ÂŞIK SANATININ AKTARIMINDA GELENEKSEL MEDYANIN ROLÜ: TRT AVAZ KÜLTÜRDEN MEDENİYETE PROGRAMI

Bu çalışma, Türk kültüründe önemli bir yer tutan âşıklık geleneğinin günümüz medya ortamında nasıl temsil edildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle, geleneksel medya araçlarından biri olan TRT Avaz televizyon kanalında yayımlanan “Kültürden Medeniyete” adlı programın ilgili bölümü, bu temsilin örneği olarak ele alınmıştır. Devletin resmî kültür kanalı olan TRT Avaz’ın vizyon ve misyonuna uygun biçimde hazırlanan program, her bölümde geleneksel değerleri ve kültürel mirası konu edinmekte; halk kültürüne dair unsurları aktarmaktadır. Programın TRT Avaz’da 2014-2015 yıllarında yayımlandığı sözlü kültürümüzde önemli bir yeri olan âşık sanatına “Âşıklık Geleneği” başlığı altında müstakil olarak yer verilmiş olması, bu çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Her ne kadar programın genel formatı bir “âşıklık programı” olarak tasarlanmamış olsa da bu özel bölümde geleneğe çekilen dikkat, somut olmayan kültürel mirasın (SOKÜM) medya aracılığıyla görünür kılınması ve aktarılması açısından dikkate değerdir. Bu bağlamda, çalışmada UNESCO’nun SOKÜM sözleşmesi kapsamında öne sürdüğü değerler temel alınmakta; devlet yayıncılığı üzerinden kültürel mirasın korunması, tanıtılması ve genç kuşaklara aktarılması süreçleri halkbilimsel perspektifle değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, nitel bir yöntem çerçevesinde yapılandırılmış olup TRT Avaz kanalında yayımlanan söz konusu bölümün içerik çözümlemesi ile desteklenmiştir. Ayrıca programın yapısal unsurları, anlatı stratejileri üzerinden temsil biçimleri analiz edilmiştir. Kamu yayıncılığına ait kültür programlarının, somut olmayan kültürel mirasın yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması bağlamında işlevsel bir araç olarak değerlendirilebileceği ortaya konulmuştur.

This study aims to examine how the âşıklık (minstrelsy) tradition—an integral component of Turkish culture—is represented in contemporary media contexts. In particular, the program titled From Culture to Civilization, broadcast on TRT Avaz, one of Turkey's traditional media outlets, is analyzed as a concrete example of this representation. As the official state cultural channel, TRT Avaz designs its programming in alignment with its institutional vision and mission, regularly featuring traditional values and elements of cultural heritage. The program brings various aspects of folk culture to the public. Of particular relevance to this study is the fact that, during its 2014–2015 broadcast period on TRT Avaz—and now only available on YouTube—the program included a dedicated episode titled The Minstrelsy (Âşıklık) Tradition, focusing exclusively on the art of the âşık, a significant figure in Turkey’s oral tradition. Although the overall format of the program was not originally conceived as one centered on minstrelsy, the attention given to the tradition in this special episode is noteworthy in terms of the visibility and transmission of intangible cultural heritage (ICH) through media. In this context, the study is grounded in the values set forth by UNESCO within the framework of the Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage (ICH), aiming to evaluate the processes of preserving, promoting, and transmitting cultural heritage to younger generations through public broadcasting from a folkloristic perspective. The research is structured within a qualitative methodological framework and is supported by a content analysis of the aforementioned episode aired on TRT Avaz. Furthermore, the representational strategies employed in the program are examined through its structural elements, narrative techniques, and language of presentation. Ultimately, the study demonstrates that cultural programs produced by public broadcasters can function as effective tools for the safeguarding and intergenerational transmission of intangible cultural heritage.