Türkiye ve Almanya ortaöğretim İngilizce öğretim programlarının kapsayıcı eğitim bağlamında karşılaştırılması

Öz

Eğitim sistemleri, farklı özelliklere sahip bireylerin eşit ve adil bir şekilde yer aldığı kapsayıcı bir yapıya dönüşmeden, sürdürülebilir bir barış ve toplumsal uyum sağlanması mümkün değildir. Kapsayıcı eğitimde, özellikle öğretim programlarının kapsayıcı yapıya uygunluğu önemli hususlardan biridir. Bu çalışma ile Türkiye ve Almanya’nın ortaöğretim İngilizce dersi öğretim programlarının kapsayıcı eğitim bağlamında incelenmesi ve karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu nitel çalışmada durum çalışması deseni kullanılmıştır. Verilerin toplanması sürecinde doküman analizinden yararlanılmıştır. Veriler ise betimsel ve içerik analizi ile incelenmiştir. Araştırma sonucunda kapsayıcılık açısından Türkiye’deki programda yer alan kazanımların %8,1’inin kapsayıcı eğitimle ilişkili iken, Almanya’daki programda kazanımların %17,9’unun kapsayıcılığa yönelik olduğu ortaya çıkmıştır. Türkiye’deki programda yer alan kapsayıcılık ile ilgili kazanımlar içerisinde en çok farklılıkları tanımaya, en az farklılıklarla etkileşim boyutuna yönelik kazanımların olduğu tespit edilmiştir. Almanya programında ise tam tersi en çok farklılıklarla etkileşim boyutuna yönelik, en az ise farklılıkları tanıma boyutuna yönelik kapsayıcılık ile ilgili kazanımların olduğu ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte Türkiye’deki programda kapsayıcı eğitimin alt boyutlarına yer verildiği ancak belirli bir derinlikten yoksun olduğu; Almanya’daki programda ise kapsayıcı eğitimin sadece bazı alt boyutlarına yer verildiği ancak bunun derinlemesine işlendiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Kapsayıcı eğitim
• ortaöğretim
• İngilizce öğretim programı
• Türkiye
• Almanya

A comparison of secondary education English curricula of Türkiye and Germany in the context of inclusive education

Abstract

Sustainable peace and social harmony can be achieved if education systems become inclusive and include individuals with different needs equally and fairly. In inclusive education, the compatibility of curricula with an inclusive structure is an important issue. This research aims to analyze and compare the Turkish and German secondary education English curricula in the context of inclusive education. The study was designed as a qualitative case study. During data collection, document analysis was applied. The data were analyzed by using descriptive and content analyses. The results show that 8.1% of the learning outcomes in the Turkish curriculum are related to inclusive education, while in the German curriculum, this figure is 17.9%. Moreover, in the Turkish curriculum, among the learning outcomes related to inclusion, the most outcomes are related to recognition of differences, and the fewest outcomes are related to the dimension of interaction. In the German curriculum, the most outcomes are in the dimension of interaction and the fewest in the dimension of recognition. Furthermore, the Turkish curriculum includes sub-dimensions of inclusive education but lacks a certain depth. On the other hand, the German curriculum includes only some sub-dimensions of inclusive education, but these are covered in depth.

Keywords

• Inclusive education
• secundary education
• English curriculum
• Türkiye
• Almanya

Kaynakça

1. Alpar, M. (2013). Yabancı dil öğretiminde kültürel unsurların önemi. The Journal of Language and Linguistic Studies, 9(1), 95-106.
2. Avcı, B. (2018). Türkiye, Norveç ve Danimarka ilköğretim İngilizce dersi öğretim programları ile İngilizce öğretmeni yetiştirme programlarının karşılaştırılması (Yüksek lisans tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi.
3. Balcı, A. (2000). İkibinli yıllarda Türk Milli Eğitim Sisteminin örgütlenmesi ve yönetimi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 24(24), 495-508.
4. Barton, L. (2003). The politics of education for all. In M. Nind, J. Rix, K. Sheehy, & K. Simmons (Eds.), Inclusive education: Diverse perspectives (Learning from each other) (pp. 57-64). David Fulton Publishers.
5. Böttinger, T. (2017). Exklusion durch Inklusion? Stolpersteine bei der Umsetzung. W. Kohlhammer GmbH.
6. Byram, M., Gribkova, B., & Starkey, H. (2002). Developing the intercultural dimension in language teaching: A practical introduction for teachers. Council of Europe. https://rm.coe.int/16802fc1c3
7. Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & C. B. Demir, Trans. Eds.). Siyasal Kitabevi.
8. Gelen, İ. (n.d.). Yapılandırmacılık: Öğretim ilke ve yöntemleri [Lecture notes]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi. https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/ismailgelen/134659/IG%20Yapilandirmacilik%20OIY.pdf

9. Gülsoy Kerimoğlu, P. N. (2019). Türkiye ve Güney Kore eğitim sistemlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
10. Gültekin Talayhan, Ö., & Sakız, H. (2022). Beşinci sınıf İngilizce dersi öğretim programının kapsayıcı eğitim ilkeleri etrafında incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 12(2), 574-590. https://doi.org/10.24315/tred.881080
11. Hinz, A. (2014). Inklusion im Bildungskontext: Begriffe und Ziele. In S. Kroworsch (Ed.), Inklusion im deutschen Schulsystem. Barrieren und Lösungswege - Aus der Reihe Sozialhilfe und Sozialpolitik (S11, pp. 15-25). Deutscher Verein für öffentliche und private Fürsorge e.V.
12. İnandı, Y. (2005). Avrupa Birliği ülkeleri eğitim sistemi ile Türk eğitim sisteminde eğitimin yönetimi ve finansmanı (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi.
13. Kadan, G., & Aral, N. (2020). Inclusive education and application of inclusive education today. In Academic studies in educational sciences II (pp. 83-101). Gece Kitaplığı.
14. Karahan Üzülmez, Y., & Karakuş, F. (2018). Ortaokul İngilizce dersi öğretim programının ve İngilizce ders kitaplarının çokkültürlülük açısından incelenmesi. Turkish Studies Educational Sciences, 13(11), 773-802. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.13567
15. Koçyiğit, E., & Şimşek, H. (2019). Kapsayıcı eğitim bağlamında Türkiye’de ortaöğretim programlarında çok kültürlülüğün izleri. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 75-90.
16. Kozikoğlu, İ., & Yıldırımoğlu, S. (2021). Öğretmenlerin çokkültürlü eğitime yönelik tutumları ile kapsayıcı eğitimde sınıf içi uygulamaları arasındaki ilişki. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 51, 226-244. https://doi.org/10.53444/deubefd.827397
17. Kultusministerkonferenz. (2025). The education system in the Federal Republic of Germany: A description of the responsibilities, structures and developments in education policy for the exchange of information in Europe. https://www.kmk.org/fileadmin/Dateien/pdf/Eurydice/EN/dossier_en_ebook.pdf
18. MEB/Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Ortaöğretim İngilizce dersi (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) öğretim programı.
19. MSB NRW/Ministerium für Schule und Weiterbildung des Landes Nordrhein-Westfalen. (2014). Kernlehrplan für die Sekundarstufe II, Gymnasium/Gesamtschule in NRW, Englisch.
20. Monfared, A., Mozaheb, M. A., & Shahiditabar, M. (2016). Where the difference lies: Teachers’ perceptions toward cultural content of ELT books in three circles of world Englishes. Cogent Education, 3(1), 1-16. https://doi.org/10.1080/2331186X.2015.1125334
21. Nuding, A., & Stanislowski, M. (2013). Grundlagen und Grundfragen der Inklusion: Theorie und Praxis des inklusiven Unterrichtens. Schneider Verlag Hohengehren.
22. Özbek, Ü. (2021). Türkiye, Almanya ve İngiltere ortaöğretim İngilizce öğretim programlarının karşılaştırılması (Yüksek lisans tezi). Dicle Üniversitesi.
23. Paavizhi, K., & Saravanakumar, A. (2018). Curriculum for inclusive education. In A. Catherin Jayanthy & G. Kalaiyarasan (Eds.), Curriculum and instructional designing for global education GLIDE-2018 (pp. 230-232). Alagappa University.
24. Palabıyık, T., & Sakız, H. (2021). Kuramdan uygulamaya kapsayıcı eğitim: Ortaöğretim İngilizce dersi kapsayıcı öğretim programının incelenmesi ve öneriler. Çocuk Hakları ve Eğitimi Dergisi, 2(1), 11-39. https://doi.org/10.29329/jcre.2021.427.2
25. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research & evaluation methods. SAGE Publication.
26. Smucker, A. D. (2022). Exploring the growth of inclusive curriculum: A systematic review of scholar and practitioner perspectives. International Journal of Inclusive Education, 28(12), 2750–2764. https://doi.org/10.1080/13603116.2022.2121988
27. Şimşek, H., Dağıstan, A., Şahin, C., Koçyiğit, E., Yalçınkaya, G. D., Kart, M., & Dağdelen, S. (2019). Kapsayıcı eğitim bağlamında türkiye’de ilköğretim programlarında çokkültürlülüğün izleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 177-197. https://doi.org/10.31592/aeusbed.563388
28. Şimşek, H. (2023). Kapsayıcı eğitimin kavramsal çerçevesi. In H. Şimşek & S. S. Kula (Eds.), Herkes için kapsayıcı eğitim (pp. 45-83). Vizetek.
29. Teyfur, M., & Teyfur, E. (2012). Yapılandırmacı öğretim programına yönelik öğretmen ve yönetici görüşlerinin değerlendirilmesi (İzmir il örneği). Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(2), 66-81.
30. Tuzcuoğlu Bülbül, N., & Sakız, H. (2020). Almanca öğretim programının kapsayıcı eğitim ilkeleri etrafında yeniden düzenlenmesi. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 9(27), 879-909.
31. Türkoğlu, A. (2015). Karşılaştırmalı eğitim: Dünya ülkelerinden örneklerle. Anı Yayıncılık.
32. UN/United Nations. (1948). Universal Declaration of Human Rights. https://diabgm.adalet.gov.tr/arsiv/sozlesmeler/coktaraflisoz/bm/bm_03.pdf
33. UN/United Nations. (1989). Convention on the rights of the child. https://www.unicef.org/turkiye/en/convention-rights-child
34. UN/United Nations. (2006). United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities (UNCRPD). https://www.un.org/disabilities/documents/convention/convoptprot-e.pdf
35. UNESCO. (1994). The Salamanca statement and framework for action on special needs education. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000098427
36. UNESCO. (2009). Policy guidelines on inclusion in education. UNESCO.
37. Wach, E. (2013). Learning about qualitative document analysis. IDS Practice Paper in Brief, ILT Brief, 1-10. https://www.ids.ac.uk/
38. Walcott, H. F. (1994). Transforming qualitative data: Description, analysis and interpretation. SAGE Publications.
39. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.