IN THE CONTEXT OF TURKISH FOLK MUSIC REPERTOIRE EDUCATION THE EXAMPLE OF YURTTAN SESLER CHOIR

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 52, 2015 - 2033, 30.12.2025

Yusuf Bağcıer , Kenan Serhat İnce

https://doi.org/10.12981/mahder.1733581

Öz

With the proclamation of the Republic in Turkey, significant cultural developments were realized. Under the influence of Turkist movements, initiatives were undertaken to preserve and transmit Turkish music. One of these initiatives was the inclusion of Turkish folk music in radio broadcasts. Under the direction of Mesut Cemil (son of Tamburi Cemil Bey), folk music broadcasts were aired on the radio for the first time. Local artists such as Tamburacı Osman Pehlivan were invited to the broadcasts, where they performed folk songs. As public interest in folk music increased, efforts to perform folk songs with choirs were initiated, and the choir, which had previously performed classical Turkish music works, began to include folk music pieces in its programs. The management of this choir was entrusted to Sadi Yaver Ataman. Following Ataman’s appointment, the choir launched a program under the name “Bir Türkü Öğreniyoruz” (We Are Learning a Folk Song). When Ataman left due to his military duty, the leadership was transferred to Muzaffer Sarısözen, who was then serving as the director of the archives. With Sarısözen’s appointment, the first independent Turkish folk music choir, “Yurttan Sesler Korosu” (Voices from the Homeland Choir), was established. This study examines the working methods of Yurttan Sesler Choir in the context of repertoire education and discusses its music training practices, which are considered to have laid the methodological foundations of Turkish folk music. The aim of the study is to determine to what extent the training methods applied in Yurttan Sesler Choir resemble those currently used in state conservatories and to identify the changes and developments that have occurred over time. It is expected that the study will contribute to researchers in the fields of educational sciences and folklore. A qualitative research approach was adopted, employing primarily data analysis and literature review methods. The literature review included archival documents from the period, TRT records, academic articles, theses, and related monographs. In addition, interviews with contemporaneous witnesses and documentary records were evaluated as supplementary data sources.

Anahtar Kelimeler

Education Method , Traditional Performance , Yurttan Sesler Choir , Turkish Folk Music , TRT

TÜRK HALK MÜZİĞİ REPERTUVAR EĞİTİMİ BAĞLAMINDA YURTTAN SESLER KOROSU ÖRNEĞİ

Öz

Türkiye’de Cumhuriyet’in ilanı ile kültürel anlamda birçok gelişmeye imza atılmıştır. Türkçülük akımlarının etkisiyle Türk müziğinin korunması ve taşınması hususunda atılımlar gerçekleştirilmiştir. Bu adımlardan biri Türk halk müziğinin radyo yayınlarında yer almasıdır. Mesut Cemil Bey’in yönetimi ile radyoda ilk defa halk müziği yayınları başlamıştır. Tamburacı Osman Pehlivan gibi mahalli sanatçılar radyo yayınlarına davet edilmiş ve halk türküleri seslendirmiştir. Halk müziğine olan ilginin artması sonucu Türkülerin koro ile seslendirilmesi çalışmaları başlamış ve klasik Türk müziği eserleri seslendiren koro, programlarına halk müziği eserlerini de dahil etmiştir. Bu koronun yönetimi görevini Sadi Yaver Ataman üstlenmiştir. Sadi Yaver Ataman’ın görevlendirilmesi sonucu “Bir Türkü Öğreniyoruz” ismiyle yayınlarına başlayan koro, Ataman’ın vatani görevi münasebetiyle dönemin arşiv müdürlüğü görevinde bulunan Muzaffer Sarısözen’e devredilmiştir. Sarısözen’in göreve gelmesiyle müstakil olarak ilk Türk halk müziği korosu olan “Yurttan Sesler Korosu” kurulmuştur. Bu çalışmada Yurttan Sesler Korosu’nun repertuvar eğitimi bağlamında çalışma yöntemleri incelenmiş, elde edilen veriler sonucunda Türk halk müziğinin metodolojik anlamda temellerinin atıldığı düşünülen koronun müzik eğitimi çalışmaları ele alınmıştır. Çalışmada, Yurttan Sesler Korosunda verilen eğitim yöntemlerinin günümüzdeki devlet konservatuvarlarında verilen eğitim yöntemleri ile olan benzerlikleri, gelişim ve değişimlerinin tespiti amaçlanmıştır. Çalışmanın, eğitim bilimleri ve folklor alanındaki araştırmacılara katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş olup, temel olarak veri analizi ve kaynak tarama yöntemleri kullanılmıştır. Literatür taraması kapsamında döneme ilişkin arşiv belgeleri, TRT kayıtları, akademik makaleler, tezler ve konuyla ilgili monografiler incelenmiştir. Bunun yanında dönemin tanıklarının röportajları ve belgesel kayıtları destekleyici veri kaynağı olarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Yöntemi , Geleneksel İcra , Yurttan Sesler Korosu , Türk Halk Müziği , TRT

Kaynakça

• Almaç, B. (2023). Yurttan sesler geleneğinden günümüze Türk halk müziği topluluklarında değişim ve dönüşüm: İzmir yöresi örneği. Aydın: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Alpyıldız, E. (2018). Yurttan sesler: Ankara radyosu’ndan Turkiyeʹye açılan pencere. Ankara: Gazi Kitabevi
• Cankaya, Ö. (2003). Bir kitle iletişim kurumunun tarihi: TRT 1927-2000. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Çanak, D. E. (2013). Çukurova: Adana Halkevi Dergisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(1), 139-156.
• Çeren, Ş. S. (1944). Muzaffer Sarısözen ile bir konuşma. Radyo, 3(31), 9-11.
• Çevik, M. (2016). Dilden tele Türkiye’yi birleştiren ses yurttan sesler. Turnalar, 61, 56-59.
• Duygulu, M. (2014). Türk halk müziği sözlüğü. İstanbul: Pan Yayıncılık.
• Elçi, A. C. (1997). Muzaffer Sarısözen (hayatı, eserleri, çalışmaları), Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınalar
• Karal, E. Z. (1986). Atatürk'ten düşünceler. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
• Özdemir, M. (2019). Eray Alpyıldız, Yurttan sesler (Ankara radyosu’ndan Türkiye’ye açılan pencere). Millî Folklor, 16(122), 124–127.
• Özkan, Z. (2006). Ahmet Adnan Saygun: Besteci, eğitimci, kültür adamı. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
• Radyo, (1942) Bir halk türküsü öğreniyoruz saatinden bir intiba. Radyo, 1(3), Şubat 1942, 21.
• Sarıkaya, H. S. - Tunalı, S. (2014). Bela Bartok’un çağdaş Türk müziğine katkılarının incelenmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 299-313.
• Saydam, E. (2010). Cumhuriyetten günümüze mezzo soprano için yazılmış eserlerin incelenmesi ve karşılaştırılması. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Sanatta Yeterlik Çalışması.
• Tör, V. N. (1999). Yıllar böyle geçti. 3. Baskı, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Ünlü, C. (2016). Git zaman gel zaman: Fonograf-gramofon-taş plak. İstanbul: Pan Yayıncılık.
• Yükselsin, İ. (2015). Bir ‘kültürel aracı’ olarak Muzaffer Sarısözen ve erken Cumhuriyet döneminde ‘Türk halk müziği’nin yeniden inşasındaki rolü. Yedi, 14, 77-90.