TUVA TÜRKÇESİNDEKİ ARAPÇA ALINTILAR ÜZERİNE NOTLAR
Öz
Her dilin söz varlığında mevcut bulunan alıntı sözcükler dil toplulukları arasındaki çeşitli etkileşimlerin sonucudur. Dil toplulukları arasındaki dil içi veya dil dışı ilişkiler, alıcı dil ve verici dil bağlantısının kurulmasına neden olur. Alıcı ve verici dil ilişkileri bazen doğrudan iki dil arasında tesis olurken bazen de iki dilin arasında başka bir aracı dilin vasıtasıyla teşekkül etmektedir. Bu açıdan çalışmamızda, Sibirya Grubu Türk lehçelerinden Tuva Türkçesindeki Arapça alıntı sözcüklerin durumu incelenecektir. İnceleme yapılırken araştırma nesnesi olarak Tuva Türkçesindeki ESTY-I, ESTY-II, ESTY-III, ESTY-IV, TSTY-I, TSTY-II, TuvRS, TW adlı eserlerden taranan ve Arapça olduğu tespit edilen sözcükler Tuva Türkçesine doğrudan giren alıntılar veya bir ya da daha fazla aracı dil vasıtasıyla giren alıntılar olarak tahlil edilecektir. Araştırma nesnesi olarak Tuva Türkçesindeki Arapça alıntı sözcükler analiz edilip yorumlanacağından bu çalışmada tanımlayıcı nitel bir yöntem kullanılmıştır. Tarama neticesinde Tuva Türkçesinde Arapça kökenli 12 sözcük tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu sözcüklerin Tuva Türkçesine giriş şekillerinin (I) Arapça >> Moğolca (Moğol dilleri) >> Tuva Türkçesi; (II) Arapça >> Rusça >> Tuva Türkçesi; (III) Arapça >> Türk lehçeleri (?) >> Tuva Türkçesi; (V) Arapça >> ? >> Tuva Türkçesi biçiminde olduğu görüşüne ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Tuva Türkçesi, Arapça, alıntı sözcük, dil ilişkisi, etimoloji.
Kaynakça
- Arıkoğlu, E. – Kuular, K. (2003). Tuva Türkçesi sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. (TTS)
- Arıkoğlu, E. – Alimova, C. – Askarova R. – Selçuk, B. K. (2017). Kırgızça-türkçö sözdük [Kırgızca- Türkçe Sözlük], I, A-J. Bişkek: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Yayınları. (KırTS-I) Bol’şoy akademiçeskiy Mongol’sko-russkiy slovar’ v çetıryoh tomah. (2001). T 2, D-O, Moskva. (BAMRS-II)
- Çernıh, P. Ya. (1999). İstoriko-Etimologiçeskiy Slovar’ Sovremennogo Russkogo Yazıka. Tom II, Pantsir’-Yaşçur, Moskva: İzdatel’stvo “Russkiy Yazık”.
- Etimologiçeskiy slovar’ Mongol’skih yazıkov. (2015). Tom I, A-E, Moskva. (ESMY-I)
- Etimologiçeskiy slovar’ Mongol’skih yazıkov. (2018). Tom III, Q-Z, Moskva. (ESMY-III)
- Fasmer, M. (1986). Etimologiçeskiy slovar’ Russkogo yazıka. Tom I (A-D), Moskva: ”Progres”. (ESRY-I)
- Fasmer, M. (1986). Etimologiçeskiy slovar’ Russkogo yazıka. Tom II (E-Muj), Moskva: ”Progres”. (ESRY-II)
- Fasmer, M. (1987). Etimologiçeskiy slovar’ Russkogo yazıka. Tom III (Muza-Syat), Moskva: ”Progres”. (ESRY-III)
- Gürsoy-Naskali, E. – Duranlı, M. (1999). Altayca-Türkçe sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. (ATs.)
- Gürsoy-Naskali, E. – Butanayev, V. – İsina, A. – Şahin, E. – Şahin, L. – Koç, A. (2007). Hakasça-Türkçe sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. (HTs.)
