CAHİT SITKI TARANCI: POETRY OF THE STRUGGLE TO CLING TO LIFE IN THE VOID OF DEATH

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 52, 2122 - 2139, 30.12.2025

Mehmet Alparslan Akıncı

https://doi.org/10.12981/mahder.1731546

https://izlik.org/JA28JA99UR

Öz

The sense of emptiness that arises from the phenomenon of death in Cahit Sıtkı’s poetry does not appear as a state of temporary emotional disturbance. On the contrary, his entire poetic experience unfolds within the framework of this sense. This condition is neither a psychological disorder nor—even though he doubts it enough to name one of his poems as “Obsession”— an obsession. If emptiness lies at one end of this tension, at the other end is a joy of life he does not want to lose, even that he clings to tightly. The poet, who does not attempt to confront the sense of emptiness at the negative end of the pendulum, tries to create an escape for himself with the joy of life at the other end. All the beauties of life to which he turns in his poetry become tools he clings to in order to cope with this feeling. His dilemma begins precisely at this point: These beauties, which he clings to with a helpless and hopeless effort, cause the poet even greater torment with their impermanence and with their tendency to fade away in his hands. The poet does not attempt to hide this state, which he turns into a problem of meaning and does not discuss openly in his poetry. Rather, he speaks of his situation as if it were a mistake, an error that should not exist. Although Cahit Sıtkı occasionally brings the issue to the level of faith, he does not attempt to give it religious or philosophical depth. Epicurus, who established a philosophical doctrine against the horror created by the feeling of death, or Hayyam and similar thinkers and poets who tried to suppress the same meaninglessness with humour and joie de vivre, seem to have had no influence on him. When his poems are examined from the perspective of death and the sense of emptiness (meaninglessness) it creates, it becomes clear that he is a poet who experiences death. This study argues that the most accurate way to understand Cahit Sıtkı's poetry, which flourishes in the shadow of death, is to read it in the shadow of death.

Anahtar Kelimeler

Cahit Sıtkı Tarancı , Sense of Emptiness , Existential Void , Poetry of Death , Problem of the Maning of Life

CAHİT SITKI TARANCI: ÖLÜMÜN BOŞLUĞUNDA HAYATA TUTUNMA ÇABASININ ŞİİRİ

https://izlik.org/JA28JA99UR

Öz

Ölüm olgusuna bağlı olarak gelişen boşluk duygusu Cahit Sıtkı’nın şiirlerinde geçici bir rahatsızlık hali gibi durmaz. Tam tersine onun bütün bir şiirsel deneyimi bu duyuş çerçevesinde gelişmiştir. Bu durum ne bir psikolojik rahatsızlık ne de —kendisi bir şiirine “Obsession” adını verecek kadar bundan kuşku duysa da— bir saplantıdır. Bu gerilimin bir ucunda boşluk varsa, diğer ucunda da bir türlü kopmak istemediği, hatta sımsıkı sarıldığı bir yaşama sevinci vardır. Sarkacın negatif ucundaki boşluk duygusuyla yüzleşmeye girişmeyen şair, diğer uçtaki yaşam sevinciyle kendine bir kaçış alanı yaratmaya çalışır. Şiiriyle yöneldiği tüm yaşam güzellikleri bu duyguyla baş etmek için tutunmaya çalıştığı araçlara dönüşür. Onun sorunsalı tam da bu noktada başlar: Çaresiz ve umutsuz bir çabayla sarıldığı bu güzellikler kalıcı olmayışlarıyla ve ellerinde solup gitmeye yüz tutmalarıyla şaire daha büyük bir azap verirler. Şair şiirinde bir anlam sorunu haline getirip açıkça tartışmadığı bu hali gizlemeye de kalkışmaz. Daha ziyade aslında olmaması gereken bir hata, bir yanlışlık gibi söz eder durumundan. Cahit Sıtkı zaman zaman meseleyi inanç düzlemine taşısa da dini veya felsefi bir derinliğe kavuşturma gayreti sergilemez. Ölüm duygusunun yarattığı dehşete karşı bir felsefi öğreti kuran Epikuros yahut aynı anlamsızlık durumunu mizah ve yaşam sevinciyle bastırmaya çalışan Hayyam ve benzeri düşünür ve şairlerin onun üzerinde hiçbir etkisi yok gibidir. Şiirlerinin tamamı ölüm ve ölümün yarattığı boşluk (anlamsızlık) duyumsaması perspektifinde incelendiğinde onun ölümü yaşayan bir şair olduğu ortaya çıkar. Bu çalışma ölümün gölgesinde yeşeren Cahit Sıtkı şiirinin doğru anlaşılmasının en doğru yolu olarak ölümün gölgesinde okunması gerektiği savını öne çıkarmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Cahit Sıtkı Tarancı , Boşluk Duygusu , Varoluşsal Boşluk , Ölümün Şiiri , Yaşamın Anlamı Sorunu

Kaynakça

• Ayverdi, İ. (2011). Kubbealtı lugatı-Misalli büyük Türkçe sözlük. İstanbul: Kubbealtı Yayınları.
• Baudelaire, C. (2021). Özel günceler: Apaçık yüreğim. (çev.: Sait Maden), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Belge, M.(2018). Şairaneden şiirsele: Türkiye’de modern şiir. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Budak, S. (2003). Psikoloji sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
• Camus, A. (2013). Sisifos söyleni. (çev.: Tahsin Yücel), İstanbul: Can Yayınları.
• Cevizci, A. (1999). Felsefe sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları.
• Eagleton, T. (2012). Hayatın anlamı. (çev.: Kutlu Tunca), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Eliade, M. (1992). İmgeler simgeler. (çev.: Mehmet Ali Kılıçbay), Ankara: Gece Yayınları.
• Frankl, V. E. (2013). İnsanın anlam arayışı. (çev.: Selçuk Budak), İstanbul: Okuyan Us Yayınları.
• Gölpınarlı, A. (1972). Hayyam ve rubaileri. İstanbul: İnkılap Kitabevi.
• Hançerlioğlu, O. (1999). Felsefe sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Lao Tzu. (1999). Öğretiler. (çev.: İsmail Taşpınar), İstanbul: Kaknüs Yayınları.
• Özel, İ. (1991). Şiir okuma kılavuzu. İstanbul: Çıdam Yayınları.
• Sartre, J. P. (2013). Varlık ve hiçlik. (çev.: Turhan Ilgaz-Gaye Çankaya Eksen), İstanbul: İthaki Yayınları.
• Tarancı, C. S. (1997). Otuz beş yaş: Bütün şiirleri. (hzl.: Asım Bezirci), İstanbul: Can Yayınları.
• Tarancı, C. S. (2016a). Gün eksilmesin penceremden. İstanbul: Can Yayınları.
• Tarancı, C. S. (2016b). Ziya’ya mektuplar. İstanbul: Can Yayınları.
• Tarancı, C. S. (2016c). Evime ve Nihal’e mektuplar. (hzl.: İnci Enginün), İstanbul: Can Yayınları.
• Tarkovski, A. (2008). Mühürlenmiş zaman. (çev.: Füsun Ant), 3. Baskı, İstanbul: Agora Yayınları.
• TDK Türkçe sözlük. (2011). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
• Tzara, T. (2016). Dada manifestoları ve diğer metinler. (çev.: Elif Gökteke), İstanbul, Sel Yayıncılık.