ÇAĞDAŞ SERAMİK SANATINDA BİR METAFOR OLARAK İNSAN KALBİ

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 52, 2405 - 2423, 30.12.2025

Lamia Kenan , Elif Ağatekin

https://doi.org/10.12981/mahder.1731700

Öz

İnsan kalbi, tarih boyunca yalnızca biyolojik bir organ olmanın ötesinde; farklı medeniyetlerde ruhsal hâlleri, duyguları ve içsel anlamları temsil eden güçlü bir simge olarak değerlendirilmiştir. Mezopotamya’dan Çin’e, Mısır’dan Avrupa’ya kadar uzanan pek çok kültürde kalp; bilgelik, duygu ve ruhun merkezi olarak kabul görmüştür. Aynı zamanda kutsallık, cesaret, aşk ve bireyin iç dünyasını simgeleyen bir metafor olarak sanat ve edebiyat alanlarında önemli bir yer edinmiştir. Kalbin sanattaki temsili, bireysel ve toplumsal anlatıların bir yansıması olarak özellikle 21. yüzyılda çağdaş sanat ve seramik sanatında metaforik bir yaklaşımla yeniden biçimlenmiştir. İnsan kalbinin çağdaş sanattaki kullanımı, bireyin ve toplumun dönüşen değer sistemleri doğrultusunda evrilerek hem düşsel hem de biçimsel düzeyde yeni anlam katmanları kazanmaya devam etmektedir. Bu çalışmada, kalbin tarihsel ve kültürel dönüşümü incelenmiş; çağdaş seramik sanatındaki temsilleri üzerinden, onu yalnızca bir organ değil, aynı zamanda bireysel ve kolektif hafızanın taşıyıcısı olarak ele alan bir metaforik anlatımın izleri sürülmüştür. Kalp imgesi, farklı teknikler, malzemeler ve eleştirel yaklaşımlar aracılığıyla savaş, ekolojik krizler, insan psikolojisi ve kimlik meselelerine odaklanan çağdaş sanat ve seramik sanatındaki eserleri üzerinden değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; veri toplama aracı olarak doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Alan yazında konuya ilişkin sınırlı sayıda çalışma bulunması nedeniyle, bu araştırmanın literatüre katkı sunacağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Çağdaş Seramik Sanatı , Kalp , Metafor , İnsan Kalbi ve Sanat , Seramik Heykel

THE HUMAN HEART AS A METAPHOR IN CONTEMPORARY CERAMIC ART

Öz

Throughout history, the human heart has been regarded not merely as a biological organ, but as a powerful symbol representing emotional states, inner meanings, and spiritual dimensions across various civilizations. From Mesopotamia to China, from Egypt to Europe, the heart has been perceived as the center of wisdom, emotion, and the soul. Simultaneously, it has held a prominent place in art and literature as a metaphor for sanctity, courage, love, and the inner world of the individual. In the realm of art, representations of the heart have evolved—particularly in the 21st century—into metaphorical expressions within contemporary art and ceramic practices, reflecting both individual and collective narratives. The use of the human heart in contemporary art continues to acquire new layers of meaning, both imaginative and formal, shaped by the evolving value systems of individuals and societies. This study explores the historical and cultural transformation of the heart and traces a metaphorical narrative in contemporary ceramic art that regards the heart not only as an anatomical entity but also as a vessel of personal and collective memory. The image of the heart is examined through artworks in contemporary art and ceramics that, via diverse techniques, materials, and critical approaches, engage with themes such as war, ecological crises, human psychology, and issues of identity. In this context, a qualitative research method was adopted, with document analysis employed as the primary data collection technique. Given the limited number of studies addressing this subject in the literature, this research is anticipated to contribute meaningfully to the existing body of knowledge.

Anahtar Kelimeler

Contemporary Ceramic Art , Heart , Metaphor , The Human Heart and Art , Ceramic Sculpture

Kaynakça

• Arık, Z. (1987), Anatomi tarihi ve Leonardo Da Vinci. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yayımlanmamış Bilim Uzmanlığı Tezi.
• Bendersky, G. (1997). The olmec heart effigy: earliest image of the human heart. Perspectives in Biology and Medicine, 40(3), 348-361.
• Biglino, G. vd. (2019). ‘Making the Invisible Visible’: an audience response to an art installation representing the complexity of congenital heart disease and heart transplantation. Med Humanit, 45(4), 399-405.
• Çağlar, V. vd. (2014). Kalp anatomisinin tarihsel serüveni. International Journal of Basic and Clinical Medicine, 2(3), 153-158.
• Düring M. - Poggesi M. (2006). Encyclopaedia anatomica. Köln: Taschen.
• Marinković, S. vd. (2014). Heart in anatomy history, radiology, anthropology and art. Folia Morphologica, 73(2), 103-112.
• Sözen, M. - Tanyeli, U. (2016), Sanat kavram ve terimleri sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Tresidder, J. (2012). The Watkins dictionary of symbols. London: Watkins Publishing.
• Yıldırır, S. (2012). Kan dolaşımı teorilerinin tarihsel gelişimi. Tekirdağ: Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Yılmaz, S. (2022). Trompe l’oeil tekniği ile doğa estetiğine öykünen seramik ağaçlar. Sanat Tarihi Dergisi, 31(1), 1-21.
• Young, L. (2003). The book of the heart. New York: Doubleday Books.