GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE VE GELECEĞE TÜRK DÜNYASININ YİTİK KÜLTÜREL MİRASI ÇEVGEN / POLO

Origin which can be traced back to the 3rd century BC and is the ancestor of modern polo, is a traditional equestrian game that originated in Central Asia and spread to all Turkish geographies and almost all of the Eastern civilisation. The game, which is based on the principle of scoring points by reaching the ball, which is one of the main tools of the game, to a certain target, the goal, with sticks called as çevgen, was learned in India by the British in the 19th century, transformed into a modern sports branch and spread all over the world under the name of polo. The game, which was traditionally played by the Turkic peoples of Central Asia and Tajiks until the 1980s, has survived to the present day without interruption in Azerbaijan. In 2013, the game was registered in the SOKÜM list on behalf of Azerbaijan, and in 2019, the game started to be played again in Turkey after hundreds of years. Following the 1st World Chovken Championship held in Baku in 2023, the game is rapidly progressing towards becoming a global sports branch by preserving its traditional essence under the umbrella of the International Chovken Federation, which was established in 2024, headquartered in Baku and currently attended by 53 country representatives. In this study, the origin, spread and change of the game, as well as its current situation and future, are explored and analysed.

Kökeni MÖ 3. yüzyıla kadar takip edilebilen ve modern polonun atası olan çevgen oyunu Türkistan’da neşet ederek tüm Türk coğrafyalarına ve Doğu medeniyetinin neredeyse tamamına yayılmış geleneksel bir atlı oyundur. Çevgen adı verilen sopalar ile oyunun başlıca gereçlerinden olan topu belirli bir hedefe, kaleye ulaştırarak sayı kazanma esasına dayanan oyun, 19. yüzyılda İngilizler tarafından Hindistan’da öğrenilerek modern bir spor branşına dönüştürülmüş ve polo adı ile tüm dünyaya yayılmıştır. Geleneksel hâli 1980’li yıllara kadar Türkistan’daki Türk halkları ile Tacikler tarafından oynanan oyun Azerbaycan’da kesintiye uğramaksızın günümüze kadar ulaşmıştır. 2013 yılında SOKÜM listesine Azerbaycan adına tescil edilen oyun 2019 yılında Türkiye’de de yüzlerce yıl aradan sonra yeniden oynanmaya başlanmıştır. 2023 yılında Bakü’de düzenlenen 1. Dünya Çevgen Şampiyonası’nın ardından 2024 yılında kurulan, merkezi Bakü’de bulunan ve hâli hazırda 53 ülke temsilcisinin iştirak ettiği Uluslararası Çevgen Federasyonu çatısı altında oyun, geleneksel özü muhafaza edilerek küresel bir spor branşı olma yolunda hızla ilerlemektedir. Bu çalışmada oyunun kökeni, yayılımı ve değişimi ile birlikte mevcut durumu ve geleceği incelenerek tahlil edilmektedir.