İnsani Müdahale Aracı Olarak Siber Uzay
Öz
İnsani müdahale kavramı son yıllarda uluslararası ilişkilerde önemi artan bir kavramdır. Genel bir ifade ile insani müdahale, devlet/devletlerin veya uluslararası örgütlerin başka bir devlette yaşanan ağır insan hakları ihlallerini engellemek amacıyla kuvvet kullanmaları ya da kuvvet kullanma tehdidinde bulunmalarını da içeren eylem olarak tanımlanabilmektedir. İnsani müdahalede, diplomatik ve ekonomik yaptırımların sonuç getirmediği durumlarda son çare olarak askeri müdahale gündeme gelmektedir. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin ortak karara varamaması veya benzer olaylarda farklı tutum sergilenmesi, devlet egemenliği ve kuvvet kullanmanın yasaklanmış olması insani müdahalede askeri aşamayı tartışmalı hale getirmektedir. Askeri müdahaleden önce bir ara seçenek olarak uygulanabilecek nitelikte siber uzay yeni bir yöntem olarak gündeme gelmektedir. Günümüzde devletlerin enerji, su, sağlık, bankacılık, iletişim, ulaşım gibi kritik alt yapıları siber uzaya bağımlı hale gelmektedir. Devletlerin kritik alt yapılarını siber saldırılara karşı korumak amacıyla oluşturdukları siber güvenlik önlemleri, ulusal güvenliğin bir parçası haline gelirken Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) gibi uluslararası örgütlerin de gündemine girmiştir. Sivillere zarar vermeyecek şekilde gerçekleştirilecek siber saldırı insani müdahalenin bir basamağı olarak gündeme gelmelidir. İnsan haklarını ağır bir şekilde ihlal eden devletin kritik altyapılarına yapılacak siber müdahale caydırıcı bir etki yapabilecektir. Bu çalışmanın amacı mevcut durum değerlendirildikten sonra ilerleyen yıllarda silahlı müdahaleye gerek kalmayabileceğini, devletlere yapılacak olan siber saldırılarla internet bağlantısının kesilebileceğini, teknolojiye bağımlı olan devletlerin sistemlerinin çökertilebileceğini, askeri müdahalenin aksine caydırıcı boyutunun çok daha büyük olabileceğini, dolayısıyla etkili ve verimli bir araç olarak siber uzayın kullanılabileceğini incelemektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abiew, Francis Kofi (1999). The Evolution Of The Doctrine And Practice Of Humanitarian Intervention, Kluwer Law International, The Hague/London/Boston, s.30-43.
- Akyeşilmen, Nezir (2015). Barış Süreçlerine Yönelik Riskler ve Tehditler, (Editörler: Nezir Akyeşilmen, Bilal Sambur). Din ve İnsan Hakları Perspektifinden Barış Hakkı, Konya: Selçuk Üniversitesi Matbaa Tesisleri.
- Arsava, Füsun A. (2011). Egemenlik ve Koruma Sorumluluğu. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15 (1)C.XV, Y.2011, Sa.1, s.101-124.
- Ayata, Ali (2015). Kosova: Sonun Başlangıcı, Akademik Hassasiyetler Dergisi, Cilt:2, Sayı:3, s.133-145.
- BM Antlaşması, TBMM, https://www.tbmm.gov.tr/komisyon/insanhaklari/pdf01/3-30.pdf, (Erişim Tarihi: 15.09.2015).
- Bouchet-Saulnier, F. (2002). İnsancıl Hukuk Sözlüğü.(Çeviren: Selahattin Bağdatlı). İstanbul: İletişim Yayınları.
- Brown, Chris, Ainley, Kirsten (2013). Uluslararası İlişkileri Anlamak (4.Baskı). İstanbul: Sümer Kitabevi.
- Chomsky, Noam (2001). Amerikan Müdahaleciliği. (Çevirenler: Taylan Doğan-Barış Zeren). İstanbul: Aram Yayıncılık.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Siyaset Bilimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
22 Eylül 2018
Gönderilme Tarihi
1 Aralık 2017
Kabul Tarihi
9 Şubat 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2015 Cilt: 2 Sayı: 4