Araştırma Makalesi

Mantıksal Akıl Yürütmede Önyargı ve Yanılgılar

Cilt: 4 Sayı: 2 31 Aralık 2022
PDF İndir

Mantıksal Akıl Yürütmede Önyargı ve Yanılgılar

Öz

Önyargı, insanların çevrelerindeki bilgileri işlerken ve değerlendirirken ortaya çıkan ve aldıkları kararları, inançları ve yargıları etkileyen ve dolayısıyla karar vermeyi daha hızlı ve daha verimli hale getirmek için tasarlanmış otomatik süreçler ve bilinçsiz bir düşünce hatalarıdır. Bu insanların içinde yaşadığı inanılmaz derecede karmaşık dünyayı basitleştirme çabalarından kaynaklanmaktadır ki bu da bazen insanları akılsızca riskler almaya yönlendirebilmektedir. Bu nedenle önyargılar, yanlış kararlara giden yolu açan mantıksal düşüncedeki kusurlar, zayıf muhakeme, bir argümanın formülasyonunda ortaya çıkan mantıksız bir adım ve insanları yanılgıya sürükleyen ya da yanlış yönlendirmeye götüren irrasyonel tutumlardır. İnsan aklını yanlışa sürükleyen bu tür yanılgıları bilmek ve tanımak, bunlardan sakınmak için önem arz etmektedir. Zira kimse genellikle bile isteye hataya düşmeyeceği için, yanlışı bilmek, yanılgıya düşmemenin ön koşuludur. O nedenle önyargıya dair fikirleri öğrenmek, düşünce sürecindeki hataları azaltabilir ve aldatılmalara, yanılmalara karşı aklı koruyabilir. Böylelikle bu öğrenme, kendi aklımızla hareket etme, daha doğru ve başarılı bir yaşam sürmemize vesile olacaktır. Dolayısıyla önyargılar, bir tartışmayı kazanmaya veya bilgiyi daha iyi sunmaya yardımcı olabilecek mantıksal hatalarla çok yakından ilişkilidir. Öyle ki önyargılar düşünmenin ilk basamağında ortaya çıkarlar ve birçok mantık hatalarına ve insanlar üzerinde yanılgılara sebep olmaktadırlar. Bu çalışmada amaç; önyargıların, özelde inanç ön yargısının, insanların günlük yaşamda akıl yürütme ve tartışma biçimleri üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ALLPORT, Gordon W. The Historical Background On Modern Social Psychology. G. Lindzey (Ed.), In: Handbook Of Social Psychology (2nd ed., Vol. 1). Reading, MA: Addison-Wesley, 1954.
  2. ALLPORT, Gordon W. The Nature of Prejudice, MA: Addison Wesley Publishing, 1954.
  3. GONZALEZ, Ana Valeria; ROGERS, Anna and SØGAARD, Anders. “On the Interaction of Belief Bias and Explanations”, Findings of the Association for Computational Linguistics: ACL-IJCNLP, pp. 2930–2942, 2021.
  4. ARISTOTLE. “Topica”, Translator, W.A. Pickard-Cambridge, Editor: Ross, W.D., The Works of Aristotle Volume I, Oxford University Press, London, 1963.
  5. BENTHAM, Jeremy. The Book of Falacies. London: John and H.L. Hunt, 1824.
  6. BRİSSON, Janie; CHANTAL, Pier-Luc de; FORGUES, Hugues Lortie and MARKOVİTS, Henry. “Belief Bias İs Stronger When Reasoning İs More Difficult”, Thinking & Reasoning, 20(3), 385–403, 2014.
  7. BUDAK, Selçuk. Psikoloji Sözlüğü, Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 2003.
  8. ČAVOJOVÁ, Vladimíra. “Belief Bias Effect İn Reasoning Of Future Teachers”, Procedia- Social and Behavioral Sciences 174, pp. 2211 – 2218, 2015.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mantık

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

7 Ağustos 2022

Kabul Tarihi

13 Ekim 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 4 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Durhan, G. (2022). Mantıksal Akıl Yürütmede Önyargı ve Yanılgılar. Mantık Araştırmaları Dergisi, 4(2), 6-23. https://izlik.org/JA53KS97BT
AMA
1.Durhan G. Mantıksal Akıl Yürütmede Önyargı ve Yanılgılar. MAD. 2022;4(2):6-23. https://izlik.org/JA53KS97BT
Chicago
Durhan, Gülümser. 2022. “Mantıksal Akıl Yürütmede Önyargı ve Yanılgılar”. Mantık Araştırmaları Dergisi 4 (2): 6-23. https://izlik.org/JA53KS97BT.
EndNote
Durhan G (01 Aralık 2022) Mantıksal Akıl Yürütmede Önyargı ve Yanılgılar. Mantık Araştırmaları Dergisi 4 2 6–23.
IEEE
[1]G. Durhan, “Mantıksal Akıl Yürütmede Önyargı ve Yanılgılar”, MAD, c. 4, sy 2, ss. 6–23, Ara. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA53KS97BT
ISNAD
Durhan, Gülümser. “Mantıksal Akıl Yürütmede Önyargı ve Yanılgılar”. Mantık Araştırmaları Dergisi 4/2 (01 Aralık 2022): 6-23. https://izlik.org/JA53KS97BT.
JAMA
1.Durhan G. Mantıksal Akıl Yürütmede Önyargı ve Yanılgılar. MAD. 2022;4:6–23.
MLA
Durhan, Gülümser. “Mantıksal Akıl Yürütmede Önyargı ve Yanılgılar”. Mantık Araştırmaları Dergisi, c. 4, sy 2, Aralık 2022, ss. 6-23, https://izlik.org/JA53KS97BT.
Vancouver
1.Gülümser Durhan. Mantıksal Akıl Yürütmede Önyargı ve Yanılgılar. MAD [Internet]. 01 Aralık 2022;4(2):6-23. Erişim adresi: https://izlik.org/JA53KS97BT