BRICS-T ÜLKELERİNDE ULUSLARARASI LOJİSTİK PERFORMANSININ SÜRDÜRÜLEBİLİR REKABET GÜCÜNE ETKİSİ

Pelin Vardarlıer; Tansu Özbaysal; Mert Demir

BRICS-T ÜLKELERİNDE ULUSLARARASI LOJİSTİK PERFORMANSININ SÜRDÜRÜLEBİLİR REKABET GÜCÜNE ETKİSİ

Öz

Küresel değer zincirlerinin derinleşmesiyle lojistik performans, ülkelerin ticari entegrasyonu ve rekabet gücü açısından giderek daha belirleyici hâle gelmiştir. Ancak lojistikteki verimlilik kazanımları, yarattığı çevresel baskı ve kaynak kullanımı nedeniyle sürdürülebilir rekabet gücünü her zaman olumlu yönde etkilememektedir. Bu çalışma, BRICS-T ülkelerinde lojistik performansın (LPI) sürdürülebilir rekabet gücü (GSCI) üzerindeki eş zamanlı etkisini incelemektedir. Analiz, Etiyopya dışındaki 11 ülkeyi ve beş gözlem yılını (2012, 2014, 2016, 2018, 2023) kapsayan dengeli bir panel veri setine dayanmaktadır. LPI alt boyutları temel bileşenler analizi (PCA) ile tek bir bileşik göstergeye indirgenmiş; havuzlanmış EKK, gruplar-arası, rassal etkiler ve sabit etkiler tahmincileri karşılaştırılmıştır. Model seçimi Hausman ve Breusch-Pagan testleriyle yapılmış, bulgular çoklu spesifikasyon kontrolleriyle sınanmıştır. Sonuçlar, lojistik performanstaki artışın aynı yıl içinde rekabet gücünü yükselteceği varsayımının örneklem genelinde geçerli olmadığını göstermektedir: ilişki bazı ülkelerde zayıf pozitif, bazılarında ise anlamlı biçimde negatiftir. Kontrol değişkenlerinden kişi başına gelir ve nüfus, ülkeler arası boyutta GSCI ile pozitif ve anlamlı; karbon emisyonları negatif (havuzlanmış modelde anlamlı); ticarete açıklık ise hiçbir modelde anlamlı çıkmamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

[1] Ağır, H. ve Yıldırım, S. (2015), “Türkiye ile BRICS Ekonomilerinin Makroekonomik Performans Karşılaştırması Betimsel Bir Analiz”, KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), ss. 39-66.
[2] Altıntaş, F. F. (2021), “Lojistik Performans Endeksi Kapsamında Lojistik Girdi Bileşenlerinin Lojistik Çıktı Bileşenlerine olan Etkisi: Yol Analizi ile Bir Uygulama”, Journal of Emerging Economies and Policy, 6(2), ss. 128-138.
[3] Bil, E., Güdük, T. ve Keskin, G. (2018), “The Study of Evaluation Brics-T Countries Based on the global competitiveness index”, Journal of life Economics, 5(4), pp. 127-140.
[4] Breusch, T. S. ve Pagan, A. R. (1980), “The Lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics”, The Review of Economic Studies, 47(1), pp. 239-253.
[5] Burmaoğlu, S. (2012), “Ulusal İnovasyon Göstergeleri ile Ulusal Lojistik Performansı Arasındaki İlişki: AB Ülkeleri Üzerine Bir Araştırma”, Ege Akademik Bakış, 12(2), ss. 193-208.
[6] Cameron, A. C. ve Miller, D. L. (2015), “A practitioner’s guide to cluster-robust inference”, Journal of Human Resources, 50(2), pp. 317-372.
[7] Çetiner, B. ve Bayat, T. (2023), “Dijitalleşme ve İnovasyonun Lojistik Performans Üzerindeki Etkisi: Avrupa Birliği Ülkelerinden Ampirik Kanıtlar”, Lojistik Dergisi, 20(58), ss. 78-99.
[8] Çiftçi, B. ve Aydın, U. (2024), “OECD ülkelerinde lojistik performans ve küresel yetenek rekabet gücü: Entegre MEREC-AHP-TOPSİS yaklaşımıyla bir analiz”, International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 36(4), pp. 367-395.

[9] D’Aleo, V. ve Sergi, B. S. (2017), “Does logistics influence economic growth? The European experience”, Management Decision, 55(8), pp.1613-1628.
[10] Demirci, A., Korkmaz, O., Bolat, S., Bedlek, P. ve İşbilir, H. A. (2022), “Avrupa Birliği üyesi ülkelerinin lojistik performansları ile sürdürülebilirlik düzeylerinin karşılaştırılması”, Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 8(1), ss.122-137.
[11] Ekici, Ş. Ö., Kabak, Ö. ve Ülengin, F. (2016), “Linking to compete: Logistics and global competitiveness interaction”, Transport Policy, 48, ss. 117-128.
[12] Erkan, B. (2014), “Türkiye’de lojistik sektörü ve rekabet gücü”, Assam Uluslararası Hakemli Dergi, 1(1), ss. 44-65.
[13] Eygü, H. ve Kılınç, A. (2020), “OECD ülkelerinin lojistik performans endekslerinin ridge regresyon analizi ile araştırılması”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), ss. 899-919.
[14] Genç, E. ve Mohamed, M. H. (2025), “Lojistik Performansın Ölçümü, Belirleyicileri ve Ekonomik Yansımaları: Lojistik Performans İndeksi (LPI) Temelli Sistematik Bir Değerlendirme”, Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 9(1), ss. 76-102.
[15] Görgün, M. R. (2020), “Lojistik performans kriterlerinin sağlanmasında türk lojistik sektörünün durumu”, Ekev Akademi, 24(81), ss. 229-246.
[16] Hausman, J. A. (1978), “Specification tests in econometrics”, Econometrica, 46(6), pp. 1251-1271.
[17] Hausman, W. H., Lee, H. L. ve Subramanian, U. (2013), “The impact of logistics performance on trade”, Production and Operations Management, 22(2), pp.236-252.
[18] Ittmann, H. W. (2018), “Logistics performance in South Africa”, Journal of Transport and Supply Chain Management, 12(1), pp. 1-3.
[19] Jolliffe, I. T. (2002), Principal Component Analysis, 2. Baskı, Springer-Verlag, New York.
[20] Kabak, Ö., Ekici, Ş. Ö. ve Ülengin, F. (2020), “Analyzing two-way interaction between the competitiveness and logistics performance of countries”, Transport Policy, 98, pp. 238-246.
[21] Kaiser, H. F. (1974), “An index of factorial simplicity”, Psychometrika, 39(1), pp. 31-36.
[22] Karaman, A. S., Kılıç, M. ve Uyar, A. (2020), “Green logistics performance and sustainability reporting practices of the logistics sector: The moderating effect of corporate governance”, Journal of Cleaner Production, 258, 120718.
[23] Kevser, M. ve Doğan, M. (2021), “Lojistik performans endeksi ile ekonomik büyüme ve finansal gelişmişlik ilişkisi: Ekonometrik bir analiz”, Türk Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 2(1), ss. 31-39.
[24] Kılıç, M. (2021), “Lojistik performans endeksi değerlerinin büyüme üzerindeki etkisi”, Journal of Pure Social Sciences (Puresoc)-Pak Sosyal Bilimler Dergisi (Paksos), 2(3), ss. 1-9.
[25] Larson, P. (2021), “Relationships between Logistics Performance and Aspects of Sustainability: A Cross-Country Analysis”, Sustainability, 13(2), pp. 623.
[26] Martí, L., Puertas, R. ve García, L. (2014), “The importance of the Logistics Performance Index in international trade”, Applied Economics, 46(24), pp. 2982-2992.
[27] McKinnon, A. (2023), The Decarbonization of Logistics in Lower Income Countries.
[28] McKinnon, A., Browne, M., Whiteing, A. ve Piecyk, M. (Ed.) (2015), Green logistics: Improving the environmental sustainability of logistics, Kogan Page Publishers.
[29] Güler, E.Ö.. ve Veysikarani, D. (2024), “Küresel Rekabet Endeksi ve Verimlilik Arasındaki İlişki”, Verimlilik Dergisi, 58(4), ss. 521-538.
[30] Plümper, T. ve Troeger, V. E. (2007). Efficient estimation of time-invariant and rarely changing variables in finite sample panel analyses with unit fixed effects. Political Analysis, 15(2), pp. 124–139.
[31] Sergi, B. S., D’Aleo, V., Konecka, S., Szopik-Depczyńska, K., Dembińska, I., ve Ioppolo, G. (2021). Competitiveness and the Logistics Performance Index: The ANOVA method application for Africa, Asia, and the EU regions. Sustainable cities and society, 69, 102845.
[32] SolAbility (2024), Global sustainable competitiveness index 2024, SolAbility, https://solability.com/the-global-sustainable-competitiveness-index.
[33] Tang, C. F. ve Abosedra, S. (2019), “Logistics performance, exports, and growth: Evidence from Asian economies”, Research in Transportation Economics, 78, 100743.
[34] World Bank LPI Report. (2023). Connecting to compete 2023: Trade logistics in an Uncertain global economy (The Logistics Performance Index and Its Indicators). World Bank. https://lpi.worldbank.org/
[35] Yiğit, P. (2023). Ülkelerin Lojistik Performanslarının ARAS-G ve COPRAS-G Yöntemleri ile Değerlendirilmesi. Lojistik Dergisi, 20(58), ss. 100-112.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Lojistik, Ulaşım, Lojistik ve Tedarik Zincirleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Pelin Vardarlıer
0000-0002-5101-6841
Türkiye

Tansu Özbaysal
0000-0002-8909-5549
Türkiye

Mert Demir
0009-0001-9403-2542
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

10 Ocak 2026

Kabul Tarihi

13 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 63

IZ

https://izlik.org/JA24CY22WD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Vardarlıer, P., Özbaysal, T., & Demir, M. (2026). BRICS-T ÜLKELERİNDE ULUSLARARASI LOJİSTİK PERFORMANSININ SÜRDÜRÜLEBİLİR REKABET GÜCÜNE ETKİSİ. Lojistik Dergisi, 63, 61-80. https://izlik.org/JA24CY22WD

AMA

1.Vardarlıer P, Özbaysal T, Demir M. BRICS-T ÜLKELERİNDE ULUSLARARASI LOJİSTİK PERFORMANSININ SÜRDÜRÜLEBİLİR REKABET GÜCÜNE ETKİSİ. Lojistik Dergisi. 2026;(63):61-80. https://izlik.org/JA24CY22WD

Chicago

Vardarlıer, Pelin, Tansu Özbaysal, ve Mert Demir. 2026. “BRICS-T ÜLKELERİNDE ULUSLARARASI LOJİSTİK PERFORMANSININ SÜRDÜRÜLEBİLİR REKABET GÜCÜNE ETKİSİ”. Lojistik Dergisi, sy 63: 61-80. https://izlik.org/JA24CY22WD.

EndNote

Vardarlıer P, Özbaysal T, Demir M (01 Temmuz 2026) BRICS-T ÜLKELERİNDE ULUSLARARASI LOJİSTİK PERFORMANSININ SÜRDÜRÜLEBİLİR REKABET GÜCÜNE ETKİSİ. Lojistik Dergisi 63 61–80.

IEEE

[1]P. Vardarlıer, T. Özbaysal, ve M. Demir, “BRICS-T ÜLKELERİNDE ULUSLARARASI LOJİSTİK PERFORMANSININ SÜRDÜRÜLEBİLİR REKABET GÜCÜNE ETKİSİ”, Lojistik Dergisi, sy 63, ss. 61–80, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24CY22WD

ISNAD

Vardarlıer, Pelin - Özbaysal, Tansu - Demir, Mert. “BRICS-T ÜLKELERİNDE ULUSLARARASI LOJİSTİK PERFORMANSININ SÜRDÜRÜLEBİLİR REKABET GÜCÜNE ETKİSİ”. Lojistik Dergisi. 63 (01 Temmuz 2026): 61-80. https://izlik.org/JA24CY22WD.

JAMA

1.Vardarlıer P, Özbaysal T, Demir M. BRICS-T ÜLKELERİNDE ULUSLARARASI LOJİSTİK PERFORMANSININ SÜRDÜRÜLEBİLİR REKABET GÜCÜNE ETKİSİ. Lojistik Dergisi. 2026;:61–80.

MLA

Vardarlıer, Pelin, vd. “BRICS-T ÜLKELERİNDE ULUSLARARASI LOJİSTİK PERFORMANSININ SÜRDÜRÜLEBİLİR REKABET GÜCÜNE ETKİSİ”. Lojistik Dergisi, sy 63, Temmuz 2026, ss. 61-80, https://izlik.org/JA24CY22WD.

Vancouver

1.Pelin Vardarlıer, Tansu Özbaysal, Mert Demir. BRICS-T ÜLKELERİNDE ULUSLARARASI LOJİSTİK PERFORMANSININ SÜRDÜRÜLEBİLİR REKABET GÜCÜNE ETKİSİ. Lojistik Dergisi [Internet]. 01 Temmuz 2026;(63):61-80. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24CY22WD