Examining children's books in the context of life skills components

Yıl 2025, Sayı: 74, 16 - 37, 30.04.2025

Fırat Yardımcıel

https://doi.org/10.21764/maeuefd.1529550

Öz

The aim of the research is to examine children's literature works in the context of the life skill components they convey, to understand the characteristics of these works in the context of their contributions to children's education, and to reveal their potential effects. In this context, it is thought that the findings regarding child education in the examined children's books will also be a resource for researchers working in this field. The research is limited to thirty books included in the study and published. In the current study, document analysis method and content analysis techniques were used in the data collection process. The written editions of all 30 children's books that constitute the scope of the research were evaluated. A separate life skills component evaluation form was prepared for each work during the research process. The works were evaluated in the context of this form. The study form consists of 10 separate items. It was determined that the examined works will contribute to the development of children's cognitive and emotional life skills. It is seen that life skills are mostly included in all children's books. It was determined that the works that include life skills the most are "Siyah İnci, Serçecik, Bulut Satan Çocuk, Güneşi Bile Tamir Eden Adam, Arın'ın Düşü, Şila and Renk Yelpazesi". It is thought that this situation is also related to the page numbers and themes of the books examined.

Anahtar Kelimeler

Life Skills , Children's Literature , Children's Books , Content Analysis

Yaşam beceri bileşenleri bağlamında çocuk kitaplarının incelenmesi

Öz

Araştırmanın amacı çocuk edebiyatı ürünlerinin ilettiği yaşam beceri bileşenleri bağlamında incelenmesi, bu eserlerin çocuk eğitimine katkıları bağlamında özelliklerini anlamak ve potansiyel etkilerini ortaya koymaktır. Bu minvalde incelen çocuk kitaplarında çocuk eğitimine ait bulguların bu alanda çalışan araştırmacılara da kaynaklık edeceği düşünülmektedir. Araştırma çalışmaya dahil edilen ve baskısı yapılan otuz kitap ile sınırlandırılmıştır. Mevcut çalışmada veri toplama sürecinde doküman analizi yöntemi ve içerik analizi tekniklerine baş vurulmuştur. Araştırmanın kapsamını oluşturan 30 adet çocuk kitabının tamamının yazılı baskısı değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Araştırma sürecinde her bir eser için ayrı bir yaşam becerileri birleşeni değerlendirme formu hazırlanmıştır. Eserler bu form bağlamında değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Çalışma formu 10 ayrı maddeden oluşmaktadır. İncelenen eserlerin çocukların bilişsel ve duyuşsal yaşam beceri gelişimine katkı sağlayacağı tespit edilmiştir. Çocuk kitapların tamamında yaşam becerilerine çoğunlukla yer verildiği görülmektedir. Sırasıyla yaşam becerilerine en çok yer veren eserlerin, “Siyah İnci, Serçecik, Bulut Satan Çocuk, Güneşi Bile Tamir Eden Adam, Arın’ın Düşü, Şila ve Renk Yelpazesi” olduğu tespit edilmiştir. Bu durumun incelenen kitapların sayfa sayıları ve temalarıyla da ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yaşam Becerileri , Çocuk Edebiyatı , Çocuk Kitapları , İçerik Analizi

Kaynakça

• Behroz-Sarcheshmeh, S., Karimi, M., Mahmoudi, F., Shaghaghi, P. ve Jalil-Abkenar, S. S. (2017). Effect of training of life skills on social skills of high school students with intellectual disabilities. Journal of Practice in Clinical Psychology, 5(3), 177-186. doi: 10.18869/acadpub.jpcp.5.3.177
• Buluş, M., & Bağcı, B. (2016). Evlilik doyumu: Aile yılmazlığı ve etkili iletişim becerilerinin rolü. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(40). 136-152. https://dergipark.org.tr/en/pub/maeuefd/issue/26849/282356
• Dalbudak, E., & Rençber, Ö. F. (2022). Çok kriterli karar verme yöntemleri üzerine literatür incelemesi. Gaziantep Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(1), 1- 17. https://doi.org/10.55769/gauniibf.1068692
• Donald, D., Lazarus, S. ve Lolwana, (1999). The development of education support services in South Africa the process of transition: Goals and strategies. South African Journal of Education, 15(1), 52-57.
• Edis, A., & Calp, Ş. (2023). Çocuk kitaplarındaki yaşam becerilerinin karakterlerin özellikleri ve içerik bağlamında incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 150-161.
• Erol, S. & Kara, Ö. T. (2020). Çocuk yazınında eleştirel düşünme becerileri, yeterlikleri ve tutumları üzerine bir inceleme: Küçük Kara Balık örneği. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 9(3), 1125-1135.
• Güngör, S., & Özcan, U. (2022). Karar kuramı ve karar verme. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi (33), 119 -125. https://doi.org/10.31590/ejosat.1035682
• Hasta, D., & Güler, M. E. (2013). Saldırganlık: Kişilerarası ilişki tarzları ve empati açısından bir inceleme. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 64-104.
• Işıtan, S. (2016). Özel amaçla yazılmış çocuk kitapları, International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 11(4), 471-492. https://dspace.balikesir.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12462/3930
• Jordaan, C. & Naudé, M. (2018). Teaching life skills in the intermediate phase. Pretoria, South Africa: Van Schaik. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aduefebder/issue/55094/694852
• Kanmaz, F. E. & Aslan, C. (2022). Eleştirel düşünme becerisi edindirme bağlamında çocuk ve gençlik kitaplarının incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 55(2), 447-483. Köroğlu, F. (2024). Şermin Yaşar’ın çocuk kitaplarındaki mizahi üslubun çocukların duyuşsal gelişimindeki işlevleri bağlamında incelenmesi. Uluslararası Düzce Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(1), 1-10. https://doi.org/10.62195/ijdes.1471158
• Körükçü, Ö. (2012). Okulöncesi eğitime yönelik resimli çocuk kitaplarının bulunması gereken temel özellikler açısından incelenmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 243-254.
• MEB (Millî Eğitim Bakanlığı) (2024). Hayat Bilgisi Dersi (1, 2 ve 3. Sınıflar) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://mufredat.meb.gov.tr/
• Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 273-294. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227356
• OECD (2022). PISA 2022 Ülke Özetleri. https://pisa.meb.gov.tr/www/raporlar/icerik/5
• Okumuşlar, M. (2006). Din eğitiminde etkin bir yöntem olarak hikâye. Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 21, 237-252. https://dergipark.org.tr/tr/download/articlefile/184359
• Özübal, S. (2024). Sevda Müjgan Yüksel'in çocuk edebiyatı ürünlerinin değerler eğitimi açısından incelenmesi (Tez No. 847626) [Yüksek Lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi-İzmir]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Razı, G. S., Kuzu, A., Yıldız, A. N., Ocakcı, A. F., & Arifoğlu, B. Ç. (2009). Çalışan gençlerde benlik saygısı, iletişim becerileri ve stresle baş etme. TAF Preventive Medicine Bulletin, 8(1),16-26.
• Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç., Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256. https://doi.org/10.33400/kuje.843306
• Sibanda, L. & Herman, T. (2024). Do textbooks reflect learners’ diversity? A case study of Grade 4 English and life skills textbooks. South African Journal of Education, 44(2), 1-10. https://doi.org/10.15700/saje.v44n2a2328
• Sildir, E. & Akcan-Tüfekci, A. (2018). Hikâye kitaplarının sosyal-duygusal alan kazanımlarını desteklemeleri yönünden incelenmesi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 5(1), 265-286.
• Şahin, Ö., & Başgül, M. (2020). PISA üzerine yapılan lisansüstü tezlerin doküman analizi ile incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 50-66.
• Şimşek, Ş. & Özkan, A. (2022). Anooshirvan Miandji'nin çocuk kitaplarının eleştirel düşünme becerileri bağlamında incelenmesi. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR), 6(1), 1-17. pub/chedar/issue/74808/1183230
• Toptaş, V., & Kılıçkaya, M. (2017). Problem çözme: Literatür incelemesi. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 2(2), 20-31. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/308643
• Tozduman Yaralı, K. (2020). Gelişimsel açıdan eleştirel düşünme ve çocuklarda eleştirel düşünmenin desteklenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 454-479. https://doi.org/10.9779/pauefd.536546
• Turan, L. (2005). Arkadaş edinme güçlüğü çeken çocukların problemlerini çizmede çocuk edebiyatından yararlanma. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi (KKEFD), 12, 124-135. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunikkefd/issue/2773/37123
• Türk Dil Kurumu Sözlükleri (TDK) (2024). Stres sözcüğü. https://sozluk.gov.tr/
• WHO (World Health Organization) (1997). Life skills education for children and adolescents in school. Introduction and guidelines to facilitate the development and implementation of life skills programmes. Geneva: World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/63552
• WHO (World Health Organization) (2013). Life skills education in schools. Program on mental health. Division of mental health and prevention of substance abuse. Geneva: World Health Organization.
• Yaşar, M. (2018). Nitel araştırmalarda nitelik sorunu. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 55-73. https://doi.org/10.21666/muefd.426318
• Yeşilyurt, E. (2020). Yaratıcılık ve yaratıcı düşünme: Tüm boyut ve paydaşlarıyla kapsayıcı bir derleme çalışması. OPUS International Journal of Society Researches, 15(25), 3874-3915. https://doi.org/10.26466/opus.662721
• Yıldırım, Y. & Temel, Z. F. (2020). Yaşam becerileri eğitim programının anasınıfına devam eden çocukların yaşam becerilerine ve sosyal uyumlarına etkisinin incelenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 34(2), 384-405. https://doi.org/10.33308/26674874.2020342212
• Zambo, D. (2007) Using picture books to help young students with special needs regulate their emotions. Teaching Exceptional Children, 39(3), 32–39.