Traktör Sahiplerinin Satın Alma Sürecinde Etkili Faktörlerin Belirlenmesi: Biga İlçesi Örneği

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 13, 70 - 81, 30.12.2025

Ünal Ürkmez , Gıyasettin Çiçek

Öz

Bu çalışma, Biga ilçesindeki traktör satın alma tercihlerini ve traktör sahiplerinin sosyo-ekonomik özelliklerini incelemiştir. Orantısal örnekleme yöntemi kullanılarak yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiş ve satın alma kararlarını etkileyen faktörleri sıralamak amacıyla Likert tipi bir anket uygulanmıştır. Demografik olarak, traktör sahiplerinin çoğunluğunu 40–49 yaş aralığındaki bireyler (%31) oluşturmakta olup, katılımcıların %32’si ortaöğretim mezunudur; ortalama arazi büyüklüğünün 123 dekar olması ise işletmelerin genel olarak orta ölçekli bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca üreticilerin %41’i aktif olarak hayvancılıkla uğraşmakta ve %68’i bir kooperatife kayıtlıdır; bu durum çalışma grubunun sosyo-ekonomik açıdan heterojen ve çeşitli bir profile sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Araştırma bulguları, traktör satın alma kararlarında en belirleyici unsurun fiyat olduğunu göstermiştir. Fiyatı sırasıyla yakıt tüketimi, satış sonrası hizmet, yedek parça temini ve traktör gücü izlemiş; bu unsurlar da çiftçilerin tercihlerini şekillendirmede önemli rol oynamıştır. Buna karşın marka, şanzıman sistemi, kredi ve faiz oranı, bölgedeki marka yaygınlığı, bayi-satıcı önerisi ve tanıdık tavsiyesi gibi faktörlerin karar süreci üzerindeki etkileri görece sınırlı bulunmuştur. Analiz sonuçları ayrıca, sosyo-ekonomik değişkenler arasında yalnızca arazi büyüklüğünün fiyatın önem derecesiyle istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gösterdiğini ortaya koymuştur. Arazi büyüklüğü arttıkça, üreticilerin traktör satın alırken fiyatı önemli bir kriter olarak değerlendirme olasılığı belirgin biçimde azalmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Traktör tercihleri , Tarımsal mekanizasyon , Satın alma davranışı , Çiftçi kararları

Determining the Factors Affecting Tractor Owners’ Purchasing Decisions: The Case of Biga District

Öz

This study examined tractor purchase preferences and the socio-economic characteristics of tractor owners in the Biga district. Using proportional sampling, face-to-face interviews were conducted, and a Likert-type questionnaire was administered to rank factors influencing purchasing decisions. Demographically, the majority of tractor owners were aged 40–49 years (31%), with 32% having completed secondary education, and the average landholding was 123 decares, indicating moderate farm sizes. Furthermore, 41% of the producers were actively engaged in livestock farming, and 68% were formally registered cooperative members, reflecting a heterogeneous and economically diverse socio-agricultural profile. The findings revealed that price was the most decisive factor in tractor purchasing decisions. Price was followed by fuel consumption, after-sales service, spare parts service, and tractor power, all of which played an important role in shaping farmers’ preferences. In contrast, factors such as brand, transmission system, credit and interest rate, regional prevalence of the brand’s use, dealer–salesperson recommendation, and acquaintances’ recommendation were found to have relatively limited influence on decision-making.
The analysis also showed that land size was the only socio-economic variable that exhibited a statistically significant relationship with the importance attributed to price. As land size increased, farmers were notably more likely to regard price as a less important factor in their tractor purchasing decisions.

Anahtar Kelimeler

tractor preferences , Agricultural mechanization , Purchasing behavior , Farmer decision-making

Kaynakça

• Altıntaş. N. and Özçelik. A. (2014). Eskişehir ili tarım işletmelerinde traktör kullanımına ilişkin değerlendirmeler. Derim, 31(2): 89-106.
• Aksoy, A., Demir, N., and Demir, O. (2019). An Analysis on Determinants of Farmers’ Tractor Purchasing Behavior in Erzurum Province. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 50(1), 75-83.
• Aydoğan, M. and Yulafçı, A. (2014). Samsun ilindeki tarımsal üretici örgütlerinin yapısal sorunları ve çözüm önerileri. XI. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi. 3-5 Eylül, Samsun.
• Aytuğ, S.and Karadibak, T. (1998). Türk traktör kullanıcılarının marka tercihlerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (3), 73-80.
• Baybas, S. and Aksoy, A. (2021). Determination of Factors Affecting Tractor Brand Preference Farmer of Erzurum Province. Turkish Journal of Agricultural Engineering Research, 2 (2): 376-389.
• Birinci, A. and Akın, O., 2008. Erzurum ili tarım işletmelerinde kooperatifleşme ve sosyal güvenlik durumunun tespiti üzerine bir çalışma, Tarım Ekonomisi Dergisi,14 (1): 31-36.
• Cankurt, M., Miran, B., and Gülsoylu, E. (2009). Çiftçilerin traktör tercihlerinin konjoint analizi ile belirlenmesi. Tarım Makinaları Bilimi Dergisi, 5(1), 29-34.
• Everest, B. (2021) Farmers’ adaptations of soil and water conservation in mitigating climate change. Arab J Geosci 14(20):2141
• Işık, A. (1988). Sulu Tarımda kullanılan mekanizasyon araçlarının optimum makine ve güç seçimine yönelik işletme değerlerinin belirlenmesi ve uygun seçim modellerinin oluşturulması üzerinde bir araştırma Çukurova Üniversitesi Doktora tezi 226.s.
• Işık, A. and Atun, İ. (1998). Agricultural Structure and Mechanisation Characteristics of the Şanlıurfa-Harran Plain. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 22 (2): 151-160.
• Kaustub, B. Kumar, B.G. Radhika, P. and Chary, D.S. (2020). Market research on factor influencing the buying decision on tractors by farmers in Adilabad District Telangana. Asian Journal of Agricultural Extension Economics and Sociology, 38 (9):113-120.
• Koç, G. ve Uzmay, A. (2018). Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Üreticilerin Kooperatif Kanalıyla Süt Pazarlama Olasılığını Etkileyen Faktörler: Trakya Bölgesi Örneği. Tarım Ekonomisi Dergisi, 24(2): 203-214. https://doi.org/10.24181/tarekoder.477188
• Koçtürk, D. and Avcıoğlu, A. (2007). Türkiye’de bölgelere ve illere göre tarımsal mekanizasyon düzeyinin belirlenmesi. Tarım Makinaları Bilimi Dergisi, 3(1): 17-24.
• Liljedahl, J.B., Turnquist, P.K., Smith, D.W. and Hoki, M. (1989). Tractors and their power units (fourth edition). New York Springer.
• Moens, A. and Wanders, A. A. (1984). Planning Requirements of Agricultural Machinery. Xth Congress of CIGR, Budapest, 1-16.
• Newbold P (1995). Statistics for business and economics (p. 1016). Upper Saddle River: Prentice Hall Inc.
• Rauniyar, P. B. and. Tamang, G. B. (2024). Assessing preference of four-wheel tractors among farmers of Parsa District, Nepal. Journal of business and social sciences research, 9(1):117-132.
• Sağlam, C. and Çetin, N. (2017). Kayseri yöresindeki çiftçilerin traktör seçimi ve satın alma davranışlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi, U. Ü. Ziraat Fakültesi Dergisi, 31(2):109-121.
• Özpınar, S. and Ürkmez, Ü. (2017), Determination of structural properties of agriculture in Çanakkale province. Journal of Tekirdag Agricultural Faculty, 14 (1): 103-113.
• Unakıtan, G. and Abdikoğlu. D. İ. (2022). Trakya bölgesinde traktör satın alma tercihlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 11(22): 20-26.
• Walley, K., Custance, P., Taylor, S., Lindgreen, A. and Hingley M. (2007). “The importance of brand in the industrial purchase decision: a case study of the UK tractor market.” Journal of Business and Industrial Marketing, 22 (6): 383–393. doi:10.1108/08858620710780145
• Walley, K., Charnley, J. and G. Wright. (2017). The role of branding in the industrial purchase decision for agricultural tractors in the UK. In Proceedings of the 5th International Conference on Contemporary Marketing Issues (ICCMI): 63-69. June 21-23, Thessaloniki