KOMŞULUK KÜLTÜRÜ BAĞLAMINDA BİR SOSYALLEŞME ARACI OLARAK SİVAS’TA KADINLAR ARASI KOMŞULUK İLİŞKİLERİ

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 52, 1897 - 1916, 30.12.2025

Özlem Demren

https://doi.org/10.12981/mahder.1731475

Öz

Kültürel değerler sisteminde komşuluk önemli bir iletişim ağı olarak Türk kültürünün aktarıldığı ve devam ettirildiği önemli bir sosyal kurumdur. Zengin bir içeriğe sahip olan komşuluk kültürü çok yönlü ele alınıp değerlendirilmeye açıktır. Bireysel ve kolektif kimliklerimizin şekillenmesinde ve toplum kimliğinin ve kültürünün devam ettirilmesinde komşuluk ilişkilerinin ve bu çerçevede yaratılan kültürün toplumsal olarak önemli bir yeri vardır. Sivas’ta kadınlar arasında komşuluk ilişkileri hem yapısal hem de işlevsel yönleriyle mahalle ve kent kültürünün yapıtaşı olma özelliği göstermektedir. Bu çalışma çerçevesinde, komşuluk ilişkilerinin bir sosyal ağ olarak kültür aktarımında üstlendiği roller ve Türk komşuluk kültüründeki değişim ve dönüşümlerin Sivas özelinde incelenerek analiz edilmesi amaçlanmıştır. Alan araştırmasına dayanan çalışmada, halkbilimsel nitel araştırma yöntemi kullanılarak Sivas merkezinde yaşayan yirmi beş kaynak kişi ile görüşülmüştür. Çalışmada, bir sosyalleşme aracı olarak Sivas’ta komşuluk kültürü yapısal ve işlevsel özellikleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Çalışma çerçevesinde görülmüştür ki, Sivas’ta kadınlar arasında sürdürülen komşuluk kültürü değişim ve dönüşümlere rağmen devam etmektedir. Komşuluk ilişkilerinde yaşanan değişim ve dönüşümlerin, sosyal normların aktarımı üzerinde de etkileri vardır. Komşuluk kültürü, somut olmayan bir kültürel miras ögesi olarak kültür aktarımında önemli roller üstlenmiştir ve devamlılığı toplumumuz açısından oldukça kıymetlidir.

Anahtar Kelimeler

Komşuluk Kültürü , Sivas’ta Kadınlar Arası Komşuluk İlişkileri , Sosyal İletişim Ağı , Sosyalleşme , Kültür Aktarımı

Etik Beyan

T. C. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Rektörlüğü Sosyal Bilimler Bilimsel Araştırma Önerisi Etik Değerlendirme Kurulu/17.10.2024 tarih ve 21 sayılı kararı.

NEIGHBORHOOD RELATIONS AMONG WOMEN IN SİVAS AS A SOCIALIZATION TOOL IN THE CONTEXT OF NEIGHBORHOOD CULTURE

Öz

In the cultural value system, neighborhood is an important social institution where Turkish culture is transmitted and maintained as an important communication network. Neighborhood culture, which has a rich content, is open to being addressed and evaluated in many ways; neighborhood relations and the culture created within this framework have a socially important place in the formation of our individual and collective identities and in the maintenance of the identity and culture of the society. Neighborhood relations among women in Sivas show the feature of being the building block of neighborhood and city culture with both structural and functional aspects. Within the scope of the study, it is aimed to examine and analyze the roles that neighborhood relations undertake as a social network in the transmission of culture and the changes and transformations in Turkish neighborhood culture specifically in Sivas. In the study based on field research, twenty-five source people living in the center of Sivas were interviewed within the framework of folkloric qualitative research method. This study evaluated the structural and functional characteristics of neighborhood culture in Sivas as a tool of socialization. The study demonstrated that the neighborhood culture maintained among women in Sivas persists despite changes and transformations. Changes and transformations in neighborhood relations also impact the transmission of social norms. Neighborhood culture, as an intangible cultural heritage element, has played an important role in cultural transmission and its continuity is quite valuable for our society.

Anahtar Kelimeler

Neighborhood Culture , Neighborhood Relations among Women in Sivas , Social Communication Network , Socialization , Cultural Transfer

Etik Beyan

Republic of Turkey Sivas Cumhuriyet University Rectorate Social Sciences Scientific Research Proposal Ethics Evaluation Committee/Decision No. 21 dated October 17, 2024.

Kaynakça

• Akın, M. H. (2014). Bir toplumsallaşma aracısı olarak komşu. Komşuluk Kültürü, (ed.: Ahmet Koyuncu), 73-87, Ankara: Hece Yayınları.
• Akyol Altun, D. (2010). Kapalı konut siteleri ve ‘mahalle’ kavramı. İdealkent, 2, 216-244.
• Assmann, J. (2001). Kültürel bellek – Eski yüksek kültürlerde yazı, hatırlama ve politik kimlik. (çev.: Ayşe Tekin), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Bascom, W. R. (2010). Folklorun dört işlevi. (çev.: Ferya Çalış). Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 2. (ed.: M. Öcal Oğuz - Selcan Gürçayır), 71-86, Ankara: Geleneksel Yayınları.
• Bayraktar, Z. (2021). Şehircilik ve kimlik bağlamında somut olmayan kültürel mirasın yeri ve önemi. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27, 57-68.
• Birekul, M. (2014). Mekânın kodlama gücü: Medeniyetlere hayat veren yapılar. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 1(2), 61-77.
• Connerton, P. (1999). Toplumlar nasıl anımsar? (çev.: Alâeddin Şenel), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Çobanoğlu, S. (2020). Halkbilimsel açıdan Türk dünyası sosyo kültürel bağlamında etik ve metaetik. Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 5, 147-168.
• Dede, A. (2025). Komşuluk geleneği, dijital kültür ve sanal toplulukta komşuluk ilişkileri. Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi (UDEKAD), 8 (1), 172-184.
• Demir, S. (2017). Sözel belleğin müzede sergilenişi - İktidarın nesnesi, nesnenin iktidarı. İstanbul: Fanus Kitap.
• Derdiçok, N. S. (2022). Komşu günleri. Komşuluk, (hzl.: Emine Gürsoy Naskali), 221-239, Çanakkale: Paradigma Akademi.
• Dinçer, A. - Mıhlayanlar, E. (2017). Yükselen yeni yaşam alanlarında komşuluk ilişkilerinin incelenmesi. X. Uluslararası Sinan Sempozyumu Bildiri Kitabı, 223-230.
• Dursun, A. (2016). Türk halk hukuku. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
• Ekici, M. (2007). Halk bilgisi (folklor) derleme ve inceleme yöntemleri. Ankara: Geleneksel Yayıncılık.
• Goffman, E. (2009). Günlük yaşamda benliğin sunumu. (çev.: Barış Cezar), İstanbul: Metis Yayınları.
• Goffman, E. (2017). Etkileşim ritüelleri - Yüz yüze davranış üzerine denemeler. (çev.: Adem Bölükbaşı), Ankara: Heretik Yayınları.
• Kiyat, A. (2023). Mekân, bellek ve ritüel ekseninde Kırgızlarda komşuluk ilişkileri. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 1, 219-234.
• Koyuncu, A. (2014). Gündelik hayatta komşuluk. Komşuluk Kültürü, (ed.: Ahmet Koyuncu), 11-26, Ankara: Hece Yayınları.
• Nirun, N. - Özönder, M. C. (1988). Türk sosyo-kültür yapısı içindeki normlar ve fonksiyonları. Erdem, 5(11), 339-354.
• Nora, P. (2006). Hafıza mekânları (çev.: Mehmet Emin Özcan), Ankara: Dost Kitabevi.
• Örnek, S. V. (1995). Türk halkbilimi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
• Özbay, F. (2014). Akrabalık ve komşuluk ilişkileri. Türkiye aile yapısı araştırması ileri analiz raporu. Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ve İPSOS.
• Özgen, M. (2022). Anadolu’da mahalle ve kapı komşuluğu (Tokat örneği). Komşuluk, (hzl.: Emine Gürsoy Naskali), 197-218, Çanakkale: Paradigma Akademi.
• TDK (2009). Türkiye’de halk ağzından derleme sözlüğü-IV / I-N. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
• TDK (2013). Divanü lûgat-it Türk-IV. (çev.: Besim Atalay), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.