SALUR KAZAN'IN YEDİ BAŞLI EJDERHAYI ÖLDÜRMESİ ANLATISINDA LİDER TİPOLOJİSİ

Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi Boyu, Türk lider tipolojisinin köken örneklerinden biri olma özelliğini taşır. Dede Korkut anlatılarının temel özelliği olan kahramanlık ve alplık töresi bu anlatıda da temel izlektir. Anlatı boyunca alplık töresi ve kahraman miti merkezinde seçkin lider tipolojisi tasvir edilir. Lider tipolojisi, Tanrısal/mitsel bir figürdür; düzeni ve kozmosu inşa eden büyük kurtarıcıdır. Mit, destan ve tarih arasındaki tipolojik ortaklıklar bir gelenek yaratır. Mitin konu iskeleti, destana dönüşür. Canavar ve düşman tipinin Türk halklarının mit ve destan anlatımlarındaki görünüşü ortak bir hafızadır. Salur Kazan’ın öldürdüğü yedi başlı ejderha kahramanlık mitindeki ilksel canavarı/kötülük mücadelesini insan-doğa merkezli olarak aktarır. Seçilmiş kut sahibi kahraman, av ve alplık töresi merkezinde lider tipolojisini anlatı düzlemine taşır. Yedi başlı ejderhanın öldürülmesi av töresi ve savaşçılık kahramanın kimliğindeki yeri açısından bir ritüeldir. Ejderhanın avdan sonra derisinin çeşitli nesneler haline dönüştürülmesi ve Bayındır Han’a hediye edilmesi erlik/alplık töresiyle kahraman mitine ait kozmosu sağlama görevinin kuta dönüşmesidir. Anlatıda Türk dünyası destan geleneğinin ortak değerleri konu iskeletini oluşturur. Bu çalışmada “Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderha’yı Öldürmesi” anlatısındaki sembollerin hermenötik yöntemle çözümleyerek alttaki anlam katmanlarına ulaşmak amaçlanmıştır. Lider tipolojisi Salur Kazan’ın kişiliğinde incelenmiş ve sembol çözümlemelerinin oluşturduğu değerler incelenmiştir.

The Tale of Salur Kazan Killing the Seven-Headed Dragon serves as one of the origin examples of the Turkish leadership typology. The heroism and warrior traditions, a fundamental characteristic of the Dede Korkut narratives, are also central themes in this story. Throughout the narrative, the elite leader typology is depicted, centered around the warrior tradition and the heroic myth. This leader typology is a divine/mythical figure; the great savior who builds order and the cosmos. Typological commonalities between myth, epic, and history create a tradition. The thematic framework of the myth transforms into an epic. The appearance of the monster and enemy type in the mythical and epic narratives of the Turkic peoples is a shared memory. The seven-headed dragon killed by Salur Kazan conveys the primordial monster/struggle against evil in the heroic myth from a human-nature perspective. The chosen, blessed hero brings the leader typology to the narrative plane, centered around hunting and warrior traditions. The killing of the seven-headed dragon is a ritual in terms of the hunting tradition and the warrior hero's place in his identity. The transformation of the dragon's skin into various objects after the hunt and its presentation as a gift to Bayındır Han represents the transformation of the task of ensuring the cosmos of the heroic myth into a sacred duty, in accordance with the tradition of bravery/heroism. In this narrative, the shared values of the Turkic world epic tradition form the thematic framework. This study aims to reach the underlying layers of meaning by analyzing the symbols in the narrative of "Salur Kazan Killing the Seven-Headed Dragon" using hermeneutical methods. The leader typology is examined in the personality of Salur Kazan, and the values formed by the symbolic analyses are investigated.