TÜRKİYE’DE AĞIR VASITA YÜK TAŞIMACILIĞINDA ŞOFÖR EKSİKLİĞİ: ŞOFÖR DENEYİMLERİNE DAYALI NİTEL BİR ARAŞTIRMA

Muhammed Turgut; Adem Başlı

TÜRKİYE’DE AĞIR VASITA YÜK TAŞIMACILIĞINDA ŞOFÖR EKSİKLİĞİ: ŞOFÖR DENEYİMLERİNE DAYALI NİTEL BİR ARAŞTIRMA

Öz

Karayolu yük taşımacılığında sürücü arzının zayıflaması, lojistik hizmet kapasitesi, operasyonel süreklilik ve işgücü sürdürülebilirliği açısından önemli bir sorun alanı oluşturmaktadır. Bu çalışma, ağır vasıta yük taşımacılığında yaşanan şoför eksikliğini, şoförlerin mesleki deneyimleri üzerinden nitel araştırma yaklaşımıyla incelemektedir. Araştırma kapsamında Çukurova Bölgesi’nde aktif olarak çalışan ve amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen 24 erkek şoförle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiş ve analiz sürecinde MAXQDA yazılımından destekleyici araç olarak yararlanılmıştır. Analiz sonucunda dört ana tema ve on üç alt tema belirlenmiştir. Bulgular, şoför eksikliğinin yalnızca gelir düzeyiyle açıklanamayacağını; çalışma koşulları, sosyal haklar, mesleki itibar, toplumsal algı, eğitim süreçleri ve kurumsal destek eksiklikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, lojistik işgücü sürdürülebilirliği tartışmalarına saha temelli nitel bulgularla katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, TÜBİTAK 1002-A Hızlı Destek kapsamında "424K040" numaralı “Ağır Vasıta Yük Taşımacılığındaki Şoför Eksikliğinin Sebepleri: Mesleki Tercihleri Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi” adlı proje kapsamında desteklenmiştir

Etik Beyan

Bu çalışma, Tarsus Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu’nun 27.02.2025 tarihli ve 02 sayılı toplantısında etik kurul onayı alınarak gerçekleştirilmiştir.

Teşekkür

Bu çalışma, TÜBİTAK 1002 Hızlı Destek Programı kapsamında desteklenen 424K040 numaralı proje çerçevesinde üretilmiştir. Yazarlar, desteklerinden dolayı TÜBİTAK’a teşekkür eder.

Kaynakça

[1] Chandiran, P., Ramasubramaniam, M., Venkatesh, V. G., Mani, V., Shi, Y. (2023), “Can driver supply disruption alleviate driver shortages? A systems approach”, Transport Policy, 130, pp. 116-129.
[2] Costello, B., Suarez, R. (2017), “Truck Driver Shortage Analysis, The American Trucking Associations”, Arlington, VA.
[3] Creswell, J. W. (2015), Educational Research: Planning, Conducting, and Evaluating Quantitative and Qualitative Research, Pearson Education.
[4] Creswell, J. W., Plano Clark, V. L. (2011), Designing and Conducting Mixed Methods Research, 2nd Edition, Sage Publications, Thousand Oaks, CA.
[5] Creswell, J. W., Poth, C. N. (2018), Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches, Sage Publications.
[6] Duckering, E. (2022), “Strategies to overcome the truck driver shortage in the United States”, Doctoral Dissertation, Walden University, Walden University ScholarWorks.
[7] Forkuo, K. (2023),” Shortage of truck drivers: The genesis and way forward”, Journal of Traffic and Transportation Management, 4, pp. 49-54.
[8] Fugate, B. S., Davis-Sramek, B., Goldsby, T. J. (2009), “Operational collaboration between shippers and carriers in the transportation industry”, The International Journal of Logistics Management, 20, pp. 425-447.

[9] Guba, E. G., Lincoln, Y. S. (1982), “Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry”, ECTJ, 30, pp. 233-252.
[10] IRU (2023), “Driver Shortage Report 2023: Freight Global”, International Road Transport Union.
[11] Islam, D., Meier, J., Aditjandra, P., Zunder, T., Pace, G. (2013), “Logistics and supply chain management”, Research in Transportation Economics, 41, pp. 3-16.
[12] Ji-Hyland, C., Allen, D. (2022), “What do professional drivers think about their profession? An examination of factors contributing to the driver shortage”, International Journal of Logistics Research and Applications, 25, pp. 231-246.
[13] Keckarovska, V. (2021), “European Driver Shortages”, Transport Intelligence, Bath.
[14] Kuckartz, U., Rädiker, S. (2019), Introduction: Analyzing qualitative data with software, Analyzing Qualitative Data with MAXQDA: Text, Audio, and Video, Springer International Publishing, Cham, 1-11.
[15] Large, R. O., Breitling, T., Kramer, N. (2014), “Driver shortage and fluctuation: Occupational and organizational commitment of truck drivers”, Supply Chain Forum: An International Journal, 15, pp. 66-72.
[16] LeMay, S. A., Taylor, S. (1989), “The truck driver shortage: An overview and some recommendations”, Journal of Transportation Management, pp. 1, 5.
[17] Lindsey, C., Mahmassani, H. S. (2017), “Sourcing truckload capacity in the transportation spot market: A framework for third party providers”, Transportation Research Part A: Policy and Practice, 102, pp. 261-273.
[18] Lohk, M., Lia, T. (2024), “Exploring the truck driver shortage phenomenon with evidence and insights from the Norwegian freight transport industry”, Master’s Thesis, Handelshøyskolen BI.
[19] Matijošius, J., Vasiliauskas, A. V., Vasilienė-Vasiliauskienė, V., Krasodomskis, Ž. (2016), “The assessment of importance of the factors that predetermine the quality of a service of transportation by road vehicles”, Procedia Engineering, 134, pp. 422-429.
[20] Min, H., Lambert, T. (2002), “Truck driver shortage revisited”, Transportation Journal, pp. 5-16.
[21] Mittal, N., Udayakumar, P. D., Raghuram, G., Bajaj, N. (2018), “The endemic issue of truck driver shortage: A comparative study between India and the United States”, Research in Transportation Economics, 71, pp. 76-84.
[22] Patton, M. Q. (2014), Qualitative Research and Evaluation Methods: Integrating Theory and Practice, Sage Publications.
[23] Phares, J., Miller, J. W., Burks, S. V. (2025), “Shedding light on truck driver supply and demand: Heterogeneous state-level recovery of trucking employment following the COVID-19 employment shock”, Transportation Journal, 64, e12038.
[24] Pratt, T. R. (2024), “The Research Proposal: A Qualitative Study of the Truck Driver Shortage in the US”, Doctoral Dissertation, South University.
[25] Rahmata, A. K., bin Yajid, A. A., Ibrahima, I., Nasirb, S., Razakc, A. H. A., Arofd, A. A. (2021), “Study on truck drivers shortage in Malaysia”, International Journal of Mechanical Engineering, 6, pp. 1575-1581.
[26] Schuster, A. M., Agrawal, S., Britt, N., Sperry, D., Van Fossen, J. A., Wang, S., Cotten, S. R. (2023), “Will automated vehicles solve the truck driver shortages? Perspectives from the trucking industry”, Technology in Society, 74, 102313.
[27] Staats, U., Lohaus, D., Christmann, A., Woitschek, M. (2017), “Fighting against a shortage of truck drivers in logistics: Measures that employers can take to promote drivers’ work ability and health”, Work, 58, pp. 383-397.
[28] Stenbacka, C. (2001), “Qualitative research requires quality concepts of its own”, Management Decision, 39, pp. 551-555.
[29] URL 1, Bureau of Transportation Statistics (2024), “Statistical products and data”, U.S. Department of Transportation, https://www.bts.gov/browse-statistical-products-and-data, Son erişim tarihi: 11.07.2025.
[30] URL 2, European Commission (2023), “Transport Sector Economic Analysis”, https://joint-research-centre.ec.europa.eu/scientific-activities-z/transport-sector-economic-analysis_en, Son erişim tarihi: 10.03.2025.
[31] URL 3, TÜİK (2022), “Yıllık Gayrisafi Yurt İçi Hasıla”, Türkiye İstatistik Kurumu, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yillik-Gayrisafi-Yurt-Ici-Hasila-2022-49742, Son erişim tarihi: 22.05.2025.
[32] Wang, M., Wood, L. C., Wang, B. (2022), “Transportation capacity shortage influence on logistics performance: Evidence from the driver shortage”, Heliyon, 8.
[33] Wang, S., Mack, E. A., Kalani, N., Chang, C. H., Cotten, S. R. (2025), “Workforce development in the trucking industry: A comprehensive analysis of truck driver training entities”, Transport Economics and Management, 3, pp. 23-34.
[34] Wrenn, C. A. (2017), “Can autonomous technology reduce the driver shortage in the commercial trucking industry”, Doctoral Dissertation. California Southern University.
[35] Yıldırım, A., Şimşek, H. (2013), Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, 9. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Karayolu Taşımacılığı ve Nakliye Hizmetleri, Lojistik, Ulaşım, Lojistik ve Tedarik Zincirleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Muhammed Turgut
0000-0002-0868-7041
Türkiye

Adem Başlı
0009-0008-2541-2454
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

28 Şubat 2026

Kabul Tarihi

16 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 63

IZ

https://izlik.org/JA87DZ37KF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Turgut, M., & Başlı, A. (2026). TÜRKİYE’DE AĞIR VASITA YÜK TAŞIMACILIĞINDA ŞOFÖR EKSİKLİĞİ: ŞOFÖR DENEYİMLERİNE DAYALI NİTEL BİR ARAŞTIRMA. Lojistik Dergisi, 63, 81-109. https://izlik.org/JA87DZ37KF

AMA

1.Turgut M, Başlı A. TÜRKİYE’DE AĞIR VASITA YÜK TAŞIMACILIĞINDA ŞOFÖR EKSİKLİĞİ: ŞOFÖR DENEYİMLERİNE DAYALI NİTEL BİR ARAŞTIRMA. Lojistik Dergisi. 2026;(63):81-109. https://izlik.org/JA87DZ37KF

Chicago

Turgut, Muhammed, ve Adem Başlı. 2026. “TÜRKİYE’DE AĞIR VASITA YÜK TAŞIMACILIĞINDA ŞOFÖR EKSİKLİĞİ: ŞOFÖR DENEYİMLERİNE DAYALI NİTEL BİR ARAŞTIRMA”. Lojistik Dergisi, sy 63: 81-109. https://izlik.org/JA87DZ37KF.

EndNote

Turgut M, Başlı A (01 Temmuz 2026) TÜRKİYE’DE AĞIR VASITA YÜK TAŞIMACILIĞINDA ŞOFÖR EKSİKLİĞİ: ŞOFÖR DENEYİMLERİNE DAYALI NİTEL BİR ARAŞTIRMA. Lojistik Dergisi 63 81–109.

IEEE

[1]M. Turgut ve A. Başlı, “TÜRKİYE’DE AĞIR VASITA YÜK TAŞIMACILIĞINDA ŞOFÖR EKSİKLİĞİ: ŞOFÖR DENEYİMLERİNE DAYALI NİTEL BİR ARAŞTIRMA”, Lojistik Dergisi, sy 63, ss. 81–109, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87DZ37KF

ISNAD

Turgut, Muhammed - Başlı, Adem. “TÜRKİYE’DE AĞIR VASITA YÜK TAŞIMACILIĞINDA ŞOFÖR EKSİKLİĞİ: ŞOFÖR DENEYİMLERİNE DAYALI NİTEL BİR ARAŞTIRMA”. Lojistik Dergisi. 63 (01 Temmuz 2026): 81-109. https://izlik.org/JA87DZ37KF.

JAMA

1.Turgut M, Başlı A. TÜRKİYE’DE AĞIR VASITA YÜK TAŞIMACILIĞINDA ŞOFÖR EKSİKLİĞİ: ŞOFÖR DENEYİMLERİNE DAYALI NİTEL BİR ARAŞTIRMA. Lojistik Dergisi. 2026;:81–109.

MLA

Turgut, Muhammed, ve Adem Başlı. “TÜRKİYE’DE AĞIR VASITA YÜK TAŞIMACILIĞINDA ŞOFÖR EKSİKLİĞİ: ŞOFÖR DENEYİMLERİNE DAYALI NİTEL BİR ARAŞTIRMA”. Lojistik Dergisi, sy 63, Temmuz 2026, ss. 81-109, https://izlik.org/JA87DZ37KF.

Vancouver

1.Muhammed Turgut, Adem Başlı. TÜRKİYE’DE AĞIR VASITA YÜK TAŞIMACILIĞINDA ŞOFÖR EKSİKLİĞİ: ŞOFÖR DENEYİMLERİNE DAYALI NİTEL BİR ARAŞTIRMA. Lojistik Dergisi [Internet]. 01 Temmuz 2026;(63):81-109. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87DZ37KF