MİNYATÜR SANATINDA MÜZİK UNSURUNUN KULLANILIŞININ SEMİYOTİK AÇIDAN İNCELENMESİ
Öz
Bu çalışmada, Osmanlı dönemi minyatür tasvirlerinde kullanılan müzik unsurlarının semiyotik açıdan incelenmesi amaçlanmıştır. İncelemeye alınan söz konusu minyatürler renk, figür, cinsiyet, nesne, mekân ve olay-kurgu açısından Ferdinand de Saussure’ün göstergebilim anlayışına göre değerlendirilmiştir. Araştırmada incelenen minyatürler yaşadığı dönemin kültürel ortamının da etkisinde kalarak sanat anlayışına yeni bir soluk kazandırıp, minyatürlerinde Osmanlı dönem yaşantısını tüm gerçekliği ve hareketliliğiyle tasvir etmiş olan dönemin ünlü nakkaşı Abdülcelil Çelebi Levni’ye aittir. Levni’ nin minyatürlerinde resmettiği Türk müziği çalgıları, Osmanlı toplumunun sosyal yaşantısında pek çok alanda sıklıkla kullanıldığı için, tasvirlerine geniş ölçüde konu olmuştur. Çalışmada Abdülcelil Levni’ye ait sekiz adet minyatür tarama modeli esas alınarak incelenmiş olup, semiyotik analizleri yapılmıştır. Bu şekilde döneme ait hangi Türk müziği çalgılarının hangi grup ve mecliste kimler tarafından kullanıldığına dair bir tespit yapılmıştır. Araştırma, bu alanda özgün bir çalışma olup bundan sonra yapılacak olan yeni çalışmalara katkı sağlaması açısından önem arz etmektedir. Araştırma sonucunda; Levni’nin sıklıkla işlediği eğlence tasvirlerinin ayrılmaz bir parçası olan müzik unsurunun, geçit alayları, pehlivan gösterileri, dış mekânda ve su üstünde yapılan şenlikler, dev maket gösterileri ve savaş tasvirleri olmak üzere çeşitli kompozisyonların içerisinde mekânsal algıda tasvirlerin içerisine yerleştirildiği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ana Biritanica Ansiklopedisi (1989). İstanbul: Ana.
- And, M. (2020). 40 gün 40 gece Osmanlı düğünleri, şenlikleri, geçit alayları. İstanbul: Yapı Kredi.
- Akerson, F. (2016). Göstergebilime giriş. İstanbul: Bilge Kültür Sanat.
- Demir, C. (2008). Osmanlı minyatür sanatında nakkaş Levni’nin Surname-i Vehbi minyatürlerinin ilköğretim 7. sınıf öğrencilerine sanat eğitiminde etkisi. Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
- Diğler, M. (2000). Osmanlı minyatürüne bir bakış. Türk Dünyası Kültür ve Sanat Sempozyumu, SDÜ Bildiriler, Isparta.
- Gençer, F. (2016). 1969-1973 yılları arası Türk filmlerinin mitolojik ve göstergebilimsel çözümlemesi: Tarkan Filmi örneği. Konya: Selçuk Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
- Girgin, Ü. H. (2017). Sen Aydınlatırsın Geceyi filminin göstergebilimsel çözümlemesi. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 2147-4524.
- İrepoğlu, G. (1999a). Lale Devri’nin çelebi nakkaşı: Levnî. Sanat Dünyamız.
- İrepoğlu, G. (1999b). Levnî nakış şiir renk. İstanbul: T.C. Kültür Bakanlığı.
- Karagöz, C. T. (2021). Alejandro Jodorowsky’nin La Montana Sagrada filminde yer alan sanat eserlerinin göstergebilimsel analizi. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 64, 1171-1186.
