YARATICI ŞEHİRLEŞME SÜRECİNDE KIRŞEHİR ABDALLIĞI VE ADEM GÖÇER’İN ROLÜ: KÜLTÜREL KİMLİK AÇISINDAN BİR DEĞERLENDİRME

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 50, 753 - 774, 28.06.2025

Alev Öztürk Merdin

https://doi.org/10.12981/mahder.1579375

https://izlik.org/JA53MS25WN

Öz

Abdallık geleneği, müzik, ritüel ve sözlü kültür gibi çeşitli pratikler aracılığıyla kültürel kimliğin aktarılmasında ve yeniden üretilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu gelenek, sadece bir müzik veya sanat formu olmanın ötesinde, zengin bir kültürel mirası, sosyal değerleri ve tarihsel deneyimleri barındıran bir yaşam biçimidir. Çalışmanın örneklem alanı 2019 yılında UNESCO tarafından müzik şehri olarak kabul edilen Kırşehir ilidir. Abdallık geleneği, şehrin kültürel kimliğinin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Adem Göçer, "Yaşayan İnsan Hazinesi" ünvanına sahip bir davul ustası olarak, Abdallık geleneğinin yaşatılmasında ve gelecek nesillere aktarılmasında önemli bir gelenek icracısıdır. Kırşehir'in yaratıcı şehirleşme sürecinde Abdallık geleneğinin ve Adem Göçer'in kültürel kimlik inşasındaki önemini vurgulamak, kültürel mirasın korunması ve yaşatılması açısından oldukça elzemdir. Çalışmanın ilk bölümünde, Adem Göçer'in müzikal performansları, ritüelleri ve toplumsal etkileşimi, halkbilimi yöntemlerinden performans teori bağlamında incelenerek Kırşehir’in yaratıcı şehirleşme sürecinde, Abdallık geleneğinin ve bu geleneğe bağlı olarak oluşan uygulama ve ritüellerin kültürel kimlik inşasındaki rolünün ortaya konulması amaçlanmaktadır. Yaratıcı şehirler ağı programının Kırşehir'in kültürel dinamiklerine etkisi ve şehrin kültürel sürdürülebilirlik stratejilerinin değerlendirilmesi geleneğin ortaya çıktığı kültürel bağlamın aktarılması açısından oldukça mühimdir.

Anahtar Kelimeler

Abdallık Geleneği , Yaratıcı Şehir , Yaşayan İnsan Hazinesi , Kültürel Kimlik , Adem Göçer

Etik Beyan

Bu çalışma için Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Etik Kurulundan etik kurul onay belgesi alınmıştır.

KIRŞEHİR ABDALISM AND THE ROLE OF ADEM GÖÇER IN THE CREATIVE URBANIZATION PROCESS: AN EVALUATION IN TERMS OF CULTURAL IDENTITY

https://izlik.org/JA53MS25WN

Öz

The Abdallık tradition has an important role in the transmission as well as the reproduction of cultural identity through various practices such as music, ritual and oral culture. This tradition is more than just a music or art form, it is a way of life that harbours a rich cultural heritage, social values and historical experiences. The sample area of the study is Kırşehir province, which was recognised as a city of music by UNESCO in 2019. The Abdallık tradition constitutes an important piece of the culture identity of the city. Adem Göçer, as a drum master with the title of ‘Living Human Treasure’, is an important tradition performer in keeping the Abdallık tradition alive and transferring it to the next generation. Emphasising how the Abdallık tradition and Adem Göçer's importance in the construction of cultural identity in the creative urbanisation process of Kırşehir is essential for the preservation and survival of cultural heritage. In the first part of the study, Adem Göçer's musical performances, rituals and social interaction are analysed in the context of performance theory, one of the folklore methods, and it is purposed to demonstrate the role of the Abdallık tradition and the practices and rituals related to this tradition in the process of creative city formation of Kırşehir in the construction of cultural identity. The impact of the creative cities network programme on the cultural dynamics of Kırşehir and the evaluation of the cultural sustainability strategy of the city are very important in terms of conveying the cultural context in which the tradition emerged. The Abdallık tradition plays an important role in the transmission and reproduction of cultural identity through various practices such as music, ritual and oral culture. This tradition is more than just a music or art form, it is a way of life that embodies a rich cultural heritage, social values and historical experiences. The sample area of the study is Kırşehir province, which was recognized as a city of music by UNESCO in 2019. The Abdallık tradition constitutes an important part of the cultural identity of the city. Adem Göçer, as a drum master with the title of “Living Human Treasure”, is an important tradition performer in keeping the Abdallık tradition alive and transferring it to future generations. Emphasizing the importance of the Abdallık tradition and Adem Göçer in the construction of cultural identity in the creative urbanization process of Kırşehir is essential for the preservation and survival of cultural heritage. In the first part of the study, Adem Göçer's musical performances, rituals and social interaction are examined in the context of performance theory, one of the folklore methods, and it is aimed to reveal the role of the Abdallık tradition and the practices and rituals related to this tradition in the creative urbanization process of Kırşehir. The impact of the Creative Cities Network program on the cultural dynamics of Kırşehir and the evaluation of the cultural sustainability strategies of the city are very important in terms of conveying the cultural context in which the tradition emerged.

Anahtar Kelimeler

Abdallık Tradition , Creative City , Living Human Treasure , Cultural Identity , Adem Göçer

Kaynakça

• Akçakaya, Ü. (2022). Kahraman (yolculuk) arketipi açısından kendini gerçekleştirme: Türk halk ozanı Neşet Ertaş örneği. İzmir: Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi.
• Alkur, M. (2024). Yaşayan insan hazinesi programı kapsamında kabak kemane ustası İrfan Alkur ve çalgı atölyesi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Bauman, R.(2008). Tür, performans ve metinlerarasılığın üretimi. (çev. Işıl Altun), Milli Folklor, 20(1), 114-122.
• Bekki, S. (2022). Küçük Abdaldan yaşayan insan hazineliğine davulun ustası Adem Göçer. UNESCO Müzik Şehri Kırşehir Uluslararası Müzik Sempozyumu Bildiriler Kitabı, 55-76, Erzurum: Fenomen Yayıncılık.
• Büyükşahin, C. (2023). Asma davul icracısı üzerine bir araştırma: Adem Göçer örneği. Karabük: Karabük Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Çınar, S. (2021). Âşık tarzı müzik geleneğine paralel yorumlar: Barış Manço. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(1), 1033-1048.
• Çobanoğlu, Ö. (1999). Halkbilimi kuramları ve araştırma yöntemleri tarihine giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.
• Dağdeviren, A. (2019). Abdallar, müzik ve turizm. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 12(67), 860-878.
• Dağdeviren, M. (2022). Müziksel öğelerin kültürel kimlik oluşturmadaki rolünün etnomüzikolojik yansımaları. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 48, 365-382.
• Demir, E. (2024). Kimliğin İnşası: Dil, inanç ve toplumsal tarih temelinde abdal ve çingeneler. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 40, 83-96.
• Develioğlu, F. (2013). Osmanlıca-Türkçe ansiklopedik lügat. Ankara: Aydın Kitabevi.
• Erkan, S. (2008). Kırşehir yöresi halk müziği geleneğinde abdallar. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Ekici, S. (2002). Türk halk çalgılarının tarihi gelişimi. Ankara: Turizm Folklor Araştırma Kurumu.
• Esen, Ü. - Atay, Ö. (2020). Türkiye’nin yaratıcı şehirleri. Bilig, 92, 29- 54.
• Fedakâr P. - Demir, G. K. (2018). Yaşayan insan hazineleri programının somut olmayan kültürel mirasın sürdürülebilirliği bağlamında değerlendirilmesi. Milli Folklor, 120, 90-101.
• Fidan, S. (2017). Âşıklık geleneği ve medya endüstrisi. Ankara: Grafiker Yayınları.
• Gazimihal, M. R. (1975). Türk vurmalı çalgıları. Ankara: AÜ Basımevi.
• Gümüş, P. – Sezindoğan, P. (2010). Richard Schechner ve performans kuramı. MİMESİS Tiyatro/Çeviri ve Araştırma Dergisi, 17, 15-25.
• Köprülü, M. F. (2004). Edebiyat araştırmaları 2. Ankara: Akçağ Yayınları.
• Marshall, G. (1999). Sosyoloji Sözlüğü. (çev.: Osman Akınhay-Derya Kömürcü), Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 2.
• Ocak, A. Y.(1992). Türk folklorunda Rum Abdalları. IV. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Bildirileri, 272-277, Ankara.
• Oğuz, M. Ö. (2007). Folklor ve kültürel mekân. Milli Folklor, 76, 30-32.
• Oğuz, M. Ö. (2008). UNESCO ve geleneğin ustaları. Milli Folklor, 77, 5-10.
• Okumuş, E. (2005). Türkiye’de marjinal bir grup olarak abdallar. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi. 3(6), 593-626.
• Onat, H. (2021). Geleneksel kazak müziği icracıları ve performans özelliklerinin performans teori açısından incelenmesi. Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Önal, H. (2024). Abdallar ve icra ettikleri bozlakların makamsal yapısı: Kırşehir ve Kırıkkale örneği. Premium E-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 8(43), 829–840.
• Özbek M. (1975). Türk halk çalgıları. Ankara: Ötüken Neşriyat.
• Özdemir, N. (2012). Kültür ekonomisi ve yönetimi. Ankara: Hacettepe Yayınları.
• Özdemir, N. - Özdemir, E. (2020). Yaratıcı kentler ve yaşayan kültür. Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 3(4), 2-23.
• Parlak, E. (2009). Anadolu Türkmen düğünlerinin baş aktörleri abdallar, abdalların düğün çalgıcılığı ve değişen koşullar altında düğüncülük geleneği. Uluslararası Halk Kültüründe Eğlence Sempozyumu, Kocaeli.
• Schechner, R. (2009). Performans ve sosyal bilimler: Giriş. MİMESİS Tiyatro/Çeviri ve Araştırma Dergisi, (çev.: Pınar Gümüş), 16, 81-83.
• Uzunkaya, E.- Akbal, Ö. (2014). Türk halk danslarının icrasında bir asma davul geleneği ayağa çalma. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 44, 33-54.