duyulan keyif, bir başkasını dezavantajlı duruma getirmenin verdiği haz, öteki konumundaki kişinin düştüğü kötü durumdan duyulan mutluluk, başkalarının talihsizliklerinden ve acılarından alınan zevk, bedensel çirkinlik veya bozuklukların kendi bedeninde olmamasından duyulan memnuniyet ile mantıksız hareket ve eylemlere gülme” yer almaktadır.

Chedo Mıjatovıch, Servia and the Servians, fıkra, Nasreddin Hoca
  • Bayraktar, Zülfikar (2010). Mizah Teorileri ve Mizah Teorilerine Göre Nasreddin Hoca Fıkralarının Tahlili. Doktora Tezi. İzmir, Ege Üniversitesi.
  • Emeksiz, Abdülkadir (2015). “Türk Halkbilimi Mizah Araştırmalarına Dair Genel Tespit, Değerlendirme ve Teklifler”. Turkish Studies, Volume 10/8: 987-1024.
  • Gülboy, Burak Samih (2012). “Chedomille Mijatovitch’in Anılarında Türk ve Osmanlı İmgeleri”. Türkiye-Sırbistan İlişkileri / Belgrad'a Uğrar Yolu Tuna'nın. ed. Yeliz Okay ve Tuncay Babalı, İstanbul: Doğu Kitabevi, 49-67.
  • Güvenç, Ahmet Özgür (2014). Âşık Tarzı Şiir Geleneğinde Mizahi Destanlar. Ankara: Gece Kitaplığı.
  • Mijatovich, Chedo (1908). Servıa And The Servıans. London.
  • Şahin, Halil İbrahim (2014). “Gelenek, Gülme ve Şaka”. Millî Folklor, S. 101 (Bahar), s. 237-251.
  • Türkmen, Fikret (1999). Nasreddin Hoca Latifelerinin Şerhi (Burhaniye Tercümesi) Transkripsiyon, İnceleme, Metin. İzmir: Akademi Kitabevi.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: orcid.org/0000-0002-6188-954X
Yazar: Salahaddin BEKKİ (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey


Yazar: Sahra İpek EDİS AYDOĞAN

Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 26 Nisan 2018

Bibtex @konferans bildirisi { littera384960, journal = {Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature}, issn = {}, eissn = {2149-892X}, address = {}, publisher = {Bahir SELÇUK}, year = {2018}, volume = {4}, pages = {363 - 378}, doi = {10.20322/littera.384960}, title = {CHEDO MIJATOVICH’IN ‘SERVIA AND THE SERVIANS [SIRBISTAN VE SIRPLAR]’ ADLI ESERİNDEKİ FIKRALARDA TÜRK İMGESİ}, key = {cite}, author = {BEKKİ, Salahaddin and EDİS AYDOĞAN, Sahra İpek} }
APA BEKKİ, S , EDİS AYDOĞAN, S . (2018). CHEDO MIJATOVICH’IN ‘SERVIA AND THE SERVIANS [SIRBISTAN VE SIRPLAR]’ ADLI ESERİNDEKİ FIKRALARDA TÜRK İMGESİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature , 4 (2) , 363-378 . DOI: 10.20322/littera.384960
MLA BEKKİ, S , EDİS AYDOĞAN, S . "CHEDO MIJATOVICH’IN ‘SERVIA AND THE SERVIANS [SIRBISTAN VE SIRPLAR]’ ADLI ESERİNDEKİ FIKRALARDA TÜRK İMGESİ". Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 4 (2018 ): 363-378 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/littera/issue/36790/384960>
Chicago BEKKİ, S , EDİS AYDOĞAN, S . "CHEDO MIJATOVICH’IN ‘SERVIA AND THE SERVIANS [SIRBISTAN VE SIRPLAR]’ ADLI ESERİNDEKİ FIKRALARDA TÜRK İMGESİ". Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 4 (2018 ): 363-378
RIS TY - JOUR T1 - CHEDO MIJATOVICH’IN ‘SERVIA AND THE SERVIANS [SIRBISTAN VE SIRPLAR]’ ADLI ESERİNDEKİ FIKRALARDA TÜRK İMGESİ AU - Salahaddin BEKKİ , Sahra İpek EDİS AYDOĞAN Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.20322/littera.384960 DO - 10.20322/littera.384960 T2 - Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature JF - Journal JO - JOR SP - 363 EP - 378 VL - 4 IS - 2 SN - -2149-892X M3 - doi: 10.20322/littera.384960 UR - https://doi.org/10.20322/littera.384960 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature CHEDO MIJATOVICH’IN ‘SERVIA AND THE SERVIANS [SIRBISTAN VE SIRPLAR]’ ADLI ESERİNDEKİ FIKRALARDA TÜRK İMGESİ %A Salahaddin BEKKİ , Sahra İpek EDİS AYDOĞAN %T CHEDO MIJATOVICH’IN ‘SERVIA AND THE SERVIANS [SIRBISTAN VE SIRPLAR]’ ADLI ESERİNDEKİ FIKRALARDA TÜRK İMGESİ %D 2018 %J Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature %P -2149-892X %V 4 %N 2 %R doi: 10.20322/littera.384960 %U 10.20322/littera.384960
ISNAD BEKKİ, Salahaddin , EDİS AYDOĞAN, Sahra İpek . "CHEDO MIJATOVICH’IN ‘SERVIA AND THE SERVIANS [SIRBISTAN VE SIRPLAR]’ ADLI ESERİNDEKİ FIKRALARDA TÜRK İMGESİ". Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 4 / 2 (Nisan 2018): 363-378 . https://doi.org/10.20322/littera.384960
AMA BEKKİ S , EDİS AYDOĞAN S . CHEDO MIJATOVICH’IN ‘SERVIA AND THE SERVIANS [SIRBISTAN VE SIRPLAR]’ ADLI ESERİNDEKİ FIKRALARDA TÜRK İMGESİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2018; 4(2): 363-378.
Vancouver BEKKİ S , EDİS AYDOĞAN S . CHEDO MIJATOVICH’IN ‘SERVIA AND THE SERVIANS [SIRBISTAN VE SIRPLAR]’ ADLI ESERİNDEKİ FIKRALARDA TÜRK İMGESİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2018; 4(2): 378-363.