Araştırma Makalesi

SOĞUK İKLİM BÖLGELERİNDE DIŞ MEKÂN TERMAL KONFORUNUN MİKROİKLİM TABANLI DEĞERLENDİRİLMESİ: Hilalkent TOKİ örneği

Cilt: 4 Sayı: 1 22 Mayıs 2026
PDF İndir
EN TR

SOĞUK İKLİM BÖLGELERİNDE DIŞ MEKÂN TERMAL KONFORUNUN MİKROİKLİM TABANLI DEĞERLENDİRİLMESİ: Hilalkent TOKİ örneği

Öz

Bu çalışmada, Erzurum Hilalkent TOKİ yerleşim alanı için geliştirilen bir mevcut beş farklı kentsel tasarım senaryosu, ENVI-met simülasyonları kullanılarak yaz ve kış dönemleri için karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Dış mekân termal konforu; Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık (PET) başta olmak üzere hava sıcaklığı, rüzgâr hızı ve bağıl nem parametreleri üzerinden analiz edilmiştir. Yaz dönemi sonuçları, senaryolar arasındaki farkların belirginleştiğini ve özellikle ağaç yoğunluğunun termal konfor üzerinde belirleyici bir rol oynadığını göstermiştir. %30 ağaç artışı içeren senaryo, gölgeleme ve evapotranspirasyon etkileri sayesinde en düşük PET değerlerini üretmiş ve ısı stresini anlamlı biçimde azaltmıştır. Buna karşılık, su yüzeyi, toprak zemin ve yeşil çatı uygulamaları yaz döneminde sınırlı iyileşme sağlamıştır. Kış döneminde ise tüm senaryolarda düşük hava sıcaklıklarına bağlı olarak soğuk stres koşullarının hâkim olduğu belirlenmiştir. Su yüzeyi içeren senaryolar, artan bağıl nem nedeniyle kış döneminde olumsuz bir etki göstermiştir. Yaz ve kış dönemleri birlikte değerlendirildiğinde, %30 bitki oranına sahip senaryo, yıl boyu dengeli ve sürdürülebilir dış mekân termal konfor koşullarını sunan senaryo olarak öne çıkmıştır. Çalışma sonuçları, soğuk iklim kentlerinde kentsel tasarım kararlarının mevsime duyarlı, ağaçlandırma ağırlıklı ve mikro iklim temelli yaklaşımlar doğrultusunda ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çalışma kapsamında herhangi bir kurum veya kuruluştan destek alınmamıştır

Etik Beyan

Etik kurul izni ve/veya yasal/özel izin alınmasına gerek olmayan bu çalışmada araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur.

Teşekkür

Bu makalenin içeriğinin oluşturulmasında çeviri yapma ve bazı ifadelerin iyileştirilmesi amacıyla Chat-GPT 5.2 yapay zekâ aracı 20 Ocak 2026 tarihinde erişilerek kullanılmıştır. Yapay zekâ aracının kullanımı ile çalışmaya cümlelerin kısaltılması ve ifadelerin iyileştirilmesi yönünde katkı sağlanmıştır.

Kaynakça

  1. Abdi, B., Hami, A., & Zarehaghi, D. (2020). Impact of small-scale tree planting patterns on outdoor cooling and thermal comfort. Sustainable Cities and Society, 56, 102085. https://doi.org/10.1016/j.scs.2020.102085
  2. Ali-Toudert, F., & Mayer, H. (2006). Numerical study on the effects of aspect ratio and orientation of an urban street canyon on outdoor thermal comfort in hot and dry climate. Building and environment, 41(2), 94-108. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2005.01.013
  3. Battista, G., Carnielo, E., & Vollaro, R. D. L. (2016). Thermal impact of a redeveloped area on localized urban microclimate: A case study in Rome. Energy and Buildings, 133, 446-454. https://doi.org/10.1016/j.enbuild.2016.10.004
  4. Banerjee, S., Pek, R. X. Y., Yik, S. K., Ching, G. N., Ho, X. T., Dzyuban, Y., ... & Chow, W. T. (2024). Assessing impact of urban densification on outdoor microclimate and thermal comfort using ENVI-met simulations for Combined Spatial-Climatic Design (CSCD) approach. Sustainable Cities and Society, 105, 105302. https://doi.org/10.1016/j.scs.2024.105302
  5. Bowler, D. E., Buyung-Ali, L., Knight, T. M., & Pullin, A. S. (2010). Urban greening to cool towns and cities: A systematic review of the empirical evidence. Landscape and urban planning, 97(3), 147-155. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2010.05.006
  6. Bruse, M., & Fleer, H. (1998). Simulating surface–plant–air interactions inside urban environments with a three dimensional numerical model. Environmental modelling & software, 13(3-4), 373-384. https://doi.org/10.1016/s1364-8152(98)00042-5
  7. Chan, S. Y., & Chau, C. K. (2021). On the study of the effects of microclimate and park and surrounding building configuration on thermal comfort in urban parks. Sustainable Cities and Society, 64, 102512. https://doi.org/10.1016/j.scs.2020.102512
  8. Chen, L., Wen, Y., Zhang, L., & Xiang, W. N. (2015). Studies of thermal comfort and space use in an urban park square in cool and cold seasons in Shanghai. Building and environment, 94, 644-653. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2015.10.020

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fiziksel Çevre Kontrolü

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

22 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

22 Ocak 2026

Kabul Tarihi

14 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Dedeoğlu, G., & Yılmaz, S. (2026). SOĞUK İKLİM BÖLGELERİNDE DIŞ MEKÂN TERMAL KONFORUNUN MİKROİKLİM TABANLI DEĞERLENDİRİLMESİ: Hilalkent TOKİ örneği. Mekansal Araştırmalar Dergisi, 4(1), 76-95. https://doi.org/10.71298/maddergi.1869895
AMA
1.Dedeoğlu G, Yılmaz S. SOĞUK İKLİM BÖLGELERİNDE DIŞ MEKÂN TERMAL KONFORUNUN MİKROİKLİM TABANLI DEĞERLENDİRİLMESİ: Hilalkent TOKİ örneği. maddergi. 2026;4(1):76-95. doi:10.71298/maddergi.1869895
Chicago
Dedeoğlu, Gizem, ve Sevgi Yılmaz. 2026. “SOĞUK İKLİM BÖLGELERİNDE DIŞ MEKÂN TERMAL KONFORUNUN MİKROİKLİM TABANLI DEĞERLENDİRİLMESİ: Hilalkent TOKİ örneği”. Mekansal Araştırmalar Dergisi 4 (1): 76-95. https://doi.org/10.71298/maddergi.1869895.
EndNote
Dedeoğlu G, Yılmaz S (01 Mayıs 2026) SOĞUK İKLİM BÖLGELERİNDE DIŞ MEKÂN TERMAL KONFORUNUN MİKROİKLİM TABANLI DEĞERLENDİRİLMESİ: Hilalkent TOKİ örneği. Mekansal Araştırmalar Dergisi 4 1 76–95.
IEEE
[1]G. Dedeoğlu ve S. Yılmaz, “SOĞUK İKLİM BÖLGELERİNDE DIŞ MEKÂN TERMAL KONFORUNUN MİKROİKLİM TABANLI DEĞERLENDİRİLMESİ: Hilalkent TOKİ örneği”, maddergi, c. 4, sy 1, ss. 76–95, May. 2026, doi: 10.71298/maddergi.1869895.
ISNAD
Dedeoğlu, Gizem - Yılmaz, Sevgi. “SOĞUK İKLİM BÖLGELERİNDE DIŞ MEKÂN TERMAL KONFORUNUN MİKROİKLİM TABANLI DEĞERLENDİRİLMESİ: Hilalkent TOKİ örneği”. Mekansal Araştırmalar Dergisi 4/1 (01 Mayıs 2026): 76-95. https://doi.org/10.71298/maddergi.1869895.
JAMA
1.Dedeoğlu G, Yılmaz S. SOĞUK İKLİM BÖLGELERİNDE DIŞ MEKÂN TERMAL KONFORUNUN MİKROİKLİM TABANLI DEĞERLENDİRİLMESİ: Hilalkent TOKİ örneği. maddergi. 2026;4:76–95.
MLA
Dedeoğlu, Gizem, ve Sevgi Yılmaz. “SOĞUK İKLİM BÖLGELERİNDE DIŞ MEKÂN TERMAL KONFORUNUN MİKROİKLİM TABANLI DEĞERLENDİRİLMESİ: Hilalkent TOKİ örneği”. Mekansal Araştırmalar Dergisi, c. 4, sy 1, Mayıs 2026, ss. 76-95, doi:10.71298/maddergi.1869895.
Vancouver
1.Gizem Dedeoğlu, Sevgi Yılmaz. SOĞUK İKLİM BÖLGELERİNDE DIŞ MEKÂN TERMAL KONFORUNUN MİKROİKLİM TABANLI DEĞERLENDİRİLMESİ: Hilalkent TOKİ örneği. maddergi. 01 Mayıs 2026;4(1):76-95. doi:10.71298/maddergi.1869895

Mekansal Araştırmalar Dergisi tarafından yayıma kabul edilen çalışmalar Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı ile yayımlanır.download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6ImYzNzYvODczYi9hNTU3LzY3NmU4YzExYTQyZWUucG5nIiwiZXhwIjoxNzU3NTAxMDI2LCJub25jZSI6IjI2ZWQyM2E3Y2ZlOTVhZDZlNWMwZDc3ZDYzYWQ5M2Y2In0.7x8GemCRmJH1aJt0uQhajOC0chjU3HGcxxDT9n11i_M