YAZILI KÜLTÜR ORTAMINDA TİCARET FOLKLORU: FOLKLOR VE HALK EDEBİYATI DERGİLERİNDE REKLAM VE TANITIM

Yıl 2026, Cilt: 19 Sayı: 53, 63 - 81, 14.03.2026

Tolga Dursun

https://doi.org/10.12981/mahder.1738674

https://izlik.org/JA73GZ94RY

Öz

Matbaanın icadıyla birlikte kitap, gazete ve dergi basım faaliyetleri hız kazanmış; bu gelişme yazılı kültür ortamını önemli bilgi aktarım mecrası hâline getirmiştir. Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte folklor ve halk edebiyatı dergileri kurumsallaşma yönünde adımlar atmış, derleme çalışmalarına sistematik olarak ağırlık vermiştir. Türk Folklor Araştırmaları (TFA) ve Kars Eli (KE) dergileri folklorik ögelerin derlenip yayımlandığı öncü yayım organları arasında yer almaktadır. Sanayi Devrimi, küreselleşme ve popüler kültürün etkisiyle şekillenen tüketim endüstrisi devlet ve özel sermayeye firmalara ait markaların ürünlerini pazarlama gereksinimini ortaya çıkarmıştır. Dergiler, belirli bir ücret karşılığında sayfaların iç veya arka kapaklarında markalara ait reklam içeriklerine yer vermiştir. Halk edebiyatı ve folklor dergilerinin sayıca fazlalığı nedeniyle çalışmanın kapsam derinliği daraltılmış, TFA ve KE dergileriyle sınırlandırılmıştır. Çalışmanın amacı, yazılı kültür ortamı bağlamında iki dergide yer alan reklam ve tanıtım faaliyetlerini, ticaret folkloru açısından çözümlemek ve işlevini ortaya koymaktır. TFA’nın üç yüz altmış beş, KE’nin yüz yirmi sayısındaki reklam ve tanıtım içerikleri fişlenerek, nitel içerik analizi yönetimiyle ele alınmıştır. Dergilerde reklam yayımlayan firmaların, ürünlerini pazarlamak ve tüketiciyi ikna etmek amacıyla folklorik ögelerden bilinçli bir biçimde istifade ettikleri tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Türk Folklor Araştırmaları , Kars Eli , Reklam , Folklor , Tüketici

Etik Beyan

Etik beyana gerek yoktur.

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum yoktur.

COMMERCIAL FOLKLORE IN THE CONTEXT OF WRITTEN CULTURE: ADVERTISING AND PROMOTION IN FOLKLORE AND FOLK LITERATURE JOURNALS

https://izlik.org/JA73GZ94RY

Öz

With the invention of the printing press, the publication of books, newspapers, and magazines gained momentum, and this development turned the written cultural context into an important channel for the transfer of information. With the proclamation of the Republic, folklore and folk literature magazines took steps toward institutionalization and started to place systematic emphasis on compilation studies. In this context, the magazines Türk Folklor Araştırmaları (TFA) and Kars Eli (KE) were among the pioneering publications that have compiled and published folkloric elements. The magazines continued their publication activities with their own means at certain times. The consumer industry, shaped by the Industrial Revolution and globalization, and the influence of popular culture, has created a need for state and private capital to market the products of company-owned brands. In this regard, magazines have included advertising content belonging to brands on the inside or back covers of their pages for a certain fee. The subject of this study is Commercial Folklore in the Context of Written Culture: Advertising and Promotion in Folklore and Folk Literature Magazines. Due to the large number of folklore and folk literature magazines published during this period, the scope of this study has been narrowed down and limited to TFA and KE magazines. The aim of this study is to analyze the advertising and promotional activities in these two magazines in the context of the written culture from the perspective of commercial folklore and to reveal their function. The advertising and promotional content in 365 issues of TFA and 120 issues of KE was catalogued and analyzed using qualitative content analysis. According to the findings, it was observed that companies advertising in these magazines consciously used folkloric elements to market their products and persuade consumers.

Anahtar Kelimeler

Türk Folklor Araştırmaları , Kars Eli , Advertising , Folklore , Consumer

Kaynakça

• Akbalık, E. (2024). Gazetelerde Ramazan folkloru: 2014 yılı örneklemi. Kültür Araştırmaları Dergisi, 20, 240-269.
• Aksan, D. (2004). Türkçenin söz varlığı. Ankara: Engin Yayın Evi.
• Altay, A. (2000). Reklam çevirisi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 17 (1), 33-41.
• Attardo, S. (2014). Encyclopedıa of humor studies. California: SAGE
• Aytaç, G. (2005). Edebiyat ve medya. Ankara: Hece Yayınları.
• Aytaş, G. (2016). Feraizcizade Mehmet Şakir’in tiyatro eserinde mizah ve kültürel kodlar. Türk Edebiyatında Mizah Sempozyumu, 381-399, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
• Bascom, R. W. (2014). Folklorun dört işlevi. Halk Biliminde Kurumlar ve Yaklaşımlar II, (hzl.: M. Öcal Oğuz- Selcan Gürçayır Teke), 71-87, Ankara: Geleneksel Yayıncılık.
• Baykurt, Ş. (1985). Türkiye’de folklor dergiciliği. Anadolu Folkloru, 1, 7.
• Buğra, M. G. (2006). Folklor-reklam ilişkisi bağlamında yerellik ve milliyetçilik öğelerinin kullanımı. Millî Folklor, 71, 53-65.
• Burke, P. (2016). Afişten heykele minyatürden fotoğrafa tarihin görgü tanıkları. (çev.: Zeynep Yelçe), İstanbul: Kitap Yayınevi.
• Ceylan, M. N. (2023). Reklam-folklor ilişkisi ve kültürel değerlerin reklamlarda kullanımı üzerine bazı tespitler. Anasay, 26, 12-25.
• Çınar, E. (2022). Kültür endüstrisi ve popüler edebiyat dergiciliği bağlamında Tuhaf dergisinin incelenmesi. ETÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, 229-252.
• Çobanoğlu, Ö. (2010). Halkbilimi kuramları ve araştırma yöntemleri tarihine giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.
• Erkman Akerson, F. (2016). Göstergebilime giriş. İstanbul: Bilge Kültür Sanat.
• Günay, U. (1996). Folklor, reklam ve tarhana. Millî Folklor, 31, 3-12.
• Karataş, T. (2016). 1930’ların kültür dünyasını aralamak: Görüş Mecmuası. Erdem Dergisi, 70, 43-62.
• Mengü, M. M. (2006). Reklam sloganları ve tüketici zihni. İletişim Fakültesi Dergisi, 25, 109-121.
• Ong, W. J. (2020). Sözlü ve yazılı kültür. İstanbul: Metis Yayınları.
• Özdemir, N. (2015). Medya kültür ve edebiyat. Ankara: Grafiker Yayınları.
• Selçuk, T. (1998). Grafik mizah. İstanbul: İris Yayınları.
• Selçuk, T. (2002). “Gülünç nedir”. Gülmenin Kitabı. (hzl.: YGS Yayınları), 105-113, İstanbul: Yazı-Ses-Görüntü Yayınları.
• Şapolyo, E. B. (1969). Türk gazetecilik tarihi ve her yönüyle basın. Ankara: Güven Matbaası.
• Türkçe sözlük. (2009). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
• Yavuz, Ş. (2012). Reklam ve popüler kültür. İletişim Fakültesi Dergisi, 27, 149-161.
• Yıldırım, D. (1998). Türk bitiği. Ankara: Akçağ Yayınları.