YASEMİNLER TÜTER Mİ, HÂLÂ? ROMANINDAN KIBRIS TÜRK AĞIZ ÖZELLİKLERİNE DAİR YANSIMALAR
Öz
Alev Alatlı’nın Yaseminler Tüter mi, Hâlâ? adlı romanı, Kıbrıs’ın yerel ağız özelliklerine dair birçok malzemeyi içinde barındırmaktadır. Romanın özellikle İkinci Bölüm’ündeki olaylar Kıbrıs Türklerinin yoğun yaşadığı Lefkoşa ve Magosa’da geçer. Buradaki diyalogların tamamı Kıbrıs Türk ağzıyla yazılırken Birinci Bölümdeki birçok diyalog da aynıdır. Bu diyaloglardan bazısı Rumcadır. Romanın Üçüncü Bölüm’ü Yunanistan’da geçtiği için Kıbrıs ağzına rastlanmaz. Kıbrıs Türk Edebiyatında yüzlerce hikâye ve roman yazılmıştır. Bu eserlerin içeririsinde kısmen de olsa Kıbrıs Türk ağzına ait kelimeler ve diyaloglar geçer. Ancak Yaseminler Tüter mi, Hâlâ?’da olduğu gibi diyalogların Kıbrıs Türk ağzıyla yazılması yoktur. Kıbrıs’a dair yazılmış romanlarda da durum değişmez. Dolayısıyla eser, bu yönüyle bir ilktir. Romanda arkaik kelimelere de rastlanmaktadır. 1571’de Anadolu’dan Kıbrıs’a getirilen Türkler, 16. yüz yıla ait Türkiye Türkçesinden farklı koşullar altında gelişimini sürdürür. Özellikle Rumca ile etkileşim içerisine girer. Anadolu’dan getirdiği arkaik kelimeleri de söylenişleriyle birlikte muhafaza eder. Romanla ilgili birçok akademik çalışma yapıldığı hâlde eserden yansıyan ağız özelliklerine temas edilmediği görülmüştür. Bu çalışmada, romandan yansıyan yerel ağız örnekleri tahkiyeli eser yorumlama esasları dahilinde incelenecektir.
Anahtar Kelimeler
Türk Romanı, Kıbrıs Türk Ağzı, Kıbrıs Türk Edebiyatı, Rumca, EOKA
Etik Beyan
Herhangi bir etik dışı davranış ve çıkar çatışması olmadığını beyan ederim.
Teşekkür
Teşekkürler.
Kaynakça
- Alatlı, A. (2014). Yaseminler tüter mi, hâlâ?. 11. Basım, İstanbul: Everest Yayınları.
- Atun, S. – Fevzioğlu, B. (2007). Kıbrıs Türk edebiyatında öykü’nün 107 yıllık kronolojik – antolojik tarihsel süreci. Lefkoşa: Samtay Vakfı Yayınları.
- Aylanç, M. (2017). Kıbrıs Türk romanı eserler sözlüğü. Ankara: Başkent Klişe ve Matbacılık.
- Bozkurt, İ. (2010). Kıbrıs Türk ağzı / ağızları ile ilgili araştırmalara bir bakış (bir bibliyografya denemesi). I. Uluslararası Türk Diyalektolojisi Çalıştayı, 15-20 Mayıs 2008, Gazi Magosa / Kıbrıs, Türk Dilleri Araştırmaları, 20, 75-98.
- Duman, M. (2000). Kıbrıs ağzının morfolojik kaynakları: +cık küçültme ekinin kullanımı. III. Uluslararası Kıbrıs Araştırmaları Kongresi, C. 2, 15-26, Mağusa.
- Emirzade, S. (2015). Çifte nikah. Lefkoşa: Okman Printing.
- Ezilmez, H. (2017). Suna Atun’un kaleminde Kıbrıs Türk hikâye ve roman. Suna Atun’a Armağan, (hzl.: H. Ezilmez), Lefkoşa: Mavi Basım Yayıncılık.
- Fedai, H. (2004). The remnant of love Kâytaz-zade M. Nazım 1312. Lefkoşa: Akdeniz Haber Ajansı.
- H. Safa (1912a). Bir validenin kalbi git Mehmet. Seyf, No: 41, 22 Ekim 1912.
- H. Safa (1912b). Mecrûh gazi nişanlının mezarında. Seyf, No: 45, 19 Kasım 1912.
