Türkiye’de ters yüz öğretim modeli ile eğitim alanında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi: Sistematik derleme

Yıl 2026, Sayı: 77, 102 - 127, 31.01.2026

Derya Kara , Prof. Dr. Rabia Sarıkaya

https://doi.org/10.21764/maeuefd.1538183

https://izlik.org/JA76TU26BF

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de 2018–2024 yılları arasında eğitim alanında “Ters Yüz Öğretim Modeli (TYÖM)” ile hazırlanmış lisansüstü tezlerin eğilimlerini belirlemektir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli ile yürütülmüştür. Veri kaynağı olarak, araştırmacılar tarafından belirlenen dâhil edilme kriterlerine uygun şekilde hazırlanmış tez inceleme formu kullanılmıştır. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında, belirtilen yıllar arasında eğitim alanında yapılmış toplam 203 lisansüstü teze ulaşılmıştır. Tezler; türü, yılı, enstitüsü, dili, anahtar kelimeleri, pilot uygulama durumu, yöntemi, deseni, çalışma grubu seçme yöntemi, çalışma grubunun özellikleri ve büyüklüğü, konusu, veri toplama araçları, geçerlik–güvenirlik yöntemi, değişkenleri, veri analizi, sonuçları ve önerileri açısından incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, Türkiye’de eğitim alanında TYÖM’ne yönelik lisansüstü tezlerin çoğunlukla yüksek lisans düzeyinde (%72) olduğu görülmüştür. En fazla araştırmanın yapıldığı yıl 2023 (f=68) yılı olarak öne çıkmakta olup yapılan araştırmaların genel olarak eğitim bilimleri enstitüsünde (%75) gerçekleştirildiği ve genel olarak Türkçe (%89) yazıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Yöntem açısından en çok karma yöntem açıklayıcı desen (f=44) tercih edilmiştir. Örnekleme yöntemi olarak çoğunlukla uygun örnekleme (f=74) kullanılmıştır. Çalışma gruplarının %73’ünde 30’dan fazla katılımcı yer almış, uygulama süresinin çoğunlukla 5–10 hafta arasında (%39) olduğu görülmüştür. Konu bakımından ise tezlerin en çok fen bilimleri alanında (%27) yoğunlaştığı saptanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Ters yüz öğretim , eğitim , lisansüstü tez , sistematik derleme

Etik Beyan

Sistematik derleme çalışması olduğu için etik kurul onayı gerekmemiştir.

An investigation of postgraduate theses in the field of education with flipped classroom model in Türkiye: A systematic review

https://izlik.org/JA76TU26BF

Öz

The aim of this study is to identify the trends of graduate theses prepared using the “Flipped Classroom Model” in the field of education in Turkey between 2018 and 2024. The research was conducted using the descriptive survey model, one of the quantitative research methods. As a data source, a thesis review form prepared in accordance with the inclusion criteria determined by the researchers was used. A total of 203 graduate theses in the field of education, completed between the specified years, were accessed through the Council of Higher Education’s National Thesis Center database. The theses were examined in terms of type, year, institute, language, keywords, pilot study status, method, design, sampling method, characteristics and size of the study group, topic, data collection tools, validity–reliability method, variables, data analysis, results, and recommendations. The findings indicate that graduate theses on the Flipped Classroom Model in the field of education in Turkey were mostly at the master’s level (72%). The year with the highest number of studies was 2023 (f=68). Most theses were conducted within institutes of educational sciences (75%) and were written predominantly in Turkish (89%). Regarding methodology, the explanatory sequential mixed method design (f=44) was the most frequently preferred. Convenience sampling (f=74) was the most commonly used sampling method. In 73% of the studies, the sample size exceeded 30 participants, and the implementation period was most often between 5 and 10 weeks (39%). Most theses focused on science education (27%). Recommendations were made based on the results.

Anahtar Kelimeler

Flipped teaching , education , graduate thesis , systematic review

Etik Beyan

Since this study is a systematic review, ethics committee approval was not required.

Kaynakça

• Aziz, S. K. (2021). Ters yüz öğrenme modelinin biyoloji konularını öğrenmeye etkisi: mitrokondri ve kloroplast örneği. (Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Balıkçı, H. C. (2015). “Flipped classroom” modeliyle hazırlanan derse ilişkin öğrenci görüşlerinin ve ders başarılarının değerlendirilmesi. (Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Beriş, E. (2023). Fen bilimleri eğitiminde ters yüz öğrenme modelinin 6. Sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, bilimsel süreç becerilerine ve üst bilişe yönelimli sınıf çevresine etkisi. (Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Bozdoğanlı, D. (2023). Ters yüz öğretim modelinin ortaokul türkçe dersinde dil bilgisi öğretimine etkisi. (Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Bölük, F. (2023). Ters yüz öğrenme modelinin 9. Sınıf hücre ünitesi akademik başarısına ve öğrenci görüşlerine olan etkisinin araştırılması. (Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş, Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri (18. Baskı). Pegem Akademi.
• Ceyhan, E. & Hamzaoğlu, E. (2022). Türkiye’de fen bilimleri eğitimi alanında ters yüz öğrenme yaklaşımının kullanıldığı lisansüstü tezlerin incelenmesi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 6(1), 31-43.
• Creswell J. W., & Plano Clark V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Sage.
• Chou, C. P., Chen, K. W., & Hung, C. J. (2021). A study on flipped learning concerning learning motivation and learning attitude in language learning. Frontiers in Psychology, 12. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2021.753463/full
• Demiralay, R. (2014). Evde ders okulda ödev modelinin benimsenmesi sürecinin yeniliğin yayılımı kuramı çerçevesinde incelenmesi. (Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Doğan, M. (2022), Türkiye’de gerçekleştirilen ters yüz edilmiş sınıfa yönelik tez çalışmalarının bibliyometrik analizi. (Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Kaya, E. (2023). Ters yüz sınıf modeline dayalı öğretimin ilkokul 4. Sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersi başarı ve tutumlarına etkisi. (Doktora tezi, İnönü Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Karaçam, Z. (2013). Sistematik Derleme Metodolojisi: Sistematik Derleme Hazırlamak İçin Bir Rehber. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(1), 26-33.
• Karaismailoğlu, F. (2022). Ters yüz sınıf modeli çerçevesinde gerçekleştirilen 3d modellemenin fen bilgisi öğretmen adaylarının uzamsal yetenekleri ve akademik başarıları üzerine etkisinin incelenmesi. (Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Karataş, G. (2021). Türkiye’de ters yüz edilmiş öğrenme ile ilgili yapılan lisansüstü tezlerin tematik, metodolojik ve istatistiksel açıdan incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Kaya, M. F. (2018). 4. Sınıf öğrencilerinin temel dil becerilerinin geliştirilmesine yönelik tersyüz sınıf modelinin uygulanması. (Doktora Tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Kocabatmaz, H. (2021). Ters yüz sınıf modeli. A. Özdemir (Ed.), Ters yüz sınıf modeli içinde (s. 71-115). Pegem Akademi.
• Koçak, G. (2019). Ters yüz öğrenmenin 7. sınıf öğrencilerinin akademik başarısına etkisi. (Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Mohan, D. (2018). Flipped classroom, flipped teaching and flipped learning in the foreign/second language post-secondary classroom. Nouvelle Revue Synergies Canada, (11). https://journal.lib.uoguelph.ca/index.php/nrsc/article/view/4016/4112
• Ök, S. (2019). Ters yüz öğrenme ortamlarında öğrencilerin akademik başarılarının ve öz-düzenleyici öğrenme becerilerinin araştırılması. (Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Sevim, O. & Karabulut, A. (2023). Ters yüz öğrenme ile ilgili yapılan lisansüstü çalışmaların incelenmesi: bir eğilim araştırması. 2. International Conference on Scientific and Academic Research, March 14-16.
• Solak, B. & Coştu, F. (2023). Fen eğitiminde ters yüz edilmiş öğrenme modeli: bir meta synthesis study. Araştırma Dergisi, 4(1), 107- 135.
• Şentürk, C. (2016). Öğretmenlerin e-öğretmeye yönelik tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(43), 1501-1511. https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/investigation-of-the-attitudes-of-teachers-towards-elearning-based-on-severalvariables.pdf
• Urfa, M. (2017). Bilim etiği öğretiminde ters yüz sınıf modelinin uygulanması. (Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• The PRISMA Statement. (n.d.). http://www.prisma-statement.org. (Şekil 1. Erişim: 29.07.2024)
• Tetik, İ. (2022). Ters yüz sınıf modelinin arapça öğretiminde akademik başarı ve tutum üzerine etkisi. (Doktora Tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Tufançlı, S. (2021). 2016-2020 yılları arasında ters yüz sınıf modeli ile yapılmış lisansüstü tezlerin yapısal incelemesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2), 135-150.
• Tüfekçi Aslım, S. (2021). Harmanlanmış öğrenme. A. Özdemir (Ed.), Ters yüz sınıf modeli içinde (s. 51-69). Pegem Akademi.
• Yıldız, Y. (2017). Flüt eğitiminde ters yüz öğrenme modelinin öğrencilerin akademik başarıları motivasyonları ve performansları üzerine etkisinin incelenmesi. (Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10.baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz, H. (2021). Ters yüz öğrenme modellerine dayalı gitar eğitimi ve eşlikleme dersinin motivasyona, tutuma ve eşiklemeye etkisi. (Doktora Tezi, İnönü Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Zainuddin, Z. Ve Halili, S. H. (2016). Flipped classroom research and trends from different fields of study. International Review of Research in Open and Distributed Learning, 17(3), 313-340. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1102721.pdf