Araştırma Makalesi

MERMER ÜRETİMİNDE KULLANILAN SOKET ATIKLARINDAN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİYLE METALLERİN VE SENTETİK ELMASIN GERİ KAZANIMI

Cilt: 60 Sayı: 2 1 Haziran 2021
PDF İndir
EN TR

MERMER ÜRETİMİNDE KULLANILAN SOKET ATIKLARINDAN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİYLE METALLERİN VE SENTETİK ELMASIN GERİ KAZANIMI

Öz

Doğal taş kesme işlemlerinde kullanılan elmaslı kesici uçların aşınmasıyla oluşan atık soketler yüksek oranda temel ve değerli/kritik metallerin (%20-92 Cu, %10-38 Co ve %0,1-0,9 Ag, %0-75 Fe) yanı sıra sentetik elmas içermektedirler. Bu çalışmada, mermer üretiminde kullanılan soket atıklarından (%0,91 Ag, %15,8 Co, %51,9 Cu) oksitleyici (H2O2, O2, hava) ortamda sülfürik asit liçiyle (0,1-0,53 M H2SO4) kritik ve değerli metallerin (Co, Cu, Ag) geri kazanımı araştırılmıştır. H2SO4 ve H2O2 konsantrasyonlarının artışıyla kobalt, bakır ve demirin tamamı çözünmüş, 1,25 M H2SO4 ve 0,5 M H2O2 konsantrasyonlarında ise %90 Ag kazanımı elde edilmiştir. Hava ilavesinin oksitleyici olmayan koşula göre metal verimlerine çok sınırlı bir olumlu etkiye sahip olduğu, bununla birlikte oksijen ilavesinin ise liç verimlerini önemli ölçüde arttırdığı belirlenmiştir. Elde edilen sentetik elmasların; 0,4-0,6 mm çaplarında, sağlam ve yeniden kullanılabilecek özellikte oldukları belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre, oksitleyici ortamda sülfürik asit liçiyle soket atıklarından kritik ve değerli metallerin yüksek metal kazanma verimleriyle geri kazanılabileceği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

116M703

Teşekkür

Yazarlar desteklerinden dolayı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’na (TÜBİTAK) (Proje No: 116M703) teşekkür eder.

Kaynakça

  1. Aktaş, Ö., 2012. Elmas tel kesme yöntemi ile mermer işletmeciliğinde elmas tellerin kesim performanslarının araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya, s.68.
  2. Birloaga, I., De Michelis, I., Ferella, F., Buzatu,M., Vegliò, F., 2013. Study on the influence of various factors in the hydrometallurgical processing of waste printed circuit boards for copper and gold recovery. Waste Management, 33(4), 935-941.
  3. Celep, O., Altınkaya, P., Yazıcı, E.Y., Deveci, H., 2016. Extraction of base and precious metals from scrap segments used in marble cutting. 15th International Mineral Processing Symposium, Istanbul-Turkey, 19-21 Ekim, 880-892.
  4. Celep, O., Aydin, G., Karakurt, I., 2013. Diamond recovery from waste sawblades: A preliminary investigation. Proceedings of the Institution of Mechanical Engineers, Part B: Journal of Engineering Manufacture, 227, 417-421.
  5. Celep, O., Orak, M., Yazıcı, E.Y., Deveci, H., 2021. Extraction of Metals from Scrap Marble Cutting Segments in Nitric Acid Solutions, JOM, DOI: 10.1007/s11837-020-04547-0 (basımda).
  6. Davenport, W.G.I., King, M., Schlesinger, M., Biswas, A.K., 2002. Extractive Metallurgy of Copper. 4th Ed., Pergamon, UK, s.432. Deveci, H., Yazıcı, E.Y., Aydın, U., Yazıcı, R., Akçil, A.U., 2010. Extraction of copper from scrap TV boards by sulphuric acid leaching under oxidising conditions. Going Green-CARE INNOVATION, Viyana, Avusturya, no: 045.
  7. Ergün, M., Sönmez, M.Ş., 2016. Recovery of metals from solutions obtained by cutting tool recycling. 18. International Metallurgy and Materials Congress, IMMC 2016, 355-358.
  8. Habashi, F., 1999. Kinetics of metallurgical processes, 1st ed., Metallurgie Extractive Quebec, Kanada, s.380. Habashi, F., 1999. Textbook of hydrometallurgy, 2nd ed., Metallurgie Extractive Quebec, Kanada, s.739.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

17 Ocak 2021

Kabul Tarihi

2 Nisan 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 60 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ahlatcı, F., Celep, O., Yazıcı, E. Y., & Deveci, H. (2021). MERMER ÜRETİMİNDE KULLANILAN SOKET ATIKLARINDAN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİYLE METALLERİN VE SENTETİK ELMASIN GERİ KAZANIMI. Bilimsel Madencilik Dergisi, 60(2), 89-96. https://doi.org/10.30797/madencilik.863077
AMA
1.Ahlatcı F, Celep O, Yazıcı EY, Deveci H. MERMER ÜRETİMİNDE KULLANILAN SOKET ATIKLARINDAN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİYLE METALLERİN VE SENTETİK ELMASIN GERİ KAZANIMI. Madencilik. 2021;60(2):89-96. doi:10.30797/madencilik.863077
Chicago
Ahlatcı, Fırat, Oktay Celep, Ersin Yener Yazıcı, ve Hacı Deveci. 2021. “MERMER ÜRETİMİNDE KULLANILAN SOKET ATIKLARINDAN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİYLE METALLERİN VE SENTETİK ELMASIN GERİ KAZANIMI”. Bilimsel Madencilik Dergisi 60 (2): 89-96. https://doi.org/10.30797/madencilik.863077.
EndNote
Ahlatcı F, Celep O, Yazıcı EY, Deveci H (01 Haziran 2021) MERMER ÜRETİMİNDE KULLANILAN SOKET ATIKLARINDAN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİYLE METALLERİN VE SENTETİK ELMASIN GERİ KAZANIMI. Bilimsel Madencilik Dergisi 60 2 89–96.
IEEE
[1]F. Ahlatcı, O. Celep, E. Y. Yazıcı, ve H. Deveci, “MERMER ÜRETİMİNDE KULLANILAN SOKET ATIKLARINDAN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİYLE METALLERİN VE SENTETİK ELMASIN GERİ KAZANIMI”, Madencilik, c. 60, sy 2, ss. 89–96, Haz. 2021, doi: 10.30797/madencilik.863077.
ISNAD
Ahlatcı, Fırat - Celep, Oktay - Yazıcı, Ersin Yener - Deveci, Hacı. “MERMER ÜRETİMİNDE KULLANILAN SOKET ATIKLARINDAN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİYLE METALLERİN VE SENTETİK ELMASIN GERİ KAZANIMI”. Bilimsel Madencilik Dergisi 60/2 (01 Haziran 2021): 89-96. https://doi.org/10.30797/madencilik.863077.
JAMA
1.Ahlatcı F, Celep O, Yazıcı EY, Deveci H. MERMER ÜRETİMİNDE KULLANILAN SOKET ATIKLARINDAN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİYLE METALLERİN VE SENTETİK ELMASIN GERİ KAZANIMI. Madencilik. 2021;60:89–96.
MLA
Ahlatcı, Fırat, vd. “MERMER ÜRETİMİNDE KULLANILAN SOKET ATIKLARINDAN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİYLE METALLERİN VE SENTETİK ELMASIN GERİ KAZANIMI”. Bilimsel Madencilik Dergisi, c. 60, sy 2, Haziran 2021, ss. 89-96, doi:10.30797/madencilik.863077.
Vancouver
1.Fırat Ahlatcı, Oktay Celep, Ersin Yener Yazıcı, Hacı Deveci. MERMER ÜRETİMİNDE KULLANILAN SOKET ATIKLARINDAN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİYLE METALLERİN VE SENTETİK ELMASIN GERİ KAZANIMI. Madencilik. 01 Haziran 2021;60(2):89-96. doi:10.30797/madencilik.863077

22562 22561 22560 22590 22558