Söylem Üretimi ve Tüketiminde Pragmatik

Öz

Söylem çözümlemesinin temel kavramlarının metin üretimi ve tüketimi süreçlerindeki işlevlerini irdeleyen bu çalışmanın amacı söylem çözümlemesi alanında zaman içinde kullanılan, geliştirilen ve son hâllerini almış olan terimlerden önemli oldukları kabul edilen bazılarının kısaca hatırlatılmasından sonra metin üretme ve çözmedeki işlevlerini incelemek ve irdelemektir. Bahsedilen bu terimler, literatürde, genellikle, yazarların kendilerinin ürettikleri birkaç satırlık kısa metinler kullanılarak incelenmiştir. İletişimsel bütünlüğü olan (uzun) metinlerdeki işleyişleri ihmal edilmiştir. Bu çalışmada ise, bu kavramlar gerçek kullanımdan alınmış metin örnekleri içinde ele alınmıştır. Cümlelerin haber yapısının yani bilinen... yeni... sıralamasının tesadüfi olmadığına ve iletişimsel değer taşıdığına konuşmacının/yazarın karşı tarafın o konuda neyi bilip neyi bilmediği önvarsayımına dayandığına, yani, pragmatik anlamı esas aldığına, ayrıca, cümlelerin tek tek belirli konuları önceleyerek metnin tamamının konusunu oluşturduğuna dikkat çekilmiştir. Söz-Eylem Teorisi, söyleme-kastetme-etki anlam türleriyle bir metnin bağlaşıklık ve bağdaşıklığının oluşmasındaki rolüyle ele alınmıştır. Bağlamsal ve geleneksel imalar ile mantıksal ve bağlamsal çıkarımlar yoluyla konuşmacıların nasıl semantik ve pragmatik anlamları oluşturdukları ve anlam bütünlüğü olan söylemler ürettikleri incelenmiştir. Semantik bütünlük oluşturan cümlelerin önermeleriyle pragmatik değer taşıyan kastetme anlamlarının arasında bağlamsal sosyo-kültürel bağlar olduğuna dikkat çekilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• İma
• Çıkarım
• Önerme
• Pragmatik
• Semantik
• Söz-Eylem Teorisi

Pragmatics in Discourse Production and Reception

Öz

The aim of this study, which examines the functions of the fundamental concepts of discourse analysis in the processes of text production and reception, is to remind some of the terms that have been used, developed and finalised over time in the field of discourse analysis and to examine the roles they play in text production and reception. These terms have been analysed in the literature, usually using short texts of a few lines produced by the authors themselves. Their functioning in (longer) coherent texts with communicative integrity has been neglected. In this study, these concepts have been analysed in sample texts taken from actual use. It is pointed out that the news structure of the sentences, i.e. the ordering of given… new..., is not accidental and has communicative value, that it is based on the speaker's/writer's assumption of what the other party does and does not know about that subject, i.e., its pragmatic meaning; on the other hand, what is chosen as new i.e. topicalization of individual sentences in a text helps constitute the topic of the whole text. The Speech-Act Theory is analysed in terms of its role in the formation of cohesive and coherent texts with the help of locutionary-illocutionary-perlocutionary meanings. Contextual and conventional implicatures, as well as logical and contextual inferences are analysed in terms of how speakers construct semantic and pragmatic meaning and produce coherent discourses. There is a contextual socio-cultural link between propositional meanings and pragmatic meanings of sentences ensuring coherence of the text.

Anahtar Kelimeler

• Implicature
• Inference
• Proposition
• Pragmatic
• Semantic
• Speech-Act Theory

Kaynakça

1. Austin, J. L. (1962). How To Do Things With Words. (2nd ed.). Harvard University Press. de Beaugrande, R. A. & Wolfgang Vrich. D. (1981). Introduction to Text Linguistic. Longman.
2. Callaghan M. (1964). The Snob in Cook Luella. (Ed.), English For Today Literature in English. McGraw-Hill.
3. Cook, G. (1989). Discourse. Oxford University Press.
4. Cook, G. (2003). Applied Linguistics. Oxford University Press.
5. Cummings, L. (2005). Pragmatics. A Multidisciplinary Perspective. Edinburgh University Press.
6. Cüceloğlu, D. (2016). Geliştiren Anne-Baba. Remzi Kitabevi.
7. Çakır, A. (2017). Söylem Analizi ve Yabancı Dil Öğretimine Katkıları. Her Yönüyle Yabancı Dil Üzerine Araştırmalar. Çizgi Kitabevi.
8. Davies, W. (2010). The Influence of J. L. Austin. Hiroshima Studies in Language and Language Education, 13, 93-108.

9. Grice, P. (1975). Logic and Conversation in P. Cole and J. L. Morgan (Ed.). Syntax and Semantics. Volume 3: Speech Acts. Academic Press.
10. Gundel, J. (1974). The role of topic and comment in Linguistic Theory. (Ph.D. Dissertation, University of Texas at Austin). ProQuest Dissertations Publishing.
11. Halliday, M. A. K. & Hasan, R. (1976). Cohesion in English. Longman.
12. Halliday, M.A.K. (2014). An Introduction to Functional Grammar. (4th eds.) Revised by Christian M.I.M. Matthiessen. Routledge.
13. Haugh, M. (2012). Inference and Implicature. In C. A. Chapelle (Ed.), The Encyclopedia of Applied Linguistics. Wiley-Blackwell.
14. Hemingway, E. (1985). Hills Like White Elephants. English Teaching Forum, (January).
15. Horn, L. (2004). Implicature. In L. Horn and G. Ward (Eds.). Handbook of Pragmatics. Blackwell.
16. Leech, G. N. (1974). Principles of Pragmatics. Longman.
17. Mao, F. (2021). A Reanalysis of Cohesion and Coherence. International Journal of Social Sciences and Management Review. 4 (4), 37-45.
18. Patton, M. Q. (1987). How To Use Qualitative Methods in Evaluation. Newbury Park, CA: Sage.
19. Petofi, J. S & Rieser, H. (1973). Studies in Text Grammar. Reidel.
20. Petöfi, J. S. (1974). Modalitat und 'Topic-Comment' in einer Logisch-Fundirten Textgrammatic. Papers from the Symposium on Text Grammar. 95-140.
21. Searle, J. R. (1975). Indirect Speech Acts in Cole, P. & Morgan, J. L. (Eds.). Syntax and semantics: Vol. 3.
22. Searle, J. R. (1969). Speech Acts: An Essay in The Philosophy of Language. Cambridge University Press.
23. Shegloff, E. (2007). Sequence Organization in Interaction. Cambridge University Press.
24. Van Dijk, T. A. (1977). Discourse as Structure and Process. Sage.
25. Van Dijk, T. A. (1985). Handbook of Discourse Analysis. (4 vols.). Widdowson Academic Press.
26. Widdowson, H. G. (1978). Teaching Language as Communication. Oxford University Press.