ÂŞIK ÖMER DİVANI’NDA AÇAN KLASİK TÜRK ŞİİRİ ÇİÇEKLERİ

This article discusses the influence of flowers, which represent the most profound and valuable themes in art, on the poetry of the folk literature poet Aşık Ömer, drawn from classical Turkish poetry. Twelve flowers were identified within his works, and efforts were made to demonstrate similarities using selected verses. The most extensive discussion is devoted to the "rose", elaborated under several sub-sections including "Association with the Beloved" with items like "Face/Cheek", "Lips", "Feet", and "Imaginary State". Additionally, the rose is examined under themes such as "The Nightingale and the Rose" and the influence of the "Thorn" on both the rose and the lover. Other flowers like the tulip emerge prominently in comparisons related to the beloved's cheek and the lover's burning heart. The narcissus is associated with drunkenness and sleepiness, while the hyacinth relates to color and scent akin to the lover's hair. Other flowers like basil, carnation, stock, and jasmine are noted for their scents; violets for the earthward tilt of their stems; corn poppy with wine; lily with the scent of Prophet Muhammad; and iris with the dagger of the lover's sidelong glance. This rich tapestry of colors and scents in Aşık Ömer's Divan provides an array of imaginative possibilities that, despite the poet's lack of skilled discourse in classical Turkish poetry, enrich his work.

Bu makalede sanatın en derin ve değerli sembollerinden çiçeklerin halk edebiyatı şairi Âşık Ömer şiirlerine tesiri, klasik Türk şiiri malzemesi açısından ele alınmıştır. Eserde on iki çiçek tespit edilmiş ve seçilen örnek mısralarla benzerlikler ortaya konmaya çalışılmıştır. En geniş bahis alanı “gül” için açılmıştır. “Sevgili ile İlişkilendirilmesi” başlığı “Yüzü/Yanağı”, “Dudakları”, “Ayakları, “Hayaldeki Hâli” maddeleriyle izah edilmiştir. “Gül ile Bülbül Mazmunu” ve “Diken” alt başlıklarında gülün âşık üzerindeki tesiri ele alınmıştır. Diğer çiçeklerden “lale”, sevgilinin yanağı ve âşığın yanan bağrına dair benzetmelerde ön plana çıkar. “Nergis” sarhoşluk, uykululuk ile ilgili manalar kurarken “sümbül” renk ve koku hasebiyle sevgilinin saçlarıyla ilişkilendirilir. “Reyhan”, “karanfil”, “şebboy”, “yasemin” rayihalarıyla, “menekşe” başının toprağa mail oluşuyla, “erguvan” şarapla, “zambak” Hz. Muhammed’in kokusuyla, “susen” ise sevgilinin yan bakış hançeriyle anılır. Âşık Ömer Divanı’ndaki bu renk ve koku cümbüşü, şairin şiirlerine klasik Türk şiiri hayalleri kazandırmış, türlü ifadeleri besleyen, çiçeklendiren üslup arayışlarına fırsat sunmuştur.