MDF LAM VE LAMİNAT YÜZEYLİ MOBİLYALARDA FORMALDEHİT EMİSYONLARININ İÇ MEKÂN HAVA KALİTESİNE ETKİSİ
Öz
İç mekân hava kalitesi, kullanıcı sağlığı ve mekânsal konfor açısından mimarlık ve iç mimarlık disiplinlerinde önemli bir tasarım parametresi haline gelmektedir. İç mekânda kullanılan mobilya ve yüzey kaplamaları, uçucu organik bileşikler (VOC) açısından önemli emisyon kaynaklarıdır. Bu bileşiklerden biri olan formaldehit, ahşap esaslı levha ve mobilya üretiminde yaygın olarak kullanılmakta ve uzun süreli maruziyet durumunda ciddi sağlık riskleri oluşturmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından yüksek riskli bir kirletici olarak sınıflandırılan formaldehit için güvenli bir maruziyet eşiğinin bulunmaması, iç mekânlarda kullanılan yapı ve donatı malzemelerinin emisyon davranışlarının deneysel olarak incelenmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, MDF Lam ve laminat yüzeyli mobilya panellerinin formaldehit emisyonlarının iç mekân hava kalitesi üzerindeki etkilerini deneysel olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında farklı kaplama türleri ve MDF sınıflarından oluşan sekiz adet 400×400 mm panel numunesi kontrollü laboratuvar ortamında test edilmiştir. Formaldehit ölçümleri, NIOSH NMAM 3500 metoduna göre UV spektrofotometresi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular, formaldehit konsantrasyonlarının 0,390-0,470 mg/m³ aralığında değiştiğini ve WHO önerileri ile EN 717-1 standardında E1 üst sınırının üzerinde olduğunu göstermektedir. Ayrıca E0 ve E1 olarak etiketlenen ürünlerde dahi yüksek emisyon değerlerinin ölçülmesi, etiket sınıflandırmaları ile gerçek kullanım koşulları arasında her zaman doğrudan bir uyum bulunmadığını ortaya koymaktadır. Bulgular, yalnızca emisyon düzeylerini ortaya koymakla kalmamakta; kenar yüzey detayları, üretim sonrası bekletme/saklama süresi ve havalandırma stratejilerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini de göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, hem literatürde hazır mobilya bileşenlerinin gerçek kullanım koşullarına yakın değerlendirilmesine katkı sunmakta hem de üretim ve kullanım aşamalarında sağlık odaklı malzeme kararlarının geliştirilmesi için veri üretmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Aksakal, N., Vizoğlu, A., & Güler, Ç. (2005). Formaldehit ve sağlık etkileri. Türk Tabipleri Birliği Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 6(22), 40-44.
- Allen, J., & Macomber, J. (2020). Healthy buildings: how indoor spaces drive performance and productivity. Cambridge, MA: Harvard University Press.
- Assasa, M., Khorshed, K., & Ebrahem, S. (2024). The role of smart finishes in reducing the spread of infection in hospital isolation rooms. Journal of Al-Azhar University Engineering Sector, 19, 448-475. https://doi.org/10.21608/auej.2024.252148.1497
- Çamlıbel, O., Ayata, Ü., Budak, A., & Yüksek, D. (2024). Ahşap bazlı kompozit yüzey kaplı yonga levhaların formaldehit gaz emisyonu ve uygulanan standartlar. Osmaniye Korkut Ata University Journal of the Institute of Science and Technology, 7(2), 592-609. https://doi.org/10.47495/okufbed.1325037
- Department of Health. (2014). Health building note 00-01: general design guidance for healthcare buildings. NHS England. https://www.england.nhs.uk/wp-content/uploads/2021/05/HBN_00-01-2.pdf adresinden 24.11.2025’te alınmıştır.
- Enginkalp, H. (2016). İç mekan donatısında kullanılan ahşap esaslı lif levhaların formaldehit salınım düzeylerinin incelenmesi ve iç mekan hava kalitesine etkilerinin araştırılması (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
- European Committee for Standardization (CEN). (2004). Wood-based panels – determination of formaldehyde release – part 1: Formaldehyde emission by the chamber method. Brüksel: CEN (European Committee for Standardization).
- Grigoriou, A. H. (1987). Formaldehyde release from edges and faces of various wood based panels. European Journal of Wood and Wood Products, 45(2), 63-67.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İç Mimarlık , Mimarlıkta Malzeme ve Teknoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Aydın Arman
0000-0003-4931-6535
Türkiye
Handan Enginkalp
Bu kişi benim
0009-0009-2424-1929
Türkiye
Cansu Akyol
0000-0002-6059-9372
Türkiye
Görkey Gürel
0009-0003-4331-9767
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
22 Mayıs 2026
Gönderilme Tarihi
28 Ocak 2026
Kabul Tarihi
30 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 1