OKULLARDA ÖRGÜTSEL MUHALEFETİN YÖNETİMİ

Müjdat Güntekin; Emine Önder

doi:10.21764/maeuefd.1335443

OKULLARDA ÖRGÜTSEL MUHALEFETİN YÖNETİMİ

Öz

Bu araştırmada okul müdürlerinin öğretmenlerin muhalif davranışını yönetme tarzını ve okul müdürlerinin muhalefeti yönetme tarzının örgütsel muhalefet türüne göre nasıl bir farklılaşma gösterdiğini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada olgubilim deseni kullanılmıştır. İç Batı Akdeniz Bölgesindeki bir ilde yürütülen araştırmada okul yöneticileri ve öğretmenlerden oluşan 25 katılımcının görüşüne başvurulmuştur. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Veriler içerik analizi yöntemiyle deşifre edilmiştir. Araştırmada okul müdürlerinin muhalefeti yönetirken muhalif çalışanı kazanma, muhalefeti pekiştirme, muhalefeti dikkate almama ve muhalefetin tekrarlanmasının önüne geçmek için yaptırım uygulama şeklinde farklı yaklaşımları benimsedikleri saptanmıştır. Okul müdürlerinin yönetim yaklaşımının, muhalefet türüne göre farklılaştığı anlaşılmıştır. Muhalefet doğrudan kendine ifade edildiğinde okul müdürünün muhalefeti daha yapıcı bir yaklaşımla yönettiği görülmüştür. Muhalefet haber uçurma türünde gerçekleştiğinde ise okul müdürünün muhalefeti yönetme yaklaşımının sertleştiği, muhalif öğretmenin daha olumsuz tepkilerle karşı karşıya kaldığı tespit edilmiştir. Okul müdürlerinin bazıları örgütsel muhalefeti önlemeye yönelik tedbir almasa da bazılarının kimi zaman önleyici kimi zaman da caydırıcı önlemlere başvurdukları saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ağalday, B. (2013). İlköğretim okullarında görevli öğretmenlerin örgütsel muhalefete ilişkin görüşleri. Dicle Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Diyarbakır.
Ağalday, B. , Özgan, H. & Arslan, M. C. (2016). İlkokul ve ortaokullarda görevli yöneticilerin örgütsel muhalefete ilişkin algıları. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 4(3), 35-50. https://dergipark.org.tr/tr/pub/pegegog/issue/22576/241178
Akada, T. (2015). Örgütsel muhalefete ilişkin öğretmen görüşleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Bilginoğlu, E. ve Yozgat, U. (2020). İş tatmini, örgütsel muhalefet ve işten ayrılma niyeti ilişkisi üzerine bir araştırma. Business & Management Studies: An International Journal, 8(1), 255-271. https://doi.org/10.15295/bmij.v8i1.1400
Dağlı, A. ve Ağalday, B. (2014a). Öğretmenlerin örgütsel muhalif davranış biçimlerine ilişkin görüşleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(50), 112-128. https://doi.org/10.17755/esosder.54733
Dağlı, A. ve Ağalday, B. (2014b). Öğretmenlerin örgütsel muhalefetin sonuçlarına ilişkin görüşleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(1), 170-182. http://dx.doi.org/10.16992/ASOS.136
Devine, T. and Maassarani, T. F. (2011). The Corporate Whistleblower’s Survival Guide A Handbook for Committing the Truth. San Francisco: Berrett-Koehler Publishers.
Graham, J. W. (1986). Principled organizational dissent: A theoretical essay. Research in Organizational Behavior, 8, 1-52.

Gül, Y. (2020). Ortaokullarda öğretmenlerin örgütsel muhalefet yaşama düzeyi, nedenleri ve sonuçları. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Iliman Püsküllüoğlu, E. ve Altınkurt, Y. (2018). Öğretmenlerin eleştirel düşünme eğilimleri ile örgütsel muhalefet davranışları arasındaki ilişki. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(4), 897-914. https://dergipark.org.tr/en/pub/hunefd/issue/39869/472909
Kadı, A. ve Beytekin, O. F. (2015). Okul kültürü ve örgütsel muhalefet davranışları arasındaki ilişkinin mesleki değerler aracılığıyla araştırılması. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 5(1), 71-97. http://kalemacademy.com/Cms_Data/Sites/KalemAcademy/Files/KalemAcademyRepository/sayilar/Sayi8_03OkulKulturuveOrgutsel.pdf
Kassing, J. W. (1997). Articulating, antagonizing, and displacing: a model of employee dissent, Communication Studies, 48(4), 311-332. https://doi.org/10.1080/10510979709368510
Kassing, J. W. (2001). From the looks of things: Assessing perceptions of organizational dissenters. Management Communication Quarterly, 14(3), 442-470. https://doi.org/10.1177%2F0893318901143003
Kassing, J. W. (2002). Speaking up: Identifying employees’ upward dissent strategies. Management Communication Quarterly, 16(2), 187-209. https://doi.org/10.1177%2F089331802237234
Kassing, J. W., & Armstrong, T. A. (2002). Someone’s going to hear about this: Examining the association between dissent-triggering events and employee’ dissent expressions. Management Communication Quarterly, 16(1), 39-65. https://doi.org/10.1177/0893318902161002
Kavak, O. ve Kaygın, E. (2018). Örgütsel adalet algısının örgütsel muhalefet davranışı üzerindeki etkisi. Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences, 04(01), 33-51. http://www.ibaness.org/bnejss/2018_04_01/05_Kavak_and_Kaygin.pdf
Miles, B. M. & Huberman, A. M. (2016). Qualitative data analysis. London: Sage Publications.
Özdemir, M. (2010) Ankara ili kamu genel liselerinde görev yapan yönetici ve öğretmenlerin örgütsel muhalefete ilişkin görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Özdemir, M. (2013). Genel liselerde görev yapan öğretmenlerin örgütsel muhalefete ilişkin görüşleri (Ankara ili örneği). Eğitim ve Bilim, 38(168). http://eb.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/1188
Polat, S. ve Günçavdı, G. (2019, Mayıs) Okul yöneticilerinin öğretmenlerin gösterdikleri örgütsel muhalefet için görüşleri. 14. Uluslararası Eğitim Yönetimi Kongresi’nde sunulmuş bildiri, ODTÜ, Ankara.
Polatcan, M. ve Kılınç, A. Ç. (2018). Fenomenoloji ve araştırmalarda fenomenolojik yöntem. Beycioğlu, K., Özer N. ve Kondakçı Y. (Ed.), Eğitim Yönetiminde Araştırma (s. 391-408). Ankara: Pegem Akademi.
Redding, W. C. ( 1985 ). Rocking boats, blowing whistles, and teaching speech communication. Communication Education, 34, 245- 258. https://doi.org/10.1080/03634528509378613
Riaza, M., Junejo, M. A., & Shar, A. H. (2020). Leadershıp styles: Relationshıp with organizational dissent and conflict management mediation analysis via Cb-Sem approach. International Transaction Journal of Engineering, Management, & Applied Sciences & Technologies. 11(11), 1-12. http://doi.org/10.14456/ITJEMAST.2020.212
Shahinpoor, N., & Matt, B. F. (2007). The power of one: Dissent and organizational life. Journal of Business Ethics, 74(1), 37-48. https://doi.org/10.1007/s10551-006-9218-y
Tutar, H. ve Sadykova, G. (2014). Örgütsel demokrasi ve örgütsel muhalefet arasındaki ilişki üzerine bir inceleme. İşletme Bilimi Dergisi, 2(1), 1-16. https://dergipark.org.tr/en/pub/jobs/issue/22918/245405
Uğurlu, E., & B. Bostancı, A. (2017). Öğretmenlerin politik yetileri ile örgütsel muhalefet düzeyleri arasındaki ilişki. Journal of Human Sciences, 14(4), 4050-4064. https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/IJHS/article/view/5070/2395
Yıldırım A. ve Şimşek H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık. Yıldız, K. (2014). Örgütsel muhalefet. Akademik Bakış Dergisi, 43, 1-20. https://dergipark.org.tr/tr/pub/abuhsbd/issue/32934/365871
Yılmaz, T. (2019). İlköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel muhalefete ilişkin görüşleri. Sakarya Üniversitesi Eğitim bilimleri Enstitüsü, Sakarya.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Müjdat Güntekin
Türkiye

Emine Önder ^*
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Ekim 2023

Gönderilme Tarihi

31 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

16 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 68

DOI

https://doi.org/10.21764/maeuefd.1335443

IZ

https://izlik.org/JA92PR35WA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Güntekin, M., & Önder, E. (2023). OKULLARDA ÖRGÜTSEL MUHALEFETİN YÖNETİMİ. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, 68, 108-127. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1335443

Cited By

Teachers’ perceptions of organizational dissent management in schools: Scale development and psychometric evaluation

International Journal of Assessment Tools in Education

https://doi.org/10.21449/ijate.1735671