Öz
Mitolojik döngülerin toplumsal anlamı da oldukça büyüktür. Bu döngüler, insanların yaşamındaki en temel yapıları simgeler: Doğum, ölüm, yeniden doğuş. Bu yapılar, toplumların doğa ile olan ilişkisini ve evrenin işleyişini anlamalarına yardımcı olur. Kahramanların yolculukları, toplumların kendi varlıklarına dair daha derin bir anlayış geliştirmelerini sağlar. Kahramanın zaferi sadece kozmik düzenin sağlanmasıyla ilgili değildir; aynı zamanda toplumsal yapının da korunmasıdır. Toplumlar, kahramanların zaferleriyle, kendi düzenlerini sağlama, kaosu engelleme ve toplumsal değerleri koruma güdüsünü yansıtır.
Mitolojilerde ejderha, kaosun ve kötü güçlerin sembolü olarak kabul edilir. Bu yaratıklar, genellikle güçlü, devasa, doğaüstü varlıklardır ve dünyanın düzenini tehdit ederler. Ejderha figürü, doğrudan kaosun, kötülüğün, yıkımın ve felaketin temsilcisi olarak mitolojik anlatılarda sıkça yer bulur. Ancak, ejderhanın ölümünden sonra kazanılan zafer, kozmik düzenin yeniden sağlanması ve evrenin dengeye girmesiyle ilişkilidir. Bu yüzden ejderhanın öldürülmesi, sadece kahramanın zaferini değil, aynı zamanda evrenin dengeye kavuşmasını, düzenin bozulmasından sonra yeniden tesis edilmesini simgeler.Bu çalışmanın amacı, Antik Dönem mitolojilerindeki en eski düşsel varlık olan ejderha ile kozmik düzenin kahramanı arasındaki mücadeleyi toplumsal bağlamda incelemektir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Araştırma makalesi olduğu için etik beyana gerek duyulmamaktadır.
Kaynakça
- Armutak, A, (2004). Doğu ve batı mitolojilerinde hayvan motifi. İstanbul Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi Dergisi, 30(143), 143-157.
- Aykıt, D. A. (2013). Müslümanların ve Hıristiyanların ortak ziyaretgâhlarından biri olarak Aya Yorgi (Saint George) manastırı. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17(1), 119-134.
- Baldwin, J. (2014). Antik Yunan hikâyeleri. (çev.: Oğuz Can Güçlü), İzmir: İlya Yayınları.
- Berens, E. M. (2014). Antik Yunan efsaneleri ve Yunan mitleri. (çev.: Nisan Benzergil), İzmir: İlya Yayınları.
- Beydili, C. (2003). Türk mitolojisi ansiklopedik sözlük. (çev.: Eren Ercan), Ankara: Yurt Yayınları.
- Black, J. - Green, A. (2003). Mezopotamya mitolojisi sözlüğü tanrılar ifritler emboller. (hzl.: Necdet Hasgül), İstanbul: Aram Yayıncılık.
- Boratav, P. N. (2012). Türk mitolojisi. Ankara: Bilgesu Yayınları.
- Bottero, J.-Kramer, S. N. (2017). Mezopotamya mitolojisi. (çev.: Alp Tümertekin), İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
- Budge, E. A. W. (2005). The Babylonian legends of creation and the fight between bel and dragon. New York: Cosime Classic.
- Byatt, A. S. (2013). Ragnarök: Tanrıların alacakaranlığı. (çev.: Kemal Baran Özbek), İstanbul: İthaki Yayınları.
- Can, Ş. (2016). Klasik Yunan mitolojisi. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
- Canova, R. C. (2016). Yunan mitolojisi. (çev.: Ayşe Bilgehan), İstanbul: Mitoloji Tarihi Yayınları.
- Cotterell, A.-Storm, R. (1999). The ultimate encyclopedia of mythology. London: Lorenz Books.
- Çığ, M. İ. (2016). Gılgameş tarihte ilk kahraman. İstanbul: Kaynak Yayınları.
- Çığ, M. İ. (1998). Tarih Sümer’de başlar. Ankara: TTK Yayınları.
- Çoruhlu, Y. (2010). Türk Mitolojisinin ana hatları. İstanbul: Kabalcı Yayınları.
- Erden, C. (2016). Dünya mitlerinde yılan. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi,
- Erhat, A. (1996). Mitoloji sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi.
- Estin, C.-Laporte, H. (2008). Yunan ve Roma mitolojisi. (çev.: Musa Eran), Ankara: TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları.
- Gezgin, D. (2016). Su mitosları. İstanbul: Sel Yayıncılık.
- Gezgin, İ. (2009). Gılgamış. İstanbul: Alfa Yayılnarı.
- Graves, R. (2010). Yunan mitleri Tanrılar kahramanlar ve söylenceler. (çev.: Uğur Akpur), Ankara: Say Yayınları.
- Guarber, H. A. (2015). Destanlar kitabı dünyanın en büyük destanlarının öykülendirilmiş anlatımı. (çev..: Nisan Benzergil), İzmir: Atlantis Yayınları.
- Heidel, A. (2000). Babil yaratılış destanı. (çev.: İsmet Birkan), Ankara: Ayraç Yayınları.
- Hesiodos. (1991). Eseri ve kaynakları. (çev.: Sabahattin Eyüboğlu-Azra Erhat), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
- Himmetoğlu, M. F. (2018). Neolitik dönem ve eskiçağ Anadolu’sunda kutsal boğa ve fırtına Tanrısı ilişkisinin kökeni hakkında yeni değerlendirmeler. Tarih Okulu Dergisi, 11 (33), 1-21.
- Hooke, S. H. (2002). Ortadoğu mitolojisi. (çev.: Alaeddin Şenel), Ankara: İmge Kitabevi.
- Koçak, A.-Gürçay, S. (2017). Alevî–Bektaşî velayetnamelerinde ejderha motifi. Journal of Analytic Divinity, 1(1), 34-64.
- Kozan, M. (2014). Kuzey mitolojisinin günümüz kültürüne yansımaları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 73(7173), 245-254.
- Leeming, D. A. (2018). A’dan z’ye dünya mitolojisi. (çev.: Nurdan Soysal), İstanbul: Say Yayınları.
- Mackenzie, D. A. (2014). Babil ve Asur mitleri. (çev.: Nisan Benzergil), İzmir: İlya Yayınları.
- Mccall, H. (2011). Mezopotamya mitleri. (çev.: Bircan Baykara), Ankara: Phoneix Yayınları.
- Rosenberg, D. (2003). Dünya mitolojisi büyük destan ve söylenceler antolojisi. (çev.: Koray Akten-Erdal Cengiz), Ankara: İmge Kitabevi.
- Roux, J. P. (2011). Eski Türk mitolojisi. (çev.: Musa Yaşar Sağlam), Ankara: Bilgesu Yayınları.
- Sayce, A. H. (2015). Antik Mısır ve Babil tanrıları. (çev.: Şebnem Duran), İzmir: İlya Yayınevi.
- Schwab, G. (2004). Klasik Yunan mitolojisinin en güzel efsaneleri. (çev.: Devrim Doğan Yüzer), İzmir: İlya Yayınları.
- Türk, H. - Bahadır, S. (2022). Türk ve dünya mitolojisinde ejderhayı öldürme motifi ve günümüze yansımaları. Ankara: Sonçağ Yayınları
- White, A. W. (2010). Mitoloji. (çev.: Nurettin Elhüseyni), İstanbul: Ntv Yayınları Başvuru Kitapları.
Öz
Abstract: The cosmic order cycles depicted / narrated in ancient mythologies offer an important structure where significant social meaning can be deduced. These cycles represent the fundamental periods in human life - birth, death, and rebirth. They help societies in which they are produced understand humans' interaction with nature and the maintenance of the universal order. The journeys heroes undergo in the mythological narratives symbolize not only their individual victories but also the preservation of societal order. As a result of these journeys, societies gain an insight about discovering their own identities and maintaining their cultural values. The heroes' struggles against chaos create a safe haven for the social structure and order, providing cultural security.
In mythological narratives, dragons emerge as symbols of chaos and evil. Often depicted as gigantic, supernatural beings, dragons pose a threat to the cosmic order. These figures represent destruction and calamity, and are viewed as the personification of forces that disrupt the cosmic balance. However, the slaying of the dragon signifies not only the hero's victory but also the restoration of cosmic order. This victory stands for the re-establishment of balance in the universe, meaning the establishment of order after a period of chaos, which is an integral part of the cycle.
This study aims to examine the struggle between the dragon, one of the oldest and most powerful symbols in ancient mythologies, and the hero of cosmic order, in the social context. The defeat of the dragon is viewed as a symbol not only of a physical battle but also of the effort to restore universal balance.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Armutak, A, (2004). Doğu ve batı mitolojilerinde hayvan motifi. İstanbul Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi Dergisi, 30(143), 143-157.
- Aykıt, D. A. (2013). Müslümanların ve Hıristiyanların ortak ziyaretgâhlarından biri olarak Aya Yorgi (Saint George) manastırı. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17(1), 119-134.
- Baldwin, J. (2014). Antik Yunan hikâyeleri. (çev.: Oğuz Can Güçlü), İzmir: İlya Yayınları.
- Berens, E. M. (2014). Antik Yunan efsaneleri ve Yunan mitleri. (çev.: Nisan Benzergil), İzmir: İlya Yayınları.
- Beydili, C. (2003). Türk mitolojisi ansiklopedik sözlük. (çev.: Eren Ercan), Ankara: Yurt Yayınları.
- Black, J. - Green, A. (2003). Mezopotamya mitolojisi sözlüğü tanrılar ifritler emboller. (hzl.: Necdet Hasgül), İstanbul: Aram Yayıncılık.
- Boratav, P. N. (2012). Türk mitolojisi. Ankara: Bilgesu Yayınları.
- Bottero, J.-Kramer, S. N. (2017). Mezopotamya mitolojisi. (çev.: Alp Tümertekin), İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
- Budge, E. A. W. (2005). The Babylonian legends of creation and the fight between bel and dragon. New York: Cosime Classic.
- Byatt, A. S. (2013). Ragnarök: Tanrıların alacakaranlığı. (çev.: Kemal Baran Özbek), İstanbul: İthaki Yayınları.
- Can, Ş. (2016). Klasik Yunan mitolojisi. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
- Canova, R. C. (2016). Yunan mitolojisi. (çev.: Ayşe Bilgehan), İstanbul: Mitoloji Tarihi Yayınları.
- Cotterell, A.-Storm, R. (1999). The ultimate encyclopedia of mythology. London: Lorenz Books.
- Çığ, M. İ. (2016). Gılgameş tarihte ilk kahraman. İstanbul: Kaynak Yayınları.
- Çığ, M. İ. (1998). Tarih Sümer’de başlar. Ankara: TTK Yayınları.
- Çoruhlu, Y. (2010). Türk Mitolojisinin ana hatları. İstanbul: Kabalcı Yayınları.
- Erden, C. (2016). Dünya mitlerinde yılan. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi,
- Erhat, A. (1996). Mitoloji sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi.
- Estin, C.-Laporte, H. (2008). Yunan ve Roma mitolojisi. (çev.: Musa Eran), Ankara: TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları.
- Gezgin, D. (2016). Su mitosları. İstanbul: Sel Yayıncılık.
- Gezgin, İ. (2009). Gılgamış. İstanbul: Alfa Yayılnarı.
- Graves, R. (2010). Yunan mitleri Tanrılar kahramanlar ve söylenceler. (çev.: Uğur Akpur), Ankara: Say Yayınları.
- Guarber, H. A. (2015). Destanlar kitabı dünyanın en büyük destanlarının öykülendirilmiş anlatımı. (çev..: Nisan Benzergil), İzmir: Atlantis Yayınları.
- Heidel, A. (2000). Babil yaratılış destanı. (çev.: İsmet Birkan), Ankara: Ayraç Yayınları.
- Hesiodos. (1991). Eseri ve kaynakları. (çev.: Sabahattin Eyüboğlu-Azra Erhat), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
- Himmetoğlu, M. F. (2018). Neolitik dönem ve eskiçağ Anadolu’sunda kutsal boğa ve fırtına Tanrısı ilişkisinin kökeni hakkında yeni değerlendirmeler. Tarih Okulu Dergisi, 11 (33), 1-21.
- Hooke, S. H. (2002). Ortadoğu mitolojisi. (çev.: Alaeddin Şenel), Ankara: İmge Kitabevi.
- Koçak, A.-Gürçay, S. (2017). Alevî–Bektaşî velayetnamelerinde ejderha motifi. Journal of Analytic Divinity, 1(1), 34-64.
- Kozan, M. (2014). Kuzey mitolojisinin günümüz kültürüne yansımaları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 73(7173), 245-254.
- Leeming, D. A. (2018). A’dan z’ye dünya mitolojisi. (çev.: Nurdan Soysal), İstanbul: Say Yayınları.
- Mackenzie, D. A. (2014). Babil ve Asur mitleri. (çev.: Nisan Benzergil), İzmir: İlya Yayınları.
- Mccall, H. (2011). Mezopotamya mitleri. (çev.: Bircan Baykara), Ankara: Phoneix Yayınları.
- Rosenberg, D. (2003). Dünya mitolojisi büyük destan ve söylenceler antolojisi. (çev.: Koray Akten-Erdal Cengiz), Ankara: İmge Kitabevi.
- Roux, J. P. (2011). Eski Türk mitolojisi. (çev.: Musa Yaşar Sağlam), Ankara: Bilgesu Yayınları.
- Sayce, A. H. (2015). Antik Mısır ve Babil tanrıları. (çev.: Şebnem Duran), İzmir: İlya Yayınevi.
- Schwab, G. (2004). Klasik Yunan mitolojisinin en güzel efsaneleri. (çev.: Devrim Doğan Yüzer), İzmir: İlya Yayınları.
- Türk, H. - Bahadır, S. (2022). Türk ve dünya mitolojisinde ejderhayı öldürme motifi ve günümüze yansımaları. Ankara: Sonçağ Yayınları
- White, A. W. (2010). Mitoloji. (çev.: Nurettin Elhüseyni), İstanbul: Ntv Yayınları Başvuru Kitapları.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Çok Kültürlü ve Kültürlerarası Çalışmalar |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 14 Temmuz 2025 |
| Kabul Tarihi | 17 Ekim 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 14 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.12981/mahder.1742151 |
| IZ | https://izlik.org/JA87SE88BC |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 53 |
