TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ BAĞLAMINDA NASREDDİN HOCA FIKRALARI

Bu çalışmanın amacı, Nasreddin Hoca fıkralarının toplumsal cinsiyet rolleri açısından incelenmesidir. Veri toplama aracı olarak Saim Sakaoğlu ve Ali Berat Alptekin tarafından hazırlanan Nasreddin Hoca (2014) kitabındaki 124 fıkra incelenmiştir. Nitel bir yaklaşımın benimsendiği çalışma, doküman analizi deseniyle kurgulanmıştır. Fıkra metinlerindeki Nasreddin Hoca “toplumsal cinsiyet rolleri” hedefinde betimsel analize tabi tutulmuştur. Sonraki aşamada ise elde edilen veriler içerik analiziyle incelenmiştir. Fıkralardan elde edilen incelemeler “cinsiyetlere yüklenen roller”, “cinsiyetlere yüklenen meslek rolleri”, “cinsiyetlere yüklenen olumlu kişilik rolleri”, “cinsiyetlere yüklenen olumsuz kişilik rolleri”, “Nasreddin Hoca ve eşinin bulunduğu mekânlar”, “aile içi roller” şeklinde altı başlıkta değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda fıkralarda erkek karakterlere kadın karakterlerden daha fazla yer verildiği, meslek rolleri bağlamında eşitlikçi bir yaklaşımın benimsenmediği, erkeklerin aktif bir rolü olurken kadınların geri planda kaldığı, olumlu ve olumsuz kişilik rolleri bakımından erkeklerin kadınlara nazaran sayıca fazla olduğu, erkeklerin sosyal alanlarda kadınlardan daha çok yer aldığı, toplumsal cinsiyet rollerinin geleneksel bağlamda toplumda var olan kalıp yargıları genel anlamda yansıttığı görülmüştür.

The aim of this study is to examine Nasreddin Hodja jokes in terms of gender roles. As a data collection tool, the anecdote in the book Nasreddin Hodja (2014) prepared by Saim Sakaoğlu and Ali Berat Alptekin was examined. The qualitative study was designed with a document analysis pattern. Nasreddin Hodja in the anecdote texts was subjected to descriptive analysis with the aim of “gender roles”. In the next stage, the obtained data were examined by content analysis. The analysis obtained from the anecdotes is under six headings: “roles assigned to genders”, “professional roles attributed to genders”, “positive personality roles attributed to genders”, “negative personality roles attributed to genders”, “places where Nasreddin Hodja and his wife are”, “roles within the family” has been evaluated. As a result of the research, male characters are given more space than female characters, an egalitarian approach is not adopted in the context of professional roles, men have an active role while women are left behind, men are more numerous than women in terms of positive and negative personality roles, men are more involved in social areas than women. It has been observed that gender roles generally reflect the stereotypes that exist in society in the traditional context.